Frig uygarlığı ve Tümülüsleri
Phrygian civilization and the Tumuli
- Tez No: 980855
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HÜLYA KALYONCU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Topkapı Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tarih Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Anadolu, tarih sürecindeçok sayıda farklı topluluğun göçlerine ve yerleşimlerine sahne olmuş, bu coğrafyada pek çok farklı uygarlık yeşermiştir. Bu uygarlıklardan biri olan Frigler, M.Ö. 1200 yılı civarında gerçekleşen Ege Göçleri sonucunda Anadolu'ya gelen kavimlerden biridir. Frigler, Anadolu'ya gelmeden önce Trakya ve Makedonya bölgelerinde yaşamış ve bu bölgelerde“Brigler”adıyla anılmışlardır. Arkeolojik veriler, Trakya ve Makedonya'daki tümülüslerde bulunan günlük kullanım eşyalarının Friglerin Anadolu'da kullandıkları nesnelerle büyük benzerlik taşıdığını ortaya koymuştur. Bu bulgular, Friglerin kökenleri ve göç güzergâhları hakkında önemli ipuçları sunmaktadır. Frigleri konu edinen yazılı kaynaklar oldukça sınırlıdır ve günümüze ulaşan bilgiler daha çok Eskiçağ tarihçileri olan Homeros, Herodotos, Strabon ve Plinius gibi yazarların aktardığı metinlere, Asur yıllıklarına ve arkeolojik kazılardan elde edilen maddi kültür varlıkları buluntulara dayanmaktadır. Frig uygarlığına ait arkeolojik buluntulara özellikle Ankara, Afyonkarahisar, Kütahya ve Eskişehir illerikazılarında rastlanmaktadır. Bu bölgelerde yürütülen arkeolojik çalışmalar sayesinde Friglere ait mimari yapılar, seramik örnekleri, takılar ve mezar yapıları gün yüzüne çıkarılmıştır. Başlangıçta göçebe bir yaşam süren Frig toplulukları, M.Ö. 11. yüzyıldan itibaren yerleşik hayata geçerek Gordion ve çevresinde basit köy yerleşimleri kurmuşlardır. Tarihte bilinen ilk liderleri Mygdon, Askanios ve Otteus gibi önderlerdir. Gordion, Friglerin başkenti olarak kabul edilir ve günümüzde Ankara'nın Polatlı ilçesi sınırlarında yer almaktadır. Şehrin adı, kurucusu olduğu düşünülen Gordios'tan türetilmiştir. Frigler, kent yaşamını savunma esasına dayandırmış, bu doğrultuda surlarla çevrili yerleşim alanları kurmuşlar ve güçlü kale yapıları, saraylar inşa etmişlerdir. Arkeolojik buluntular ve kabartmalardan anlaşıldığı kadarıyla, Frig ordusu kılıç, küçük boyutlu kalkanlar ve süvari-piyade birliklerinden oluşan askeri bir yapılanmaya sahipti. Friglerin yerleşim alanları genellikle ovalar ve yaylalardan oluşmaktaydı. Sakarya Ovası, Cihanbeyli ve Haymana Platosu gibi bölgeler Frig yerleşim alanları arasında yer alır. Bu coğrafyalarda yaşayan halk tarım ve hayvancılıkla uğraşmış; özellikle yaz aylarında hayvanlarını otlatmak amacıyla yaylalara göç etmiştir. Gordion'un önemli ticaret yolları üzerinde bulunması, şehri zamanla bölgesel bir ticaret merkezi hâline getirmiştir. Frigler, maddi kültürleri ile birlikteinanç sistemlerini de beraberlerinde Anadolu'ya getirmiş olan bir millettir. Bununla birlikte, zaman içinde yerli halkların dini inanışlarını da benimseyerek, Anadolu'nun kültürel dokusuna uyum sağlamışlardır. Frig panteonunun en önemli figürü olan Ana Tanrıça Kybele (Kibele), doğurganlık, bereket ve doğa tanrıçası olarak kabul edilmiştir. Bu tanrıça, Anadolu'nun eski tanrıça kültlerinin devamı niteliğinde Frig inanç sistemine dâhil olmuş ve daha sonra Roma ve Yunan mitolojilerinde farklı adlarla da varlığını sürdürmüştür. Friglerin ölü gömme gelenekleri arasında en dikkat çekici olanı tümülüs mezarlardır. Gordion Antik Kenti'ne yaklaşık 1 kilometre uzaklıkta bulunan“Midas Tümülüsü”mezarı, bu geleneksel gömü anlayışının en anıtsal örneklerinden biridir. Tümülüsler, Frig krallarının ve soylularının gömüldüğü, iç kısmında ahşap mezar odaları bulunan, üzeri toprak yığılarak oluşturulmuş yapay tepelerdir. Anadolu'da bu tarz mezar mimarisi Friglerden önceye tarihlendirilememektedir; dolayısıyla tümülüs geleneğinin Frigler tarafından Anadolu'ya taşındığı kabul edilmektedir. Eskişehir ve Afyonkarahisar çevresinde bulunan Frig kaya mezarları da dikkat çekicidir. Kaya mezarı geleneği Anadolu'da yaygın bir pratik olmakla birlikte, Friglerin bu yapıları inşa ederken yerel mimari geleneklerden etkilenmiş oldukları düşünülmektedir. Bu mezarlar, Friglerin ölü gömme kültürüyle birlikte sanatsal ve mimari anlayışlarını da yansıtan önemli örneklerdir.
