Havalimanı pist, apron, taksi yolunun inşaat mühendisliği açısından tasarımı: Tunceli ili örneği
Design of airport runway, apron, and taxiway in terms of civil engineering: A case study for Tunceli province
- Tez No: 979704
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELİM CEMALGİL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İnşaat Mühendisliği, Civil Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Munzur Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışmasında, Tunceli ili sınırları içerisinde yer alması planlanan bir havalimanı altyapısı kapsamında pist, apron ve taksi yolu (PAT sahası) tasarımı gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın amacı, bölgenin topoğrafik ve iklimsel koşullarına uygun, ulusal ve uluslararası havacılık standartlarını karşılayan, mühendislik açısından uygulanabilir bir havalimanı yerleşimi ortaya koymaktır. Bu doğrultuda ICAO Annex 14, SHGM Havalimanı Tasarım Kriterleri ve FAA rehberleri esas alınarak iki farklı uygulama sahası detaylı biçimde analiz edilmiştir. İlk aşamada, öncelikli olarak belirlenen saha; rakım, sıcaklık, boyuna eğim ve mania (engel) kriterleri açısından değerlendirilmiştir. Yapılan hesaplamalar sonucunda, pist uzunluğunun 3066 metreye ulaşması gerektiği, ancak sahanın topoğrafik eğiminin yüksek (%3'ün üzerinde) olması, yoğun dolgu ve yarma gerektirmesi, ayrıca her iki uçta mania yüzeylerini ihlal eden doğal engellerin bulunması nedeniyle bu alternatifin uygun olmadığı belirlenmiştir. Bu saha, ICAO ve SHGM kriterlerine uyum sağlayamaması ve operasyonel emniyeti tehdit etmesi nedeniyle elenmiştir. İkinci aşamada, daha uygun eğim profiline ve daha az mania riskine sahip ikinci bir saha değerlendirilmiştir. Kuzey–güney doğrultusunda yaklaşık %0,5 eğimle konumlandırılan pist için, ortalama 1380 metre rakım ve 27 °C sıcaklık değerleri esas alınarak çevresel düzeltmeler yapılmış; nihai pist uzunluğu 3200 metre olarak hesaplanmıştır. Jet blast, RESA ve şerit saha gibi tüm geometrik unsurlar ICAO Kod 4C sınıfındaki uçaklar için tanımlanan gereksinimler doğrultusunda planlanmıştır. Çalışmanın en özgün yönü, tüm analizlerin üç boyutlu dijital arazi modeli üzerinde gerçekleştirilmiş olmasıdır. Blender yazılımı kullanılarak geliştirilen bu modelleme sürecinde, pist, taksi yolu ve apron platformları gerçek arazi kotlarına göre modellenmiş; kazı-dolgu dengesi, eğim uyumu ve mania yüzeyi çakışmaları sayısal olarak analiz edilmiştir. Yaklaşma yüzeyi, kalkış–tırmanış yüzeyi ve iç yatay yüzey gibi tüm kritik geometriler hacimsel olarak modellenmiş; hiçbir noktada penetrasyon olmadığı doğrulanmıştır. Bu yaklaşım, mühendislik kararlarının yalnızca sayısal değil, görsel ve sezgisel temellerle de desteklenmesini sağlamıştır. Sonuç olarak, önerilen PAT sahası; mühendislik uygunluğu, operasyonel güvenlik, maliyet etkinliği ve uygulama sürdürülebilirliği açısından bütüncül biçimde değerlendirilmiş ve uluslararası standartlara tam uyumlu bir altyapı çözümü olarak ortaya konmuştur.
Özet (Çeviri)
This In this thesis study, the design of a runway, apron, and taxiway (PAT area) infrastructure was developed for a proposed airport within the boundaries of Tunceli Province, Türkiye. The primary objective was to establish an airport layout that complies with national and international aviation standards, while aligning with the region's topographical and climatic characteristics. The design process was guided by ICAO Annex 14, SHGM Airport Design Criteria, and FAA guidelines, and involved a comparative analysis of two alternative site locations. In the initial phase, the first selected site was evaluated in terms of elevation, temperature, longitudinal slope, and obstacle (mania) criteria. Calculations showed that a runway length of approximately 3066 meters would be required; however, the site's natural slope exceeding 3%, the extensive cut-and-fill requirements, and the presence of natural terrain obstacles violating approach and climb surfaces led to its disqualification based on ICAO and SHGM safety standards. In the second phase, an alternative site with a more favorable slope profile and lower mania risk was analyzed. The proposed runway was aligned in a north–south direction with an average slope of 0.5%. Environmental corrections based on an average elevation of 1380 meters and a maximum temperature of 27 °C resulted in a final runway length of 3200 meters. All geometric features, including jet blast areas, RESA, and runway strips, were designed to meet the operational requirements of ICAO Code 4C aircraft. The most distinctive aspect of this study is the integration of three-dimensional digital terrain modeling. Using Blender software, runway, taxiway, and apron platforms were modeled according to real terrain elevation data. Cut-and-fill balances, slope alignment, and obstacle surface interferences were quantitatively analyzed. Critical geometric zones—such as approach surfaces, take-off climb surfaces, and inner horizontal surfaces—were modeled volumetrically, and no penetration was detected. This methodology supported engineering decisions not only with numerical precision but also through visual and intuitive insight. As a result, the proposed PAT area was found to be a fully compliant, technically feasible, operationally safe, and sustainable infrastructure solution under international aviation standards.
Benzer Tezler
- Havalimanı zemin inceleme ve zemin iyileştirmesi
Airport ground inspection and ground improvement
BİLAL ÖZÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İnşaat MühendisliğiSakarya Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AŞKIN ÖZOCAK
- Trabzon havalimanı PAT sahası uçak trafiğinin benzetim ile incelenmesi
Simulation analysis of aircraft traffic in Trabzon airport RAT areas
FATMA BETÜL YENİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiKaradeniz Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMRULLAH DEMİRCİ
- Akıllı ulaşım sistemlerinin PAT sahası emniyetine etkisi: İstanbul Havalimanı ile Atatürk Havalimanı'nın karşılaştırılması
The effect of intelligent transportation systems on Movement Area Safety: A comparison of Istanbul Airport and Ataturk Airport
EZGİ FİLAZOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
UlaşımEskişehir Teknik ÜniversitesiHavacılık Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SAVAŞ S. ATEŞ
- Hava alanlarının uçak işletimiyle ilgili planlaması ve Atatürk Havaalanı'nın incelenmesi
The Planning of airports airside and examination of Atatürk airport
CENGİZ UTKU
Yüksek Lisans
Türkçe
1997
İnşaat Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiUlaştırma Bilim Dalı
PROF. DR. GÜNGÖR EVREN
- İstanbul Atatürk Havalimanının yeterliliğinin irdelenmesi
Başlık çevirisi yok
SALİH GÜZEL
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
İnşaat Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiUlaştırma Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜNGÖR EVREN