Osmanlı tarihinde iki hükümdar: IV. Murad ve IV. Mehmed'in karşılaştırılması
Two ruler in Ottoman history: A comraprion of Murad IV and Mehmed IV
- Tez No: 980106
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEVLÜT DEDE
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
XVII. Yüzyılda Osmanlı Devleti'nin tahtında bulunan iki önemli padişah, IV. Murad ve IV. Mehmed'in siyasi, sosyal ve askeri uygulamalarını karşılaştırmalı olarak analiz etmektedir. Benzerlik ve farklılıklar incelenmiştir. Osmanlı siyasal yapısının dönüşüm sürecine nasıl katkıda Yapılan bu çalışma tarihsel anlatımı değil halifelik makamının Osmanlı'daki sembolik ve işlevsel değişimini de ele almaktadır. Tezin ilk ve ikinci bölümünde halifelik kavramı açıklanmış olup bu kavramın tarihsel gelişimi de ele alınmıştır. Yine bu kavramın dini, siyasi ve hukuk, boyutları da ele alınmıştır. Halifelik meselesinin Hz. Muhammed'in ölümünden sonra nasıl şekillendiğini ve ne şartlar altında Osmanlı'ya geçtiğini belirterek Osmanlılar dönemindeki evrimsel süreciyle anlatılmaktadır. Osmanlı'da çocuk halifelerinde bu görevi nasıl kullandığını da izah etmektedir. IV. Murad ve IV. Mehmed dönemleri ise tezin üçüncü bölümünde karşılaştırmalı bir şekilde ele alınmaktadır. 11 yaşında tahta geçen IV. Murad kısa zamanda mutlak otoriteyi yeniden sağlayarak iç karışıklıklara son vermiş, hem saray içi hizipleri hem de toplumdaki disiplin sorunlarını sert tedbirlerle ortadan kaldırmıştır. Kahvehane, tütün ve gece sokağa çıkma yasakları, istibdada dayalı yönetim anlayışı ortaya çıkarmış bu durum ise IV. Murad'ın ne kadar sert ve otoriter olduğunu göstermektedir. Askeri alandaki başarıları ile doğuda önemli kazanımlarda elde etmiştir. IV. Murad'ın yönetim anlayışı otoriter bir merkezileşme örneği teşkil ederken, bürokrasi ve ulema üzerinde güçlü bir denetim kurmuştur. IV. Mehmed ise IV. Murad'a göre daha erken yaşta, altı yaşında Osmanlı tahtına geçmiştir. İlk dönemlerinde kadınların saltanatı ve vezirlerin etkisi altında yönetimde uzak kalmıştır. Daha sonra Köprülülerin sadarete gelmesiyle Osmanlı Devleti birçok alanda toparlanmaya başlamıştır. Padişahın ordu ile sefere gitmesi hasebiyle II. Viyana Kuşatmasına kadar olan süreçte ki başarılar dikkat çekicidir. Ancak kuşatmanın başarısızlıkla sonuçlanması ve ardından gelen sıkıntılı süreç IV. Mehmed'in tahttan indirilmesine neden olmuştur. Her iki sultanında ortak noktası, çocuk yaşta Osmanlı tahtına çıkmaları ve bu durumun bir sonucu olarak yönetim biçimlerini önemli ölçüde etkilemesidir. IV. Murad viii tahta çıktıktan kısa bir süre sonra kontrolü eline alırken; IV. Mehmed ise önce hanım sultanların daha sonra sadrazamların etkisinde uzun süre kalmıştır. Bu yaşanılanlar ve naiplik sisteminin önemini ve çocuk padişahlık dönemlerinin Osmanlı Devleti yönetiminde nasıl bir belirsizlik yarattığını da ortaya koymuştur. Bu çalışma, IV. Murad ve IV. Mehmed dönemlerini analiz ederken devlet otoritesinin merkezileşmesi, saray içerisinde ki denge unsurlarını ve vezirlik makamının gücünü, gelişimini irdelemektedir. Bu çalışma iki hükümdarın fark yönetim anlayışları Osmanlı Devleti'nin siyasi yapısını nasıl etkilediğini ortaya koymak ve dönemin siyasal karakterine dair detaylı bir değerlendirme sunmaktır.
