تلقي الأخبار ونقلها: من منظور التحرير والتنوير لابن عاشور أنموذجاً
The Holy Qur'an's approach to receiving and transmitting news: Tafsir al-Tahrir wa al-Tanwir as a model
- Tez No: 980919
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELAMİ KURT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Arapça
- Üniversite: Karabük Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, Kur'an-ı Kerim'in haber alma (telakki) ve aktarma (nakil) yöntemini, et-Tahrir ve't-Tenvir tefsiri üzerinden ortaya koymaktır. Bu konuyla ilgili, önemine rağmen yeterli sayıda kapsamlı ve sistematik bir biçimde ele alan çalışma bulunmamakta, sosyal, güncel ve modern kaynaklarda yer almamaktadır. Ayrıca, klasik ve modern tefsir kaynakları, tefsirle ilgili rivayetler ve farklı görüşler bakımından zengin olmakla beraber bunların toplumda pratik uygulama açısından zorluklarla karşı karşıyadır. Bunun nedeni, bu tefsirlerden bazılarının bu konuyu kendi dönemlerine uygun bir şekilde ele almış olmalarıdır. Dolayısıyla, hem günümüze uygun, hem de tefsirde selefin yaklaşımından çok da uzak olmayan, açık ve pratik bir yaklaşım geliştirme ihtiyacı doğmuştur. Bu durum aynı zamanda çalışmanın problemini de ortaya çıkarmaktadır. Zira Kur'an-ı Kerim'den hem uygulanabilir hem de selefin yaklaşımından sapmayan bir toplumsal eğitim metodu çıkarmak zordur. Araştırmacı, öncelikle araştırmanın başlığıyla ilgili terimleri açıklamış, ardından haberin alınması (telakki) ve aktarımı (nakil) konusunun ilgili tefsirden gerekli ilkelerin çıkarılmasının önemini vurgulamış, ayrıca telakki ve naklin doğrulama yapılmaksızın gerçekleşmesinin birey ve toplum üzerindeki etkilerini açıklamıştır. Bununla beraber araştırmada bu konuda Kur'an'dan elde edilen pratik örneklere de değinmiştir. Araştırmada betimsel tümevarım yaklaşımı kullanılmıştır: İbn Aşûr'un telakki ve nakil konusunu ele alan ayetlerdeki ifadeleri ile selef ve onlardan sonra gelenler arasından araştırmacının seçeceği diğer müfessirlerin tefsirleri değerlendirilecektir. Kullanılan bir diğer yöntem olan betimsel analitik yaklaşımda, tefsir ifadeleri analiz edilecek, analiz ve inceleme sonrasında telakki ve nakil konusunda çıkarılabilecek ilkeler ortaya konulacaktır. Son olarak ise elde edilenlerin doğru bilimsel yöntemle uyumluluğu tespit edilecektir. Tüm bu aşamalar, birçok çalışmanın konuyu farklı bakış açılarından ele almış olmasına rağmen İbn Aşûr'un bu konuya yaklaşımını açıklayan ve aynı zamanda telakki veya nakil konusunda ilmî ilkeler oluşturan kapsamlı bir çalışma araştırmacı tarafından bulunamamasından dolayı yapılmıştır. Çalışma neticesinde birçok netice elde edilmiştir. Bazı önemli sonuçlar şu şekilde ifade edilebilir: et-Tahrir ve't-Tenvir'in birçok olumlu yönü olduğu gibi, bazı dezavantajları da vardır. Bunlar arasında, telakki ve nakil konusunda dikkatli olunması gerektiği ve bu konuda gevşek davranmanın hem birey hem de toplum üzerinde birçok zararlı etkiye sahip olduğu yer alır. Ayrıca, tefsir kitaplarının çoğunda bulunmayan, haberin nakli ve alınması konusunda uyulması gereken kuralları tespit edip ortaya koyan Tahir İbn Aşûr'dur. Bir diğer sonuç ise, bir hadiseyi gören birinin haberine dayanarak, o hadiseyi görmeyen birinin haberine güvenmenin caiz olmasıdır. Yine, Müslüman toplumunun menfaatleri gerektirdiği takdirde, haberin gizlenmesi veya tamamen açıklanmaması ihtimali de elde edilenlerdendir. Zira her bilinen şey söylenmemelidir ki bu da hikmetin gereğidir.
