Üniversite giriş sınavı matematik sorularının bilişsel istem düzeyleri açısından incelenmesi
Examining university entrance exam mathematics questions in terms of cognitive demand levels
- Tez No: 979855
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEKİYE ÖZGÜR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Bilişsel İstem Düzeyleri, Sınav Soruları, Matematiksel Görev Analizi Çerçevesi, Cognitive Demand Levels, Exam Questions, Mathematical Task Framework
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Matematik Öğretmenliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Türkiye'de merkezi sınavların üst öğrenime geçişte ve dolayısıyla öğrencilerin meslek seçimlerinde belirleyici bir role sahip olduğu dikkate alındığında YKS matematik sorularının öğrencilerde ne tür bilişsel süreçleri harekete geçirdiğini belirlemek önemlidir. Sınav sorularının sınıf içi uygulamaları etkileyen önemli faktörlerden biri olmasına bağlı olarak bu çalışmada 2022, 2023 ve 2024 yıllarına ait üniversite giriş sınavı [Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS)] matematik sorularının öğrenme alanları ve bilişsel istem düzeyleri açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman analizi yönteminin kullanıldığı araştırmada, 120 adet Temel Yeterlilik Testi (TYT) ve 120 adet Alan Yeterlilik Testi (AYT) olmak üzere toplam 240 adet matematik sorusu incelenmiştir. Soruların öğrenme alanları, Türkiye Ortaöğretim Matematik Dersi 9-12. Sınıflar Öğretim Programında yer alan öğrenme alanlarına göre; bilişsel istem düzeyleri ise Smith ve Stein'in (1998) tanımladığı bilişsel istem düzeylerine yönelik oluşturulan göstergelere göre betimsel analiz yöntemiyle irdelenmiştir. Soruların öğrenme alanlarına yönelik elde edilen bulgulara göre en çok sayılar ve cebir öğrenme alanına yönelik soruların olduğu, bunu sırasıyla geometri ve veri, sayma ve olasılık öğrenme alanlarının takip ettiği görülmüştür. Soruların bilişsel istem düzelerine yönelik elde edilen bulgulara göre hem TYT hem de AYT matematik sorularının büyük bir çoğunluğunun ilişkili işlemler düzeyinde olduğu görülmektedir. Bunu sırasıyla ilişkisiz işlemler, matematik yapma ve ezber düzeyleri takip etmektedir. TYT matematik sorularının bilişsel istem düzeylerine göre dağılımı incelendiğinde, 120 sorudan 86 tanesinin (%71,6) ilişkili işlemler, 23 tanesinin (%19,1) ilişkisiz işlemler, 10 tanesinin (%8,3) matematik yapma ve 1 tanesinin (%0,8) ezber düzeyinde olduğu bulunmuştur. AYT matematik sorularının bilişsel istem düzeylerine göre dağılımı incelendiğinde, 120 sorudan 78 tanesinin (%65) ilişkili işlemler, 36 tanesinin (%30) ilişkisiz işlemler ve 6 tanesinin (%5) matematik yapma düzeyine ait olduğu bulunmuştur. Ezber düzeyinde hiç soruya yer verilmemiştir. YKS matematik sorularının yarısından fazlasının üst düzey bilişsel istem gerektirmesi, öğrencilerin bu sınavlarda başarılı olabilmesi için üst düzey düşünme becerilerinin yüksek olması gerektiğini göstermektedir. Ayrıca üç yılda da ezber düzeyinde sorulara neredeyse hiç yer verilmediği görülmektedir. Bu durum, matematik sorularının bilgiyi olduğu gibi ezberlemek yerine matematiksel süreçlere yönelik yorum yapma, ilişki kurma ve akıl yürütme gibi becerilerin ön plana çıktığını göstermektedir. Sınav sorularının öğrenme alanlarının bilişsel istem düzeylerine göre dağılımı incelendiğinde hem TYT'de hem de AYT'de sayılar ve cebir öğrenme alanındaki soruların ilişkisiz işlemler ve ilişkili işlemler düzeylerinde yoğunlaştığı görülmektedir. Geometri ve veri, sayma ve olasılık öğrenme alanlarındaki soruların ise çoğunlukla ilişkili işlemler düzeyinde yer aldığı görülmektedir. Bu bulgular ışığında, YKS matematik sorularının çoğunlukla üst düzey bilişsel istem gerektirdiği görülmektedir. Dolayısıyla, sınıf içi uygulamalarda üst düzey düşünme becerilerini destekleyici öğretim yöntemleri ve materyalleri ile bu becerileri ölçmeye yönelik görevlere daha fazla yer verilmesi önerilebilir. Bu bağlamda, öğretmenlerin matematiksel görevlerin bilişsel istem düzeylerine yönelik farkındalıklarını artırmaya yönelik çalışmalar ile bilişsel istem düzeyi yüksek matematiksel görevlerin sınıf içinde uygulanmasını destekleyici çalışmaların yapılması önerilebilir. Ayrıca, ders kitaplarının sınıf içinde kullanım sıklığı dikkate alındığında ders kitaplarındaki soru ve etkinliklerin merkezi sınav sorularıyla ne kadar uyumlu olduğu incelenmeye değer görülmektedir.