Özet (Çeviri)
This thesis presents a comparative analysis of the political, social, and military practices of two significant Ottoman sultans who reigned in the 17th century: Sultan Murad IV and Sultan Mehmed IV. It highlights the similarities and differences in their reigns and examines how these aspects contributed to the transformation of the Ottoman political structure. Beyond a historical narrative, this study also addresses the symbolic and functional evolution of the caliphate within the Ottoman Empire. In the first and second chapters of the thesis, the concept of the caliphate is defined, and its historical development is discussed. Additionally, the religious, political, and legal dimensions of the caliphate are explored. The thesis explains how the issue of caliphate took shape after the death of Prophet Muhammad and under what conditions it was transferred to the Ottomans, presenting the evolutionary process of the institution during the Ottoman period. It also explains how child caliphs in the Ottoman Empire exercised this role. The third chapter of the thesis offers a comparative examination of the reigns of Murad IV and Mehmed IV, both of whom held the titles of caliph and sultan. Murad IV, who ascended the throne at the age of 11, quickly reestablished absolute authority, ending internal unrest. He eliminated both palace factions and societal disciplinary issues with harsh measures. His bans on coffeehouses, tobacco, and nighttime outings reflected an authoritarian style of governance and underscored the severity of his rule. His military successes brought significant gains in the East. While Murad IV's leadership demonstrated a model of centralized authoritarian rule, he also established strong control over the bureaucracy and the religious scholars (ulema). Mehmed IV, on the other hand, ascended the throne at an even younger age—six years old. During his early years, he remained distant from the administration under the influence of powerful women of the palace and grand viziers. However, after the Köprülü family assumed the position of grand vizier, the Ottoman state began to recover in many areas. Mehmed IV's personal participation in military campaigns brought notable successes up to the Second Siege of Vienna. However, the failure of this siege and the subsequent turmoil led to his deposition. x A common point between both sultans is that they ascended the throne at a young age, and this significantly influenced their styles of governance. While Murad IV quickly seized control after ascending the throne, Mehmed IV remained under the influence of female palace members and later the grand viziers for a prolonged period. These circumstances underscore the importance of the regency system and reveal the uncertainty that periods of child sultanship introduced into the governance of the Ottoman Empire. In conclusion, this thesis analyzes the reigns of Murad IV and Mehmed IV by examining the centralization of political authority in the state, the use of the caliphate, the internal power balances of the palace, and the strength and development of the vizierate. It aims to demonstrate how the differing approaches to governance by these two sultans impacted the political structure of the Ottoman Empire and offers a detailed evaluation of the political character of their era.
Benzer Tezler
- Sultan I. Murad devri Osmanlı tarihi (1362–1389)
Ottoman history in Sultan Murad I era (1362-1389)
İHSAN EFE CİCİBAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
TarihFatih Sultan Mehmet Vakıf ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FAHAMEDDİN BAŞAR
- Osmanlı-İran ilişkilerinde Caferiliğin rolü
The role of Jaʽfari̇sm in Ottoman-Iran relations
MELEK ŞENER ERDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Dinİnönü ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET KUBAT
- Türk ulusunun yeni devleti: 1921 ve 1924 Anayasalarında Cumhuriyetin kuruluş esasları
The new state of the Turkish nation: Establishment principles of the Republic in the 1921 and the 1924 Constitutions
SÜMEYYE HANDE AKGÜN
- İngiliz hakimiyetinden bağımsızlığına kadar“Kuveyt”
Up to independence from british sovereignty“Kuwait”
YASEMİN KARADAĞ
- IV. Mehmed'in ailesi ve hanedan politikası
The family of Mehmed IV and his imperial household politics
MERVE ÇAKIR