Batı Afrika'da Mâsînâ Fûlânî Devleti (1818-1890)
The Mâsînâ Fûlânî State in West Africa (1818-1890)
- Tez No: 980240
- Danışmanlar: PROF. DR. NAHİDE BOZKURT
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: West Africa, Macina, Fulani, Sheikh Ahmadu Lobbo, Hamdallahi, Timbuktu, Djenné
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İslam Tarihi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Batı Afrika'da (günümüzdeki Mali Cumhuriyeti sınırları içinde) Nijer Nehri'nin iç deltası bölgesinde 1818–1890 yılları arasında ortaya çıkan Mâsînâ Fûlânî Devleti'nin tarihî ve analitik bir incelemesini konu edinmektedir. Devlet, İslam hukukuna (şeriat) ve tasavvufî geleneklere dayalı bütüncül bir ıslah projesi olarak âlim ve müceddid Şeyh Ahmedü Lobbo tarafından kurulmuştur. Bu proje hem Mali hem de Songhay Devletlerinin siyasî ve medenî mirasından ilham almıştır. Araştırmanın temel amacı, söz konusu devletin doğuşunu, siyasî ve idarî gelişimini, dinî ve toplumsal yapısını incelemek; ayrıca Batı Afrika'da İslamî bilginin yeniden inşası ve dinî-ilmî eğitimin ihyası sürecindeki öncü rolünü ortaya koymaktır. Çalışma, bir giriş ve üç ana bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, Mâsînâ bölgesinin coğrafî özellikleri ile Fûlânî halkının tarihi arka planı üzerine genel bir çerçeve sunulmuştur. Birinci bölümde, İmam Ahmedü Lobbo önderliğinde Mâsînâ'da Fûlânî Devleti'nin kuruluşu ile siyasî ve idarî sisteminin çöküşüne kadar geçirdiği evrim ele alınmıştır. İkinci bölüm, devletin sosyal ve ekonomik yapısını, etnik gruplar arasındaki ilişkileri ve Mâsînâ toplumundaki kültürel hayatı incelemektedir. Üçüncü bölüm ise ilmî ve fikrî hayat üzerine yoğunlaşarak, Fûlânî âlimlerinin İslamî ve sosyal bilimlerin gelişimine katkılarını ve dönemin özgün kaynaklarına dayanarak eğitim kurumları ile ilmî metodolojinin mahiyetini analiz etmektedir. Araştırmada başta Timbuktu'daki el yazmaları ve Bamako Ulusal Kütüphanesi gibi yerlerden temin edilen birincil kaynaklar olmak üzere,“Târîhu'l-Fettaş”,“Târîhu's-Sûdân”gibi geleneksel Batı Afrika tarih kronikleri, Amadou Hampâté Bâ ve Bintou Sanankoua gibi çağdaş tarihçilerin eserleri ile Fransızca ve Batı dillerinde yazılmış ikincil kaynaklardan geniş ölçüde faydalanılmıştır. Bu tez, Batı Afrika İslam tarihine dair akademik literatürdeki önemli bir boşluğu doldurmayı hedeflemekte; Mâsînâ Fûlânî Devleti'nin yerel dinî-siyasal yapısını, İslamî yönetim biçimini ve bu yapının bölgesel bağlamdaki etkilerini bütüncül bir yaklaşımla incelemektedir. Ayrıca bu devletin, sömürge öncesi dönemde yerel halk ile etkileşim kurarak inşa ettiği medeniyet projesi ve İslamî düşünceye yaptığı katkı, çalışmanın odak noktalarındandır. Anahtar Kelmeler: Batı Afrika, Mâsînâ, Fûlânî, Şeyh Ahmedü Lobbo, Hamdallahi, Timbuktu, Cenne.
Özet (Çeviri)
This study provides a historical and analytical examination of the Mâsînâ Fûlânî State, which emerged in the Inner Niger Delta region of West Africa (within the present-day borders of the Republic of Mali) between 1818 and 1890. The state was established by the scholar and reformer Sheikh Ahmedu Lobbo as a comprehensive reform project grounded in Islamic law (Sharia) and Sufi traditions. This initiative drew inspiration from the political and civilizational heritage of both the Mali and Songhay Empires. The primary aim of the research is to explore the emergence of this state, its political and administrative development, and its religious and social structures, while also highlighting its pioneering role in the reconstruction of Islamic knowledge and the revival of religious and scholarly education in West Africa. The study is organized into an introduction and three main chapters. The introduction provides a general overview of the geographical features of the Macina region and the historical background of the Fulani people. The first chapter addresses the foundation of the Fûlânî State in Mâsînâ under the leadership of Imam Ahmedu Lobbo, tracing the evolution of its political and administrative system until its eventual collapse. The second chapter examines the state's social and economic structure, the relationships among its various ethnic groups, and the cultural life of the Mâsînâ community. The third chapter focuses on intellectual and scholarly life, analyzing the contributions of Fûlânî scholars to the development of Islamic and social sciences, and assessing the nature of educational institutions and scholarly methodologies based on the original sources of the period. The research relies on a wide range of primary sources, including rare manuscripts preserved in Timbuktu and the National Library of Mali, traditional West African chronicles like Tarikh al-Fattash and Tarikh al-Sudan, and seminal works by modern historians such as Amadou Hampâté Bâ and Bintou Sanankoua, alongside relevant French and Western academic studies. This dissertation aims to bridge a significant gap in the academic literature on precolonial Islamic states in West Africa, offering a critical and contextual analysis of Macina's civilizational and religious project. It highlights the importance of the state as a model of indigenous Islamic governance that actively interacted with its cultural and religious environment and contributed meaningfully to the broader Islamic intellectual legacy in the region.
Benzer Tezler
- Fransa'nın Afrika'daki varlığı: Fransa ve Gine arasındaki ilişkiler
The presence of France in Africa: Relations between France and Guinea
BOUBACAR HOUDY BARRY
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Uluslararası İlişkilerBursa Teknik ÜniversitesiUluslararası Ekonomi Politikası Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ENGİN KOÇ
- Mali'de Kur'an-ı Kerim çalışmaları
The studies of the Holy Qur'an in mali
MAHAMOUDOU KONTA
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
DinNecmettin Erbakan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HARUN ÖĞMÜŞ
- Türk tekstil sektörünün genel görünümü ve hazır giyim sektörümüz
Başlık çevirisi yok
ZEYNEP ASLANTÜRK(DİLBAZ)
Yüksek Lisans
Türkçe
1989
Tekstil ve Tekstil Mühendisliğiİstanbul Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HALİT TARGAN ÜNAL
- Herodotos'un tarihçiliği
Başlık çevirisi yok
EMEL KARAYEL
Yüksek Lisans
Türkçe
1990
Eski Çağ Dilleri ve Kültürleriİstanbul ÜniversitesiYunan Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF.DR. Y. KENAN YONARSOY
- Modern insanın evrimine ilişkin teorilerin değerlendirilmesi: Türkiye örneği
Başlık çevirisi yok
METE CAN GÖKSARAN