Ortaokul matematik ders kitaplarında toplumsal cinsiyetin temsili
Representation of gender in middle school mathematics textbooks
- Tez No: 980973
- Danışmanlar: PROF. DR. LEVENT DENİZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, ortaokul matematik ders kitaplarında toplumsal cinsiyet temsillerini incelemek amacıyla yürütülmüştür. Nitel araştırma desenine dayalı olarak gerçekleştirilen çalışmada doküman incelemesi yöntemi kullanılmış, Millî Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu tarafından onaylanmış ve 2024–2025 eğitim-öğretim yılında okutulmak üzere hazırlanmış beş farklı matematik ders kitabı veri kaynağını oluşturmuştur. Veriler, içerik analizi yöntemi ile incelenmiştir. Görsel içerikler figür tipi, cinsiyet, yaş, eylem, mekân ve meslek gibi boyutta; metinsel içerikler ise cinsiyet vurgusu, toplumsal rol, meslek atıfı, aile içi sorumluluk ve güç göstergesi gibi beş tema altında analiz edilmiştir. Bulgular, kadın ve erkek figürler arasında gerek niceliksel gerekse niteliksel açıdan belirgin eşitsizlikler bulunduğunu göstermektedir. Erkek figürler daha fazla sayıda, görünür ve aktif rollerle temsil edilirken; kadın figürler çoğunlukla edilgen, destekleyici ve ev içi rollerle sınırlı biçimde sunulmuştur. Ayrıca mekân ve meslek temsillerinde de cinsiyete dayalı ayrışmalar dikkat çekmektedir. Elde edilen bulgular, literatürle birlikte tartışılmış ve ders kitaplarının toplumsal cinsiyet eşitliğine duyarlı biçimde yeniden yapılandırılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to examine gender representations in middle school mathematics textbooks. The study, which was conducted based on a qualitative research design, used the document review method and created a data source from five different mathematics textbooks approved by the Ministry of National Education Board of Education and Training and prepared to be taught in the 2024–2025 academic year. Data were analyzed using content analysis method. Visual content was analyzed under seven themes such as figure type, gender, age, action, place and profession; textual content was analyzed under five themes such as gender emphasis, social role, professional attribution, family responsibility and power indicator. The findings show that there are significant inequalities between female and male figures, both quantitatively and qualitatively. While male figures are represented in more visible and active roles, female figures are mostly presented in passive, supportive and domestic roles. In addition, gender-based separations are also striking in spatial and occupational representations. The findings were discussed together with the literature and it was concluded that textbooks should be restructured in a way that is sensitive to gender equality.
Benzer Tezler
- Ders kitaplarında cinsiyetçilik: Ortaokul matematik ders kitapları üzerine bir içerik analizi
Gendering in the course books: An analysis of content on the secondary mathematics course books
EMİNE ÖZDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimMersin ÜniversitesiEğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FUZİYE AYŞE BALCI KARABOĞA
- Ortaokul 5. sınıf matematik ders kitaplarındaki soruların matematik okuryazarlığı çerçevesinde incelenmesi
An analysis of questions in 5th grade middle school mathematics textbooks within the framework of mathematical literacy
BUSE NUR YALÇINKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimÇukurova ÜniversitesiMatematik Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KAMURAN TARIM
DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE BEYZA ALBAYRAK
- Ortaokul fen bilimleri ders kitaplarının sosyobilimsel konular açısından incelenmesi
Analysis of middle school science textbooks for inclusion of socioscientific issues
FATIMA ŞEYDA IŞIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimArtvin Çoruh ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NURCAN CANSIZ
- Ortaokul matematik ders kitaplarının kök değerler açısından incelenmesi
Analysis of secondary school mathematics textbooks in terms of core values
MÜNEVVER KÖKSAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEYFİ KENAN