Algılanan ebeveyn tutumlarının psikolojik iyi oluş üzerindeki etkisinde temel psikolojik ihtiyaçların aracı rolü
The mediating role of basic psychological needs in the effect of perceived parental attitudes on psychological well-being
- Tez No: 979679
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ İHSAN BOZANOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Rumeli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bireyin psikolojik gelişiminde aile, en temel ve ilk sosyal çevreyi oluşturur. Bu çevrede sergilenen ebeveyn tutumları; bireyin benlik algısı, duygusal dengesi ve kişilerarası ilişkiler üzerinde doğrudan etkili olmaktadır. Özellikle çocukluk döneminde deneyimlenen ebeveyn tutumlarının, bireyin yaşam boyu sürecek psikolojik iyi oluş düzeyinin şekillenmesinde önemli bir rol oynadığı söylenebilir. Bu doğrultuda, mevcut çalışmanın temel amacı; ebeveynlerin otoriter, demokratik ve izin verici tutumlarının bireyin psikolojik iyi oluş düzeyi üzerindeki etkisini anlamak ve bu ilişkide temel psikolojik ihtiyaçların (özerklik, yeterlik ve ilişki) aracı rolünü ortaya koymaktır. Araştırmanın katılımcıları uygun (kolayda) örnekleme yöntemi ile belirlenen 18-30 yaş aralığındaki toplam 400 kişiden oluşmaktadır. İlişkisel tarama modeline dayalı bu nicel araştırmada, veriler çevrim içi ortamda Google Forms aracılığıyla toplanmıştır. Katılımcılara sırasıyla Algılanan Ebeveyn Tutumları Ölçeği, Temel Psikolojik İhtiyaçlar Ölçeği ve Psikolojik İyi Oluş Ölçeği uygulanmıştır. Verilerin analizinde SPSS 27, Process Macro 4.2 kullanılmıştır. Araştırma bulguları, psikolojik iyi oluşun özerklik, yeterlik ve ilişki gibi temel psikolojik ihtiyaçlarla güçlü ve anlamlı şekilde ilişkili olduğunu göstermiştir. Duygusal sıcaklık ebeveyn tutumları, psikolojik iyi oluşu hem doğrudan hem de bu ihtiyaçlar aracılığıyla olumlu yönde etkilemektedir. Öte yandan, koruyucu ve reddedici ebeveyn tutumları özellikle özerklik ve yeterlik ihtiyaçlarını zedeleyerek psikolojik iyi oluş üzerinde olumsuz etki yaratmaktadır. Kadın katılımcıların, koruyucu ve reddedici anne tutumlarını daha yoğun algıladıkları sonucu elde edilmiştir.
Özet (Çeviri)
The psychological rules of the individual are the family, the most basic and first social environment. The parental attitudes exhibited in this environment have a direct effect on the individual's self-perception, emotional intensity and interpersonal relationships. Especially the parental attitudes experienced in childhood are an important star that plays an important role in the formation of the individual's lifelong well-being. In this direction, the main purpose of the present study is to shape the authoritarian, democratic and permissive attitudes on the individual's level of psychological well-being and to reveal the mediating role of the basic psychological state (autonomy, competence and relationship) in this relationship. SPSS 27, Process Macro 4.2 was used in the analysis of the data. The participants of the study consisted of 400 people between the ages of 18-30, determined by convenience sampling method. In this quantitative study based on relational screening model, data were collected online via Google Forms. Perceived Parenting Attitudes Scale, Basic Psychological Needs Scale and Psychological Well-being Scale were applied to the participants, respectively. The research findings showed that psychological well-being is strongly and significantly related to basic psychological needs such as autonomy, competence and relatedness. Parental attitudes characterized by emotional warmth positively influence psychological well-being both directly and indirectly through the fulfillment of basic psychological needs. In contrast, protective and rejecting parental attitudes negatively affect psychological well-being, primarily by undermining the needs for autonomy and competence. The findings also revealed that female participants perceived higher levels of protective and rejecting maternal attitudes.
Benzer Tezler
- Yetişkinlerde algılanan ebeveyn tutumlarının öz yeterlilik ve psikolojik iyi oluş üzerindeki etkilerinin incelenmesi
An examination of the effects of of perceived parenting styles on self-efficacy and psychological well-being in adults
BETÜL GÜRCÜOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Psikolojiİstanbul Gelişim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SELCEN YETKİN ÖZDEN
- Algılanan ebeveyn tutumları ile ontolojik iyi oluş arasındaki ilişkide bilişsel çarpıtmalar ile mutlak gerçek ihtiyacının aracı rolü
The mediating role of cognitive distortions and the need for absolute truth in the relationship between perceived parental attitudes and ontological well-being
SİNEM İRMAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Psikolojiİstanbul Rumeli ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YELİZ YAZICI
- Madde kullanım öyküsü olan yetişkin erkeklerin ebeveyn tutumları üzerine nitel bir çalışma
A qualitative study on parental attitudes of adult men with a history of substance use
ŞEVVAL GÜMÜŞAY ÖNCEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Uyuşturucu Alışkanlığı ve AlkolizmKırıkkale ÜniversitesiAile Danışmanlığı ve Eğitimi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. ZEYNEP TEZEL
- Helikopter ebeveyn tutumlarının ergenlerin yaşam doyumları ve psikolojik iyi oluşları üzerindeki yordayıcı rolü
The predictive role of helicopter parental attitudes on adolescents' life satisfaction and psychological well-being
SENEM UYSAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiEge ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BURCU PAMUKÇU KARASU
- Üniversite öğrencilerinde psikolojik iyi oluşun psikososyal yordayıcılarının sosyal bilişsel kariyer kuramı açısından incelenmesi
Psychosocial predictors of psychological well-being in university students based on social cognitive career theory
KADİR ÖZDEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Psikolojiİstanbul Arel ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZLEM SERTEL BERK