Türkiye'de döviz kuru değişikliklerinin ihracatçıişletmelere yönelik ekonometrik bir analizi
An econometric analysis of exchange rate changes in turkey for exporting
- Tez No: 981497
- Danışmanlar: DR. AYŞEN BAKKALOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonometri, Econometrics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Nişantaşı Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İşletme Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, 2012–2023 döneminde Türkiye'de faaliyet gösteren en büyük on ihracatçı işletmenin panel verisini kullanarak, döviz kuru değişimlerinin firma düzeyindeki ihracat performansı üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Sabit etkiler modeline göre, TL'nin değer kaybı ihracat gelirlerini eşanlı olarak artırmakta; döviz kurunda meydana gelen %1'lik bir artış, ihracat gelirinde ortalama %0,58'lik bir yükselişle sonuçlanmaktadır (p < 0,01). Dinamik System-GMM tahminlerinde ise ihracat serilerinde belirgin bir atalet katsayısı (α ≈ 0,46) saptanmış, bu da ihracat performansının önceki dönem gelir düzeyine güçlü biçimde bağlı olduğunu doğrulamıştır. Gecikmeli döviz kuru değişkeni, firma düzeyinde heterojen bir etki göstermiştir. Anlamlı ve pozitif geçişkenlik yalnızca TOFAŞ'ta gözlemlenmiş (β ≈ 1,23; p ≈ 0,06), diğer firmalarda bu etkinin istatistiksel olarak anlamlı olmadığı saptanmıştır. Korelasyon analizi tüm firmalarda güçlü ve pozitif ilişkiler ortaya koymuştur (r = 0,83–0,996 aralığında); ancak ADF testleri, incelenen firmaların yarısında ihracat serilerinin uzun dönemli birim kök özellikleri taşıdığını göstermiştir. Temel modelin tanı testleri, Breusch–Godfrey ve Breusch–Pagan testleri aracılığıyla değerlendirilmiş; sonuçlar, modelde otokorelasyon ve heteroskedastisite probleminin bulunmadığını, Driscoll–Kraay sağlam standart hatalarının doğru bir tercih olduğunu ortaya koymuştur. Genel olarak, bulgular döviz kurunun ihracatçı işletmeler açısından kısa vadede“gelir artırıcı”bir kaldıraç işlevi gördüğünü; ancak bu etkinin büyüklüğü ve kalıcılığının firma ölçeği, ithal girdi oranı ve kur riski yönetim stratejilerine bağlı olarak değişiklik gösterdiğini ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda, politika yapıcıların tek tip döviz kuru stratejileri yerine, ölçek ve sektör farklılıklarını gözeten hedefli destek paketleri ve kur riskine karşı koruma (hedging) mekanizmaları geliştirmesi gerekmektedir. Firma yönetimleri açısından ise, yüksek kur geçişkenliğine sahip işletmelerde doğal koruma yöntemleriyle birlikte finansal türev araçlarının etkin kullanımı önem arz etmektedir. Öte yandan, iç pazar ağırlığı yüksek olan işletmelerde dinamik fiyatlama stratejileri, kur riskini dengelemede öne çıkan uygulamalar arasında yer almaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the impact of exchange rate changes on firm-level export performance using panel data of the ten largest exporting companies operating in Turkey during the period 2012–2023. According to the fixed effects model, the depreciation of TL simultaneously increases export revenues; a 1% increase in the exchange rate results in an average increase of 0.58% in export revenues (p < 0.01). In the Dynamic SystemGMM estimations, a significant inertia coefficient (α ≈ 0.46) was found in the export series, confirming that export performance is strongly dependent on the previous period income level. The lagged exchange rate variable showed a heterogeneous effect at the firm level. Significant and positive pass-through was observed only in TOFAŞ (β ≈ 1.23; p ≈ 0.06), and this effect was found to be statistically insignificant in other firms. Correlation analysis revealed strong and positive relationships in all firms (r = 0.83– 0.996); however, ADF tests showed that export series had long-term unit root properties in half of the firms examined. The diagnostic tests of the basic model were evaluated through Breusch–Godfrey and Breusch–Pagan tests; the results showed that there was no autocorrelation and heteroskedasticity problem in the model and that Driscoll–Kraay robust standard errors were the right choice. In general, the findings show that the exchange rate acts as an“income-increasing”leverage in the short term for exporting firms; however, the magnitude and permanence of this effect varies depending on the firm scale, import input ratio and exchange rate risk management strategies. In this direction, instead of uniform exchange rate strategies, policy makers should develop targeted support packages and hedging mechanisms that take into account scale and sector differences. In terms of firm managements, effective use of financial derivative instruments together with natural protection methods is important in firms with high exchange rate pass-through. On the other hand, in businesses with a high domestic market weight, dynamic pricing strategies are among the prominent practices in balancing exchange rate risk.
Benzer Tezler
- Asymmetric exchange rate pass-through to food prices in Turkey: A NARDL Approach
Türkiye'de gıda fiyatlarına asimetrik döviz kuru geçişkenliği: NARDL Yaklaşımı
ORHAN OLGEN
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
EkonomiBoğaziçi ÜniversitesiEkonomi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÖKHAN ÖZERTAN
- Türkiye'de konut fiyatı belirleyicileri ve Türk vatandaşlığı kazanımı için gayrimenkul alış limiti değişikliklerinin konut piyasasına etkisinin incelenmesi
Investigation of housing price determinants in Turkey and the effect of real estate purchasing limit changes for Turkish citizenship acquisition on the housing
SELMAN KARMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
İşletmeİstanbul ÜniversitesiPara Sermaye Piyasaları ve Finansal Kurumlar Bilim Dalı
DOÇ. DR. ARİF SALDANLI
- Döviz kuru - enflasyon etkileşimi ve para politikası üzerindeki etkileri: Türkiye örneği
Exchange rate - inflation interaction and its effects on monetary policy: The case of Turkey
SELMA ÖNER
- Yüksek enflasyona sahip G20 ülkelerinde döviz kuru geçişkenliğinin analizi
Analysis of exchange rate pass-through in high-inflation G20 countries
NAGEHAN ÖZSOY ÇALIŞ
Doktora
Türkçe
2025
BankacılıkBaşkent ÜniversitesiUluslararası Finans ve Bankacılık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞENOL BABUŞCU
- Türkiye'de kredi kanalıyla parasal aktarım mekanizmasının işleyişi
The functioning of the monetary transmission mechanism via credit channel: The Turkish model
ZEYNEP ÇAKIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
EkonomiBilecik Şeyh Edebali Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYKUT EKİNCİ