Okul öncesi kaynaştırma/bütünleştirme sınıflarının kalitesi ve öğretmen özellikleri arasındaki ilişki
The relationship between inclusive preschool classroom quality and teacher characteristics
- Tez No: 979787
- Danışmanlar: PROF. DR. AYŞE DOLUNAY SARICA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Sınıf kalitesi, okul öncesi öğretmeni, eğitimde bütünleştirmeye yönelik tutumlar, öğrenme için evrensel tasarım, Classroom quality, preschool teacher, attitudes toward inclusive education, universal design for learning
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Özel Eğitim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Özel gereksinimli olan ve olmayan tüm çocukların potansiyellerini en iyi şekilde geliştirebilmeleri hem başarılı bir bireysel gelişim hem de toplumsal ilerleme açısından kritiktir. Dolayısıyla kaliteli eğitimin tüm çocuklar tarafından erişilebilir olması gerekmektedir. Bu bağlamda, kaynaştırma/bütünleştirme eğitiminin kalitesi ön plana çıkmaktadır. Nitekim kaliteli kaynaştırma/bütünleştirme uygulamaları daha adil, sürdürülebilir ve kapsayıcı bir toplumun inşasını desteklemektedir. Kaliteli eğitimin çocukların gelişimlerinin en hızlı olduğu dönem olan erken çocukluk döneminden itibaren sağlanması, çocukların bütünsel gelişimlerinin temelini oluşturmaktadır. Bu nedenle, okul öncesi dönemde kaynaştırma/bütünleştirme uygulamaları yürütülen sınıfların kalitesini belirleyici unsurları ele almak gerekir. Öğretmenler, gerçekleştirdikleri uygulamalar ile kaynaştırma/bütünleştirme sınıflarının kalitesini şekillendiren temel faktörlerden biridir. Dolayısıyla bu araştırma kapsamında, öğretmenlere ait değişkenlerin okul öncesi kaynaştırma/bütünleştirme sınıflarının kalitesini yordama gücü incelenmiştir. Nicel araştırma yöntemlerinden keşfedici korelasyonel modelin benimsendiği araştırma, İzmir ilinde bulunan 33 okul öncesi kaynaştırma/bütünleştirme sınıfı ve bu sınıflarda görev yapan 33 okul öncesi öğretmeni ile gerçekleştirilmiştir. Veriler 2023-2024 eğitim öğretim yılında“Öğretmen Demografik Bilgi Formu”,“Öğrenme İçin Evrensel Tasarım Öğretmen Öz Yeterlik Ölçeği (ÖET-ÖY)”,“Bütünleştirilmiş Eğitim Uygulamalarına İlişkin Duygu, Tutum ve Endişe Ölçeği- Gözden Geçirilmiş Formu (SACIE-R)”ve“Erken Çocukluk Eğitim Ortamları Ölçme Aracı (ECERS)”ile toplanmıştır. Elde edilen bulgular, okul öncesi öğretmenlerine ait mesleki deneyim süresi, özel eğitimle ilgili hizmet içi eğitim alma, özel gereksinimli çocuklarla çalışma süresi, öğrenme için evrensel tasarım öz yeterliği, eğitimde bütünleştirmeye yönelik duygu, tutum ve endişe düzeyi değişkenlerinin kaynaştırma/bütünleştirme sınıflarının kalitesini yordamadığını ortaya koymuştur. Araştırmanın başlangıcında öngörülen varsayımların aksine okul öncesi öğretmenleriyle ilgili ele alınan demografik özelliklerin kaynaştırma/bütünleştirme sınıflarının kalitesini belirleyici gücü olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bulguların bu yönde şekillenmesi çeşitli faktörlerle ilişkili olabilir. Örnek vermek gerekirse, katılımcıların özel gereksinimli çocuklar ile çalışma ve mesleki deneyim süresinin uzunluğu ile birlikte niteliğinin de analiz edilmesi daha anlamlı sonuçlar ortaya koyabilir. Ayrıca özel eğitime ilişkin teorik düzeyde kalan hizmet içi eğitimlerin öğretmenlerin uygulamalarına yeterince yansımadığı düşünülmektedir. Bu durum, katılımcıların özel eğitime ilişkin hizmet içi eğitim almalarının ECERS puanlarını yordayıcı bir değişken olmamasını açıklayıcı niteliktedir. Katılımcıların ÖET-ÖY ve SACIE-R puanlarının ECERS puanını yordamama nedenleri arasında, ÖET-ÖY ve SACIE-R ölçeklerinin öz değerlendirmeye dayalı olmasından kaynaklı taraflı değerlendirme olasılığının yüksek olması gösterilebilir. Ayrıca elde edilen bulguların ortaya çıkmasında araştırmaya dâhil edilmeyen destek hizmetlerin eksikliği, kaynak yetersizliği, fiziksel çevrenin elverişsizliği ve paydaşlar arası zayıf işbirliği gibi çeşitli faktörlerin etkisi olabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır. Araştırma bulguları değerlendirilirken örneklemin sınırlılığı dikkate alınmalıdır. Gelecek araştırmalarda daha büyük örneklemler ile araştırmanın yinelenmesi bulguların genellenebilirliğini artıracaktır. Bununla birlikte, okul öncesi kaynaştırma/bütünleştirme sınıflarının kalitesini etkileyebilecek olan öğretmenlere ilişkin farklı değişkenlerin analize katılarak incelenmesi daha kapsamlı bilgilerin elde edilmesini sağlayacaktır.
