Girişimcilik yönelimi ile iş modeli inovasyonu ilişkisinde stratejik öngörü ve rekabet yoğunluğunun rolü
The role of strategic foresight and competitive intensity in the relationship between entrepreneurial orientation and business model innovation
- Tez No: 980267
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MAHMUT BİLGETÜRK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Entrepreneurial Orientation, Strategic Foresight, Competitive Intensity, Business Model Innovation
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İşletme Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Son yirmi yılda, iş modeli inovasyonu hem akademik araştırmalarda hem de pratik uygulamalarda öne çıkan ve dinamizmini artıran bir konu haline gelmiştir. Şirketlerin mevcut pazar fırsatlarından en iyi şekilde yararlanabilmeleri ve yeni fırsatları tespit edip değerlendirebilmeleri için yenilikçi ve etkili iş modellerini benimsemeleri, aynı zamanda girişimci bir bakış açısıyla hareket etmeleri gerekmektedir. İş dünyasında yaşanan derin ve sürekli dönüşümler ile özellikle girişimci yönelimi hedefleyen firmalar için stratejik öngörünün kritik rolü dikkate alındığında, yenilikçi iş modellerinin uygulanması; inovasyonun teşvik edilmesi ve sürdürülebilir rekabet avantajı sağlanması açısından temel bir uygulama olarak öne çıkmaktadır. Bu tez çalışması, girişimcilik yönelimi ve stratejik öngörünün iş modeli inovasyonu üzerindeki etkilerini incelemeyi ve bu ilişkilerde stratejik öngörünün aracı, rekabet yoğunluğunun ise düzenleyici rolünü analiz etmeyi amaçlamaktadır. İşletmelerin sürdürülebilir rekabet avantajı elde edebilmeleri için yalnızca girişimci bir tutum sergilemeleri değil, aynı zamanda çevresel belirsizlikleri öngörerek stratejik uyum sağlayabilmeleri gerektiği varsayımına dayanan bu araştırma, Kaynak Bazlı Teori ve Durumsallık Teorisi bağlamında şekillendirilmiştir. Araştırma kapsamında Türkiye'de faaliyet gösteren KOBİ düzeyindeki 170 işletmeden elde edilen veri regresyon analizi ile test edilmiştir. Bulgular, girişimcilik yönelimi ile iş modeli inovasyonu arasında anlamlı ve pozitif bir ilişki olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca, stratejik öngörü bu ilişkiyi anlamlı biçimde aracılarken, rekabet yoğunluğunun bu aracılık etkisini güçlendirdiği tespit edilmiştir. Bu durum, stratejik öngörünün özellikle rekabetin yoğun olduğu çevrelerde firmaların inovasyon kapasitesini pekiştiren bir süreçsel mekanizma olarak işlev gördüğünü göstermektedir. Araştırma, girişimcilik yönelimi iş modeli inovasyonu ilişkisinde stratejik öngörünün çok yönlü rolünü ortaya koyarak hem literatüre katkı sunmakta hem de işletmelere stratejik karar alma süreçlerinde yol göstermektedir. Sonuçlar, dinamik ve belirsiz piyasa koşullarında faaliyet gösteren işletmelerin, girişimcilik yönelimiyle birlikte stratejik öngörü yetkinliklerini de sistematik biçimde geliştirmeleri gerektiğine işaret etmektedir.
Özet (Çeviri)
Over the past two decades, business model innovation has emerged as a prominent and increasingly dynamic topic in both academic research and practical application. For firms to capitalize on existing market opportunities and discover new ones, it is essential to adopt innovative and effective business models while fostering an entrepreneurial mindset. Amid profound and ongoing changes in the business landscape, especially for firms with an entrepreneurial orientation, the importance of strategic foresight has become increasingly apparent. In this context, implementing innovative business models is a fundamental practice, driving innovation and supporting the development of sustainable competitive advantage. This thesis examines the effects of entrepreneurial orientation and strategic foresight on business model innovation. Specifically, it explores the mediating role of strategic foresight and the moderating effect of competitive intensity in these relationships. This study is based on the premise that businesses must not only adopt an entrepreneurial posture but also achieve strategic alignment by anticipating environmental uncertainties to secure sustainable competitive advantages. The research is framed through the theoretical perspectives of the Resource-Based View and Contingency Theory. Empirical data were collected from 170 small and medium-sized enterprises (SMEs) operating in Turkey and analyzed using regression techniques. The findings indicate a significant and positive relationship between entrepreneurial orientation and business model innovation. Moreover, strategic foresight is found to meaningfully mediate this relationship, with competitive intensity further strengthening this mediating effect. These results suggest that strategic foresight serves as a crucial process mechanism that enhances firms' innovation capacity, particularly under conditions of high competitive intensity. By highlighting the multifaceted role of strategic foresight in the link between entrepreneurial orientation and business model innovation, this research contributes to the academic literature and offers practical guidance to firms in their strategic decision-making. The findings emphasize that businesses operating in dynamic and uncertain markets should systematically develop their strategic foresight capabilities alongside their entrepreneurial orientation to maintain competitiveness and foster innovation.
Benzer Tezler
- Kurumsal girişimcilik ve inovasyon yeteneği ilişkisinde değişim yönetiminin rolü
The role of change management in the relationship between corporate entrepreneurship and innovation ability
KADİR YUSUF ÖZTÜRK
- Örgütsel sıkılık ve esnekliğin örgütsel yenilikçilik üzerine etkisi ve dönüştürücü liderliğin aracılık rolü
The effect of organizational firmness and flexibility on organizational innovation and the mediating role of transformative leadership
İSA KILINÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
İşletmeİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiGirişimcilik ve İnovasyon Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURAT ESEN
- Girişimcilik ve iş modeli geliştirme: Teknokentlerde bulunan girişimler üzerine bir araştırma
Entrepreneurship and business model development: A research on start-ups in technoparks
RASİM KESKİN
- Technology transfer and development with public procurement SSO smart purchasing model example
Kamu alımlarıyla teknoloji transferi ve kalkınma DMO akıllı Satınalma Modeli örneği
SUAT YAMAÇ
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiGaziantep ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERAP ULUSAM SEÇKİNER
- Şirketlerde girişimcilik ve inovasyon yöneliminin rekabet stratejilerine etkisi
The effect of entrepreneurship and innovation orientation on competetive strategies in companies
SHATHA A. M. ASFOUR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
İşletmeİstanbul Aydın Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NECMİYE TÜLİN İRGE