Atatürk Üniversitesi Eğitim Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı gebelerde sağlık okuryazarlığı ve çevresel sigara dumanı farkındalığı arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the reationship between heatlh literacy and environmental tobacco smoke awareness among pregnant women registered at Atatürk University Training Family Health Center
- Tez No: 979671
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ İDEAL BERAA YILMAZ KARTAL
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş ve Amaç: Gebelik sürecinde sağlık okuryazarlığı (SOY), sağlıkla ilgili bilgileri anlama, değerlendirme ve yaşamlarına uygulama becerisini ifade eder. Çevresel sigara dumanı (ÇSD)'nın farkındalığı düşük bir bileşeni olan üçüncü el sigara dumanı (ÜESD), gebelikte anne ve fetüs sağlığını tehdit eden risk faktörlerindendir. ÜESD, sigara içiminden sonra dumandaki toksik maddelerin uzun süre yüzeylerde ve tozda kalmasıyla ortaya çıkar ve pasif maruziyet yoluyla solunum ve temasla sağlık üzerinde olumsuz etkilere yol açabilir. Bu çalışma, gebelerde SOY düzeyi ile ÇSD farkındalığı arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır Yöntem: Çalışmamız Ocak-Mart 2025 tarihleri arasında Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı'na bağlı Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'nde (EASM) yapıldı. Çalışmaya EASM'ye kayıtlı 159 gebe dahil edildi. Veriler, sosyodemografik bilgi formu, Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği-32 (TSOY-32) ve Üçüncü El Sigara Dumanı Farkındalık Ölçeği (BATHS-T) ile yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır Verilerin analizi SPSS-26 programı kullanılarak yapıldı. Analizlerde bağımsız örneklem t-test, ANOVA testi, post hoc karşılaştırmalarda Tukey's B testi, pearson korelasyon testi kullanıldı. Anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edildi. Bulgular: Katılımcılar ortalama 29,5 ± 4,96 yaşında olup, %52,2'si üniversite mezunu, %39'u gelir getiren bir işte çalıyor ve %50,9'u 3.trimesterde idi. Gebelerin %4,4'ü sigara içmeye devam ettiğini ve %88'inin evinde sigara içildiğini ifade etti. Gebelerin TSOY-32 toplam puan ortalaması 34,07±8,42 ve BATHS-T toplam puan ortalaması ise 34,55±7,45 olarak saptandı. Gebelerin SOY düzeyleri ile ÜESD farkındalık düzeyleri arasında pozitif yönlü zayıf bir ilişki bulundu. Sonuç: Çalışmamızda gebelerin SOY düzeyi ile ÜESD farkındalığı arasında anlamlı ilişki bulunmuştur. Aile hekimliği hizmetleri kapsamında, gebelikte ÜESD maruziyetinin önlenmesi ve SOY'un artırılması için hedeflenmiş eğitim programlarının uygulanması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Introduction and Aim: During pregnancy, health literacy (HL) refers to the ability to understand, evaluate, and apply health-related information in daily life. Third-hand smoke (THS), a low-awareness component of environmental tobacco smoke (ETS), is among the risk factors threatening maternal and fetal health during pregnancy. THS arises when toxic substances from tobacco smoke remain on surfaces and in dust long after smoking has ended, leading to adverse health effects through passive exposure via inhalation and contact. This study aimed to investigate the relationship between HL levels and ETS awareness among pregnant women. Methods: This study was conducted between January and March 2025 at the Training Family Health Center (TFHC) affiliated with the Department of Family Medicine, Faculty of Medicine, Atatürk University. A total of 159 pregnant women registered at the TFHC were included. Data were collected via face-to-face interviews using a sociodemographic information form, the Turkish Health Literacy Scale-32 (TSOY-32), and the Third-Hand Smoke Awareness Scale (BATHS-T). Data analysis was performed using SPSS version 26. Independent samples t-test, ANOVA, Tukey's B post-hoc test, and Pearson correlation test were used for analyses. A significance level of p<0.05 was considered statistically significant. Results: The mean age of participants was 29.5 ± 4.96 years; 52.2% were university graduates, 39% were employed, and 50.9% were in the third trimester. Among the pregnant women, 4.4% reported continuing to smoke, and 88% reported that smoking occurred in their home. The mean TSOY-32 total score was 34.07 ± 8.42, and the mean BATHS-T total score was 34.55 ± 7.45. A weak positive correlation was found between HL levels and THS awareness levels among the pregnant women. Conclusion: Our study found a significant relationship between the health literacy levels and third-hand smoke awareness of pregnant women. Within the scope of family medicine services, it is recommended to implement targeted educational programs aimed at preventing third-hand smoke exposure during pregnancy and enhancing health literacy.
Benzer Tezler
- Atatürk Üniversitesi Eğitim Aile Sağlığı Merkezine başvuran gebelerde sağlık okuryazarlığı ile gebelikte cinselliğe karşı tutum düzeyi arasındaki ilişkinin araştırılması
Investigation of the relationship between health literacy and attitudes towards sexuality during pregnancy in pregnant women applying to the Family Health Center of Atatürk University
DELAL AKMAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiAtatürk ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SUAT SİNCAN
- Fetal hareket sayımı ve fetüs pozisyonu imajinasyonunun 24.-28. haftasındaki gebelerde prenatal bağlanma ve depresif belirtiler üzerine etkisi
Effectiveness of fetal movement counting and imagining fetus position to prenatal attachment and depressive symptoms in pregnant women in 24-28TH gestational week
LEYLA TÜRKER DEMİRKAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
Aile HekimliğiAtatürk ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ KENAN TAŞTAN
- Atatürk Üniversitesi Eğitim Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı ebeveynlerin sağlık okuryazarlığı ile anne ve babaların antibiyotik algıları düzeyi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between health literacy and the level of antibiotic perceptions of mothers and fathers registered at Atatürk University Training Family Health Center
TURHAN ÇELİK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiAtatürk ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İDEAL BERAA YILMAZ KARTAL
- COVİD-19 pandemi döneminde Atatürk Üniversitesi Eğitim Aile Sağlığı merkezine başvuran hastaların D vitamini kullanımı hakkındaki bilgi ve tutumlarının araştırılması
Investigation of the knowledge and attitudes of the patients WHO applied to Atatürk University educational family HEALTH center about the use of vitamin D during the COVID-19 pandemic period
ESRA TUGAY
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiAtatürk ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KENAN TAŞTAN
- Atatürk Üniversitesi Aile Hekimliği Eğitim Aile Sağlığı Merkezine başvuran kadınlarda emzirme özyeterliliği ile depresyon riski arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between breastfeeding self-efficacy and depression risk in women applying to Atatürk University Family Medicine Education Family Health Center
KÜBRA AYAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiAtatürk ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SUAT SİNCAN