Özet (Çeviri)
Ensuring that all children, both with and without special needs, can develop their full potential is critical for both successful individual development and societal progress. Therefore, quality education must be accessible to all children. In this context, the quality of inclusive education takes center stage. Indeed, high-quality inclusive practices support the construction of a more equitable, sustainable, and inclusive society. Providing quality education from early childhood—the period when children develop most rapidly—lays the foundation for their holistic development. For this reason, it is necessary to address the factors that determine the quality of classrooms implementing inclusive practices in the preschool period. Teachers are one of the key factors shaping the quality of inclusive classrooms through their practices. Accordingly, this study examines the predictive power of teacher-related variables on the quality of inclusive preschool classrooms. The study, which employed the exploratory correlational model—a quantitative research method—was conducted in 33 preschool inclusive classrooms and with 33 preschool teachers working in these classrooms in the province of İzmir. Data were collected during the 2023–2024 academic year using the“Teacher Demographic Information Form,”the“Universal Design for Learning Teacher Self-Efficacy Scale (UDL-TSES),”the“Sentiments, Attitudes, and Concerns about Inclusive Education-Revised Scale (SACIE-R),”and the“Early Childhood Environment Rating Scale (ECERS).”The findings revealed that variables related to preschool teachers—such as years of professional experience, participation in in-service training related to special education, experience working with children with special needs, self-efficacy in universal design for learning, and sentiments, attitudes, and concerns about inclusive education—did not predict the quality of inclusive classrooms. Contrary to the initial assumptions, the study concluded that the demographic characteristics of preschool teachers considered in this study were not significant predictors of classroom quality. Several factors may be related to these findings. For example, analyzing not only the length but also the quality of participants' experience with children with special needs and professional experience may yield more meaningful results. Moreover, it is believed that in-service trainings on special education, which often remains at a theoretical level, are not sufficiently reflected in teachers' practices. This may explain why participation in such training did not predict ECERS scores. Another possible explanation for why the UDL-TSES and SACIE-R scores did not predict ECERS scores could be the high likelihood of biased assessments due to the self-reported nature of these scales. Additionally, the lack of support services, insufficient resources, inadequate physical environments, and weak collaboration among stakeholders—which were not included in the study—may have also influenced the results. When evaluating the research findings, the limitations of the sample size should be taken into account. Repeating the study with larger samples in future research would enhance the generalizability of the findings. Furthermore, including and analyzing different teacher-related variables that may affect the quality of inclusive preschool classrooms could provide more comprehensive insights.
Benzer Tezler
- Okul öncesinde kaynaştırma/bütünleştirme uygulamaları yürütülen sınıfların erken okuryazarlıktan zenginleştirilmiş çevre açısından değerlendirilmesi
Assesment of early literacy-enriched environment of pre-school classes where inclusive practice are carried out
YUNUS EMRE BAŞTUĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HATİCE BAKKALOĞLU
- Okul öncesi dönem kaynaştırma ve bütünleştirme öğrencilerinin sosyal kabulüne“Arkadaş Edinme”programının etkisi
Effect of“Making Friends”program on social acceptance of preschool children in mainstreaming and inclusion
TRİNGA SHPENDI ŞİRİN
Doktora
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimTrakya ÜniversitesiEngelli Çalışmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMİNE AHMETOĞLU
- Yapılma olasılığı yüksek isteklerde bulunma strateji eğitiminin okul öncesi öğretmenlerin stratejiyi uygulama ve özel gereksinimli çocukların sınıf içi geçişlerine etkisi
The impacts of high probability request sequence training on the implementation of the strategy by preschool teachers and in-class transitions of children with special needs
PERVİN NAİLE AYKAÇ
Doktora
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HATİCE BAKKALOĞLU
- Okul öncesinde özel gereksinimi olan ve olmayan çocukların matematik performanslarının öğretmen görüşüne dayalı olarak belirlenmesi
Determining pre-school children with and without special needs the math performances based on the teacher's opinion
SAVAŞ BERK
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HATİCE BAKKALOĞLU
- Erken çocukluk döneminde öğretimsel uyarlamalara yönelik öğretmen eğitim programının geliştirilmesi
Development of a teacher training program for instructional adaptations in early childhood
SİNEM İPEK
Doktora
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimÇukurova ÜniversitesiOkul Öncesi Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYPERİ DİKİCİ SIĞIRTMAÇ