Din psikolojisi bağlamında alkol ve madde bağımlısı kişilerin aile üyelerinin yaşadıkları zorluklar ve başa çıkma süreçleri
Difficulties and coping processes of family members of alcohol and substance abusers in the context of religious psychology
- Tez No: 979653
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE ŞENTEPE LOKMANOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Din, Psychology, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Din Psikolojisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, alkol ve uyuşturucu madde bağımlısı kişilerin aile üyelerinin yaşadığı zorlukları, başa çıkma ve dini başa çıkma süreçlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, nitel yöntem ve yorumlayıcı fenomenolojik analiz ile yürütülmüştür. Katılımcılar amaçlı ve maksimum çeşitlilik örnekleme yoluyla belirlenmiştir. Bağımlı kişilerin anne, baba, çocuk, kardeş ve eşlerinden oluşan 33 kişiyle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler MAXQDA 24 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmada aile üyelerinin bağımlılık sürecine ilişkin deneyimleri, çeşitli temalar çerçevesinde analiz edilmiştir. Bu kapsamda, aile kavramına atfedilen anlamlar, bağımlılığın nedenlerine ilişkin aile içi değerlendirmeler, bağımlılığın öğrenilme biçimleri ve bu sürece dair farkındalık eksikleri ele alınmıştır. Ayrıca, inkâr ve kabul sürecinde yaşanan psikolojik değişimler, geleceğe yönelik kaygılar, ailelerin maruz kaldığı toplumsal önyargılar ve sosyal destek deneyimleri de incelenmiştir. Bunun yanı sıra, bağımlılığın aile üzerindeki çok yönlü etkileri, ailelerin bağımlılıkla başa çıkma ve dini başa çıkma yolları, tedavi dışında geliştirdikleri müdahaleler, Allah tasavvurları ile dualara yüklenen anlam ve içerikler analiz edilerek değerlendirilmiştir. Çalışmanın bulguları, bağımlılığın tüm aile sistemini bir kriz süreci içine çektiğini göstermektedir. Ailelerin bağımlılık sürecine karşı geliştirdiği başa çıkma yöntemleri, büyük ölçüde dini temelli yaklaşımlarla şekillenmiştir. Katılımcıların birçoğu, dua, tevekkül, sabır, ilahi yardım beklentisi, günah/kader ilişkisi, sınanma ve teslimiyet gibi dini temaları sıklıkla kullanmış; bu manevi kaynakların kendileri için bir tür dayanma aracı olduğunu ifade etmişlerdir. Bununla birlikte, bazı aile üyelerinin Tanrı tasavvurunda çatışma, dini ritüellerden uzaklaşma, kader anlayışında bozulma ve adalet algısında çelişki yaşadığı görülmüştür. Sonuç olarak bu çalışma, bağımlılık sürecinde aile üyelerinin yaşadığı psikolojik, sosyal ve dini/manevi deneyimleri ortaya koymaktadır. Çalışma din psikolojisine aile odaklı yeni bir yaklaşım sunmakta ve müdahalelerin yalnızca bağımlı bireyleri değil, aile sistemini de kapsayacak şekilde yapılandırılması gerektiğini vurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the difficulties experienced by family members of individuals with alcohol and drug addiction, as well as their coping and religious coping processes. The research was conducted using qualitative methods and interpretive phenomenological analysis. Participants were selected through purposeful and maximum diversity sampling. Semi-structured interviews were conducted with 33 individuals, including mothers, fathers, children, siblings, and spouses of addicted individuals. The data obtained were analyzed using the MAXQDA 24 program. The study analyzed family members' experiences of the addiction process within the framework of various themes. In this context, the meanings attributed to the concept of family, family assessments of the causes of addiction, ways of learning addiction, and awareness gaps regarding this process were examined. Additionally, psychological changes experienced during the denial and acceptance process, concerns about the future, social prejudices faced by families, and their experiences of social support were also examined. Furthermore, the multifaceted effects of addiction on families, the ways families cope with addiction and religious coping methods, interventions developed outside of treatment, and the meanings and contents attributed to prayers based on their conception of God were analyzed and evaluated. The findings of the study show that addiction draws the entire family system into a crisis process. The coping methods developed by families in response to the addiction process have been largely shaped by religious-based approaches. Many participants frequently used religious themes such as prayer, trust in God, patience, expectation of divine help, the relationship between sin and destiny, testing, and surrender; they expressed that these spiritual resources served as a kind of support mechanism for them. However, some family members experienced conflict in their conception of God, distancing themselves from religious rituals, a breakdown in their understanding of fate, and contradictions in their perception of justice. In conclusion, this study reveals the psychological, social, and religious/spiritual experiences of family members during the addiction process. The study offers a new family-focused approach to the psychology of religion and emphasizes that interventions should be structured to include not only the addicted individuals but also the family system.
Benzer Tezler
- Maneviyat temelli bağımlılık danışmanlığı: Alkol ve madde bağımlılığının rehabilitasyon sürecinde bir model önerisi
Spirituality-based addiction counseling: A model suggestion in the rehabilitation process of alcohol and substance abuse
NİHÂL İŞBİLEN
Doktora
Türkçe
2022
PsikolojiMarmara ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ ULVİ MEHMEDOĞLU
- Üniversite öğrencilerinde dindarlık ve narsistik eğilim ilişkisi: İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi örneği
The relationship between religiosity and narcissism among university students: Izmir Katip Çelebi University sample
MUHAMMED MUSTAFA SOLMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Dinİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MERVE ALTINLI MACIC
- Psychometric properties of anxiety sensitivity index-revised and the relationship with drinking motives and alcohol use in Turkish university students and patients
Kaygı duyarlılığı ölçeği düzeltilmiş formunun psikometrik özellikleri ve Türk üniversite öğrencileri ve hasta grubunda içme nedenleri ve alkol kullanımı ile ilişkisi
SABİHA ŞAFAK ÇAKMAK
Yüksek Lisans
İngilizce
2006
PsikolojiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. BELGİN AYVAŞIK
- Din psikolojisi bağlamında ölüm eşiği deneyimleri (Near death experience)
Near death experience in the context of psychology of religion
SALİHA UYSAL
Doktora
Türkçe
2018
Psikolojiİstanbul ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÜMİT HOROZCU
- Din psikolojisi bağlamında rüya ve istihare yaşantısı üzerine nitel bir araştırma
A qualitative research on the life of dream and istikhara in the context of the psychology of religion
HAFSA HAFIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Psikolojiİstanbul ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLÜŞAN GÖCEN