Özet (Çeviri)
This study aims to elucidate the Qur'anic methodology for the reception and transmission of information, taking Al-Tahrir wa Al-Tanwir as a representative exegetical model. The research addresses a critical gap in contemporary scholarship: the absence of sufficiently foundational and methodologically rigorous social studies that comprehensively examine this topic, despite its evident relevance. While classical and modern tafsir sources abound with interpretive opinions and diverse perspectives, they often face limitations in practical societal application, as many exegetical positions were formulated in contexts specific to their time. This necessitates the derivation of a clear, applicable framework that resonates with contemporary realities while remaining faithful to the interpretive ethos of the salaf. The study begins by defining key terms related to the research title, then proceeds to underscore the importance of extracting precise exegetical principles governing the reception and transmission of information. It further explores the individual and societal consequences of disseminating unverified reports and presents Qur'anic case studies that illustrate these dynamics. Methodologically, the research adopts a descriptive-inductive approach by tracing Ibn 'Ashur's exegetical positions on verses addressing the transmission and reception of information, alongside selected interpretations from other classical and modern exegetes. It also employs a descriptive-analytical method to critically examine these interpretations, extract applicable principles, and assess their alignment with sound epistemological and methodological standards. The study seeks to bridge a notable research gap: although various studies have addressed aspects of this topic, a comprehensive investigation into Ibn 'Ashur's methodology—coupled with the formulation of practical guidelines for handling information—has not yet been undertaken. By the grace of Allah ﷻ, the research yielded several key findings, including: Al-Tahrir wa Al-Tanwir possesses notable strengths as well as certain limitations. Caution in the reception and transmission of information is imperative; negligence in this regard poses significant risks to both individuals and society. Ibn 'Ashur systematically articulated foundational principles for handling information—an approach not commonly found in other tafsir works. It is permissible to rely on the report of a witness over that of a non-witness. Withholding or partially disclosing information may be warranted when dictated by the welfare of the Muslim community; not all that is known must be stated, in accordance with the principle of wisdom.
Benzer Tezler
- مفهوم التلقي وإمكانية تشكيل القارئ الضمني في النَّص القرآني دراسة تأويلية
Kur'an-ı Kerim metninde telakki kavramı ve zımni okuyucunun oluşma imkanı - yorumsal bir araştırma
KHALED ABDULLAH ALI BRIAH
- أثر معهود العرب في تلقي الخطاب دراسة وتحليل
Kuran'ın indiği dönemde kelimelerin Araplar arasındaki kullanımlarının Kuran'ı anlamadaki rolü üzerine bir inceleme
MUHAMMED CENIYET
Yüksek Lisans
Arapça
2024
Dinİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ADEL ABUSHAAR
- Alımlama kuramı bağlamında Irak cezaevi edebiyatı (bilimsel ve analitik bir inceleme)
أدب السجون العراقي في ضوء نظرية التلقي دراسة وصفية تحليلية
ALAA ASHOUR GHLAIM AL-CHAABAWI
Doktora
Arapça
2024
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜRKAN DAĞBAŞI
- عِلْـــمُ الْكَلام وَآثاَرُهُ فِي الْجَوَ انِبِ الْعَقْلِيةَِّ وَالنفَّْسِيةَِّ وَالرُّوحِيةَِّ
Kelam Bilimi ve zihinsel, psikolojik ve ruhsal yönleri üzerindeki etkileri
HARDEE SORAN EZZULDDIN
Yüksek Lisans
Arapça
2021
DinTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM BAYRAM
- الترجمة الأدبية من التركية إلى العربيةرواية“الحياة الأبدية تنتظرك”للكاتب عمر سيفنج جول
Türkçeden Arapçaya edebi çeviri Ömer Sevinçgül'ün“Sonsuz Hayat Seni Bekliyor”adlı roman örneği
SALMA ABDULRAZEK
Yüksek Lisans
Arapça
2023
Doğu Dilleri ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiArap Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖMER İSHAKOĞLU