Özet (Çeviri)
Considering that central exams in Türkiye have a decisive role in the transition to higher education and thus in students' career choices, it is important to determine what kind of cognitive processes YKS mathematics questions activate in students. Depending on the fact that exam questions are one of the important factors affecting classroom practices, this study aimed to examine the mathematics questions of the university entrance exam [Higher Education Institutions Examination (YKS)] for the years 2022, 2023 and 2024 in terms of learning domains and cognitive demand levels. Using document analysis method, which is one of the qualitative research methods, a total of 240 mathematics questions, including 120 Basic Proficiency Test (TYT) and 120 Field Proficiency Test (AYT), were examined. The learning domains of the questions were determined according to the learning domains included in the 9th-12th Grade Secondary Education Mathematics Course Curriculum in Türkiye; Cognitive demand levels were examined using descriptive analysis according to indicators created for cognitive demand levels defined by Smith and Stein (1998). According to the findings obtained regarding the learning areas of the questions, it was seen that the most questions were about numbers and algebra, followed by geometry and data, counting, and probability. According to the findings obtained regarding the cognitive demand levels of the questions, it was seen that the majority of both TYT and AYT mathematics questions were at the procedures with connections level. This was followed by procedures without connections, doing mathematics, and memorization levels, respectively. When the distribution of TYT mathematics questions was examined according to cognitive demand levels, it was found that out of 120 questions, 86 (71.6%) were procedures with connections, 23 (19.1%) were procedures without connections, 10 (8.3%) were doing mathematics, and 1 (0.8%) was at the memorization level. An examination of the distribution of AYT mathematics questions according to cognitive demand levels revealed that of the 120 questions, 78 (65%) were procedures with connections, 36 (30%) were procedures without connections, and 6 (5%) were at the doing mathematics level. No questions were included at the memorization level. The fact that more than half of the YKS mathematics questions required higher-level cognitive demands demonstrates that students must possess high-level thinking skills to succeed on these exams. Furthermore, it appears that memorization-level questions were almost completely absent in all three years. This suggests that mathematics questions prioritize skills such as interpreting mathematical processes, establishing relationships, and reasoning, rather than memorizing information as is. An examination of the distribution of exam questions according to cognitive demand levels across learning domains reveals that, in both the TYT and AYT, questions in the areas of number and algebra are concentrated at the procedures without connections and procedures with connections levels. Questions in geometry and data, counting, and probability are mostly at the procedures with connections level. In light of these findings, YKS mathematics questions appear to mostly require higher-level cognitive demands. Therefore, it may be recommended that classroom practices include greater emphasis on teaching methods and materials that support higher-order thinking skills, as well as tasks designed to assess these skills. In this context, studies aimed at increasing teachers' awareness of the cognitive demand levels of mathematical tasks and supporting the implementation of cognitively demanding mathematical tasks in the classroom are recommended. Furthermore, considering the frequency of textbook use in the classroom, it is worth examining the extent to which the questions and activities in the textbooks align with the centralized exam questions.
Benzer Tezler
- 2012-2022 yılları arasında üniversiteye giriş sınavı biyoloji sorularının Bloom'un taksonomisine göre analizi
Analysis of university entrance exam biology questions between 2012-2022 according to Bloom's taxonomy
MERVE MANYAS
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimBalıkesir ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU GÜNGÖR CABBAR
- YGS 2013 matematik soruları ile ortaöğretim 9.sınıf matematik sınav sorularının Bloom taksonomisi ve öğretim programlarına göre değerlendirilmesi
The evaluation of the mathematic questions in the 2013-ygs examination and the 9th class, using the Bloom taxonomy and education programs
ALİ DURSUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Eğitim ve Öğretimİstanbul Aydın ÜniversitesiEğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. GANİME AYDIN
- Üniversite giriş sınavı kimya sorularının kimya öğretim program kazanımlarına ve öğretmen görüşlerine göre incelenmesi
Investigation of university entrance examination chemistry questions according to chemistry curriculum objectives and teachers' opinions
MELİKŞAH ASLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSA ÜCE
- Liselere Geçiş Sistemi (LGS) fen bilimleri testi sorularının fen bilimleri dersi öğretim programı kazanımlarıyla örtüşme düzeyinin belirlenmesi
Determining the alignment level of High School Entrance System (LGS) science test questions with science curriculum objectives
SEVİLAY KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimBartın ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YILMAZ KARA
- İlköğretim ikinci kademe matematik müfredatı ile liselere giriş sınavları matematik sorularının karşılaştırılması
Compare of the mathematics questions of the high school entrance exams against the mathematics curricullum of the secondary phase of the primary education
ŞİMŞEK DAŞKAFA
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
Eğitim ve ÖğretimMarmara Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. AHMET ŞÜKRÜ ÖZDEMİR