Özet (Çeviri)
Throughout history, Anatolia has witnessed the migrations and settlements of many different communities and has been home to countless civizilations. One of these civilizations is the Phrygians, one of the tribes that came to Anatolia around 1200 BC as part of Aegean migrations. Before arriving in Anatolia, the Phrygians are though to have lived in the Thrace and Macedonia regions and were known as“Brygi”in those areas. Archaeological evidence from Thrace and Macedonia showns that the daily-use items of the Phrygians bear great similarity to those found in Anatolia, offering important clues about their origins and migration routes. Due to the limited written sources about the Phrygians, much of the available information relies on ancient historians such as Homeros, Heredotos, Strabon and Plinius. Additional information comes from Assyrian records and archaeological excavations. Material culturel remains beloging to the Phrygian civilization are particularly found within the borders of Ankara, Afyonkarahisar, Kütahya, and Eskişehir. Archaeological research conducted in these areas has brought to light many architectural structures, ceramic samples, jewelry and burial monuments associated with the Phrygians. Originally leading a nomadic lifestyle, Phrygian communities began to setle in the 11th century BC, forming simple village settlements in and around Gordion. The earliest known leaders in history are figures such as Mygdon, Askaneios and Otteus. Gordion, considered the capital of the Phrygians is located within the present-day district of Polatlı in Ankara. The city's name is believed to be derived from its founder, Gordios. The Phrygians based their urban life on the principle of defence and surroundet their settlements with walls. The built strong castle structures, palaces and temples. Archaeological findings reliefs indicate that the Phrygians had a military structure consisting of small round shields and cavalry –infantry units. The Settlement areas of the Phrygians generally consisted of plains and plateaus. Regions such as the Sakarya Plain, Cihanbeyli, and the Haymana Plateau were among the Phrgian settlement areas. The people living in the regions engaged in agriculture and animal husbandry; during the summer months, they migrated to highlans to graze their animals. Gordion's location on major trade routes eventually turned the city into a regional trade center. The Phrygians not only brought their material culture to Anatolia bur also introtuced their belief systems. Over time, integrating and adapting to local religious practices, they influenced the spritual fabric of Anatolia. Ona of the most importanfigures in the Phrygian pantheon was the mother Goddess Cybele, regarded as the deity of fertility, abundance and nature. The godness, representing a continuation of earlier Anatolian cults, became a central figure in the Phriygian belief system and later persisted under different names in Roman and Greek mythology. Among the Phrygian burial customs, the most notable are the tumulus graves. The tomb known as the“Midas Tumulus”, located about one kilometer from the ancient city of Gordion, Stands as a monumental example of this burial tradition. Tumuli were burial mounds constructed over subterranean chamber tombs where Phrygian kings and nobles were interred. Since this type of tomb architecture cannot be dated earlier in Anatolia, it is believed that the tumulus tradition was brought to Anatolia by the Phrygians. The rock-cut tombs around Eskişehir and Afyonkarahisar are also remarkable. Although rock-cut tombs were a common practice in Anatolia, it is believed that the Phrygians were influenced by local architectural traditions when building these structures. These tombs are significant example the reflect the Phrygians understanding of both funerary culture and artistic-architectural expression.
Benzer Tezler
- Zooarchaeological analysis of equids at Gordion between the early Iron Age and the early Hellenistic period (1100 BCE – 330)
Gordion Antik Kenti'nin erken Demir Çağı ve erken Hellenistik dönemleri (MÖ 1100-MÖ 330) atgillerinin zooarkeolojik analizi
RAMAZAN PARMAKSIZ
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Arkeometriİstanbul Teknik ÜniversitesiEkoloji ve Evrim Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. BÜLENT ARIKAN
DR. ÖĞR. ÜYESİ CANAN ÇAKIRLAR
- Frig Uygarlığı süslemeleri ve turistik deri örnekleri
Frig Civilization decorations and touristic leather examples
AYŞEGÜL BİLGE
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
El SanatlarıAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiEl Sanatları Ana Sanat Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ LALE ÖZDER
- Frig uygarlığı seramik sanatı ve kişisel yorumlar
Phryg civizilation ceramic art and private interpretations
HAKAN PEKYAMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
Güzel SanatlarAfyon Kocatepe ÜniversitesiSeramik Ana Sanat Dalı
PROF. AYŞEGÜL TÜREDİ ÖZEN
- Frig seramik kültürünün 21. yüzyılda görsel göstergebilimsel çözümlemeleri ve uygulamaları
Visual semiotic analyses and applications of Phrygian ceramic culture in the 21st century
SÜMEYYE KAVUTCU
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Güzel SanatlarEskişehir Osmangazi ÜniversitesiSanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
DOÇ. BİLGE KINAM
- Frig geometrik bezemeli seramik kültürünün kökeni üzerine düşünceler
Thoughts on the origin of Phrygian geometric decorated ceramic culture
SEZAR KIZIL
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
ArkeolojiAydın Adnan Menderes ÜniversitesiArkeoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYDIN ERÖN