Beyazıt Kütüphanesi B-16 envanter no'lu Mushaf-ı Şerif'in tezhip sanatı açısından değerlendirilmesi
An evaluation of the illumination art in the Qur'an manuscript No. B-16 at the Beyazıt Library
- Tez No: 981583
- Danışmanlar: DOÇ. DR. NİHAL ARACI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: El Sanatları, Crafts
- Anahtar Kelimeler: Tezhip, Mushaf, Safevî, Şiraz, Kitap Sanatları, Mushaf, Shiraz, Safavid, Illumination (Tezhip), Book Art
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
- Bilim Dalı: Geleneksel Türk Sanatları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Toplumların kültür ve medeniyetlerini oluşturma ve muhafaza etmelerinde sanatın önemi büyüktür. Osmanlı Devleti de her devirde sanatını etkili bir şekilde kullanmış, farklı kültür ve medeniyetlerle etkileşimi sonucu elde ettiği kazanımları, kendine has bir üslûpla geliştirerek daha da zenginleştirmiştir. Sultanların bilim, kültür ve sanat faaliyetlerine verdikleri kıymetle, sanatın her alanında eşsiz eserler üretilmiş, bu şaheserlerin bir kısmı günümüze kadar ulaşmıştır. Kitap sanatları alanında yapılmış olan eserler, bu anlamda önemli bir yer teşkil etmektedir. İlmî, edebî, tarihî eserlerin yanı sıra, bilhassa dinî eserlerin yazılıp süslenmesine fazlaca ehemmiyet verilmiştir. Kitap sanatları alanında yapılan eserlerde hiç şüphesiz Mushaf-ı Şerifler' in yeri apayrıdır. Özellikle Kur' ân-ı Kerîm'e duyulan sevgi ve hürmetle bu alanda ilerlemeler kaydedilmiş, yeni üslûpların oluşmasına vesîle olunmuştur. Müze ve el yazma eser kütüphanelerinde bağış, hediye, satın alma, miras gibi farklı yollarla getirilmiş pek çok Mushaf-ı Şerif bulunmaktadır. Tezhip sanatının yoğun olarak uygulama alanı bulduğu bu Mushaf-ı Şerifler'in her biri incelemeye değerdir. Tez çalışmamıza konu olarak İstanbul Beyazıt Yazma Eser Kütüphanesi B16 envanter no' lu Mushaf-ı Şerif seçilmiştir. 16.yy. Safevî Dönemi Şiraz Üslûbunda hazırlanan bu eser, gerek cildi, gerek hattı, gerek de zengin tezhip örnekleri ile çalışmaya kıymetli bir kaynak olacak niteliktedir. Bu tezle 16.yy. Safevî sanatı Şiraz Üslûbu bağlamında ele alınarak, söz konusu yazmanın tezhip sanatı açısından analiz edilmesi hedeflenmiştir.
Özet (Çeviri)
Art plays a significant role in the formation and preservation of the culture and civilization of societies. The Ottoman Empire utilized art effectively, enriching its achievements derived from interaction with various cultures and civilizations by shaping them into its own distinctive style. Thanks to the importance the sultans placed on scholarly, cultural, and artistic activities, exceptional works were produced in every branch of art, some of which have survived to the present day. Works created in the field of book arts occupy a pivotal place in this regard. Alongside scholarly and literary works, particular emphasis was given to the writing and decoration of religious texts. Among the various forms of book arts, Qur'an manuscripts (Mushaf-ı Şerif) hold a special place. Motivated by the deep reverence and devotion to the Holy Qur'an, advancements were made in this field, paving the way for the emergence of new artistic styles. There are numerous Qur'an manuscripts in museums and manuscript libraries that have been acquired through donations, gifts, purchases, or inheritance. Each of these Qur'an manuscripts—where the illumination art finds widespread application—warrants individual examination. The subject of this thesis is the Qur'an manuscript with the inventory number B16 at the Istanbul Beyazıt Manuscript Library. Prepared in the 16th-century Safavid era Shiraz style, this manuscript stands as a valuable resource for study thanks to its binding, calligraphy, and rich illumination examples. In this thesis, the 16th-century Safavid art is explored in the context of the Shiraz style, with the aim of analyzing its influences on Ottoman book art and examining the manuscript's illumination in detail.
Benzer Tezler
- XVI. asıra ait bir mushafın üslûp, desen, motif açısından tezyînî öğeleri ile tahlil edilmesi
An analysis of a 16th. century?s qur?an?s ornamenting elements in terms of style, pattern and motif
AYŞEGÜL TÜRKMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
El SanatlarıMarmara ÜniversitesiGeleneksel Türk El Sanatları Ana Sanat Dalı
YRD. DOÇ. GÜLNUR DURAN
- Derviş Mukîmî'nin Vahdet-nâme-i İlâhî'si (metin-inceleme-dizin)
Dervish Mukîmî's Vahdet-nâme-i İlâhi (text-examination-index)
İBRAHİM UZUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Türk Dili ve EdebiyatıAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSRAFİL BABACAN
- Bezmiâlem Vâlide Sultan Koleksiyonu'nda yer alan bir 16. yüzyıl Nizâmî Hamsesi: Beyazıt 5710 numaralı nüsha
16th century Khamsa of Nizâmî from the Bezmiâlem Vâlide Sultan Collection: The Beyazit b5710 manuscript
SEHEL FİDAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sanat Tarihiİstanbul Teknik ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ASLIHAN ERKMEN BİRKANDAN
- Beyazıt Devlet Kütüphanesi'nde bulunan şemseli yazma Kur'an ciltleri
The binders of handwriting Koran (Quran) with rosette ornamentations in Beyazit State Library
AYŞEN KARAKOÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
El SanatlarıSakarya ÜniversitesiGeleneksel Türk El Sanatları Bölümü
YRD. DOÇ. M. HÜLYA DOĞRU
- Yeni dünyanın keşfi: Târîh-i Hind-i Garbî hadîs-i nev (İstanbul Topkapı sarayı müzesi kütüphanesi r.1488) ve resimleri
Exploration of the new world: Târîh-i Hind-i Garbî hadîs-i nev (İstanbul Topkapı palace museum library r.1488)and its pictures
ÖZLEM ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
Sanat TarihiÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SEMİHA ALTIER