Türk cami mimarisinde optimum akustik konfor parametrelerinin belirlenmesi
Determination of optimum acoustical comfort parameters in turkish mosque architecture
- Tez No: 980942
- Danışmanlar: PROF. DR. FATİH SEMERCİ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Hacim akustiği, Konuşma akustiği, Mimari akustik, Türk-İslam mimarisi, Volume acoustics, Speech acoustics, Architectural acoustic, Turkish-Islamic architecture
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Antik dönemlerden itibaren“İyi akustik nedir? Nasıl sağlanır?”sorularına, deneme-yanılma yöntemi içerisinde sezgisel gözlemler ve deneyimlerle cevap aranmıştır. 20yy. başlarında Sabine tarafından reverberasyon süresinin tanımlanması ile birlikte bu arayış, belirli hesaplamalarla bilimsel bir temelde araştırma çabalarına dönüşmüştür. Sonraki süreçte yapılan çalışmalar, performans mekanının işlevsel gereksinimleri doğrultusunda akustik konforun ölçülebilir parametrelerle incelendiği çalışmalara evrilmiştir. Günümüzde yapılan çalışmalar, kendine has, daha özelleşmiş nitelikte akustik özelliklere sahip mekânlar üzerine odaklanmış durumdadır. Bu mekanlardan birisi de cami yapılarıdır. Bu çalışmanın konusunu, cami yapılarının kendine özgü akustik özellikleri ile klasik konuşma ve klasik müzik amaçlı yapılardan ayrılan bir akustik ortam olduğu varsayılarak, Türkiye'de yer alan camiler için optimum akustik konfor koşullarının belirlenmesi ve cami yapıları özelinde akustik konfor parametrelerinin optimum akustik konfor koşulları üzerinde etkisini incelemek oluşturmaktadır. Çalışma, cami yapılarının ebatları ve birbirlerine olan oranları, kubbe, mihrap, minber ve yüzey malzemelerinin biçim ve fiziksel özellikleri gibi akustik parametreleri etkileyebilecek mimari özelliklerden bağımsız olarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, Türkiye'de yeni tasarlanacak cami yapılarında mimari tasarıma yön verecek akustik konfor koşullarının sağlanabilmesi için referans akustik konfor parametre değerlerinin ortaya konulması hedeflenmiştir. Bu tez çalışmasında, nitel ve nicel araştırma yöntemleri bir arada kullanılmıştır. Nitel araştırma yöntemi olarak kapsamlı bir literatür taraması yapılmış ve uzman görüşlerine başvurulmuştur. Nicel araştırma yöntemi olarak ise simülasyon ve anket yöntemi uygulanmış, elde edilen sonuçların değerlendirilmesinde istatistiksel analiz yöntemlerinden yararlanılmıştır. Çalışma kapsamında camilerde yer alan eylemler, konuşma anlaşılabilirliği ve dini musiki başlıkları altında ele alınmıştır. Cami yapılarında, daha yavaş ve vurgulu hızda icra edilen konuşma eylemleri için klasik anlaşılabilirlik testleri yerine bu çalışma kapsamında geliştirilen özgün bir anlaşılabilirlik testi uygulanmıştır. Cami yapıları özelinde konuşma eylemleri ile dini musiki eylemleri bir arada değerlendirilerek, Türk cami mimarisinde optimum akustik konfor parametreleri belirlenmiş, literatürde yer alan optimum nesnel akustik konfor parametre kabulleri ile karşılaştırılmıştır.
Özet (Çeviri)
Since ancient times, the questions“What is good acoustics? How can it be achieved?”have been answered through intuitive observations and experience, using trial and error. With the definition of reverberation time by Sabine in the early 20th century, this quest evolved into scientifically based research efforts with specific calculations. Subsequent studies have changed into studies examining acoustic comfort with measurable parameters in line with the functional requirements of the performance space. Current studies focus on spaces with more specialized acoustic properties. One such space is mosques. The subject of this study is to determine the optimum acoustic comfort conditions for mosques in Turkiye, assuming that mosques, with their unique acoustic characteristics, constitute an acoustic environment distinct from performance spaces intended for classical speech and music. This study also examines the impact of acoustical parameters on optimum acoustic comfort conditions in mosques. The study was conducted independently of architectural features that could affect acoustical parameters, such as the dimensions and proportions of mosques, the shape and physical properties of the dome, mihrab, pulpit, and surface materials. The study aimed to establish reference acoustic comfort parameter values to guide the architectural design of newly designed mosques in Turkiye. This thesis employed a combination of qualitative and quantitative research methods. A comprehensive literature review was conducted as the qualitative research method, and expert opinions were consulted. Simulation and survey methods were employed as the quantitative research methods, and statistical analysis methods were utilized to evaluate the results. Speech intelligibility and religious music were examined within the scope of the study. Instead of conventional intelligibility tests, an original intelligibility test developed for this study was applied to preaching and khutbah performed at slower and more emphatic speeds in mosques. By evaluating speech and religious music together in mosques, optimum acoustical comfort parameters for Turkish mosque architecture were determined and compared with the assumptions of optimal objective acoustical comfort parameters in the literature.
Benzer Tezler
- Mimar Sinan Camilerinden Şemsi Ahmet Paşa Camii (Üsküdar) ile T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı Tip 3 Camii'nin akustik açıdan karşılaştırılması
The acoustical comparison of Şemsi Ahmet Paşa Mosque from the Architect Sinan Mosques and T.C. Presidency of Religious Affairs Type 3 Mosque
ALİ KAYGISIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVTAP YILMAZ
- Anadolu Selçuklu dönemi mahalle mescitlerinin akustik konfor analizi: Konya örneği
Acoustic comfort analysis of neighborhood masjids of the anatolian seljuk period; the case of Konya
RUMEYSA TUNA
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
MimarlıkKonya Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET EMİN BAŞAR
- Yeni Cami'nin akustik açıdan performans değerlendirmesi
Evaluation of the acoustical performance of the New Mosque
EVREN YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVTAP YILMAZ DEMİRKALE
- Türk mimarisinde cami imajı algısı: Biçim-form üzerinden bir yaklaşım
An approach related shape-form in perception of mosque image in Turkish architecture
FATMA ZEHRA SARIHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
MimarlıkFatih Sultan Mehmet Vakıf ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM NUMAN
- Mimar Sinan Dönemi cami mimarisinde yazı ve kozmolojik içerik
A study of inscriptions and cosmological content in mosque architecure in the Age of Sinan
CEMİLE FEYZAN ŞENGÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Tarihİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SİNAN MERT ŞENER
PROF. DR. ALİ UZAY PEKER