Sağlık çalışanlarında gece nöbetinin uyku, ruh sağlığı ve aile hayatına etkileri
The effects of night shifts on sleep, mental health, and family life among healthcare workers
- Tez No: 979584
- Danışmanlar: DR. MERTHAN TUNAY
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Adana Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş: Gece nöbeti, sağlık çalışanlarında uyku düzenini bozarak hem fiziksel hem de ruhsal iyilik halini olumsuz etkileyen önemli bir çalışma durumudur. Uyku kalitesindeki bozulma yalnızca bireysel düzeyde yorgunluk ve performans düşüklüğüne değil, aynı zamanda aile içi işlevlerde zayıflamaya ve sosyal yaşam dengesinde bozulmaya neden olmaktadır. Bu çalışmada, Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde görev yapan sağlık çalışanlarında gece nöbetinin uyku kalitesi, ruh sağlığı ve aile işlevselliği üzerindeki etkileri incelenmiş; ayrıca sosyal medya kullanımının bu ilişki üzerindeki rolü değerlendirilmiştir. Materyal ve Metot: Etik kurul onamı alındıktan sonra 01.09.2025-20.09.2025 tarihleri arasında Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi'de kesitsel tipte yürütülen çalışmaya, aktif nöbet sistemiyle çalışan 303 sağlık çalışanı (doktor, hemşire, teknik ve idari personel) dahil edilmiştir. Katılımcılara sosyodemografik bilgi formu, Epworth Gündüz Uykululuk Ölçeği, HADS (Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği), Bergen Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği ve APGAR Aile İşlevselliği Ölçeği uygulanmıştır. Veriler istatistiksel paket programlar kullanılarak değerlendirilmiştir. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 37,44 ± 10,14 olup %55,4'ü kadın, %66'sı evlidir. Çalışanların %43,9'u haftada 2–3 kez nöbet tutmaktadır. Ortalama Epworth skoru 8,89 ± 4,84 olup, katılımcıların %41,6'sında hafif, %22,8'inde belirgin veya ciddi gündüz uykululuğu saptanmıştır. HADS sonuçlarına göre ortalama anksiyete skoru 8,94 ± 3,95, depresyon skoru 9,42 ± 4,09 olup klinik sınırların üzerindedir. Katılımcıların %12,5'inin ailesi disfonksiyonel bulunmuştur. Sosyal medyayı nöbet sırasında sık kullanan grupta hem toplam hem sektörel deneyim süresi daha kısa, Bergen Sosyal Medya Bağımlılığı puanları ise anlamlı biçimde yüksektir. Nöbet sayısı ile aile işlevselliği arasında negatif yönde anlamlı ilişki belirlenmiştir. Sonuçlar: Elde edilen bulgular, gece nöbetinin uyku kalitesini ve ruhsal durumu olumsuz etkileyerek aile işlevselliğini zayıflattığını göstermektedir. Sosyal medya kullanımı, özellikle genç ve deneyimi az sağlık çalışanlarında stresle baş etme aracı olarak öne çıkmakta, ancak uzun vadede uyku bozukluklarını ve kaygı düzeyini artırmaktadır. Bu nedenle kurumlarda nöbet planlamasının iyileştirilmesi, nöbet sonrası dinlenme süresinin artırılması, çalışan destek programlarının geliştirilmesi ve dijital farkındalık eğitimlerinin uygulanması önerilmektedir. Bulgular, sağlık çalışanlarının çalışma koşullarının düzenlenmesinin yalnızca bireysel değil, kurumsal düzeyde de sağlık sisteminin sürdürülebilirliği açısından kritik önemde olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Introduction: Night shifts are a critical occupational factor that disrupt sleep patterns and adversely affect both physical and mental well-being among healthcare workers. Impaired sleep quality not only leads to fatigue and decreased performance at the individual level but also contributes to weakened family functioning and imbalances in social life. This study aimed to investigate the effects of night shifts on sleep quality, mental health, and family functionality among healthcare professionals working at Adana City Training and Research Hospital, and to evaluate the role of social media use within this relationship. Materials and Methods: After obtaining ethical approval, this cross-sectional study was conducted between September 1 and September 20, 2025, at Adana City Training and Research Hospital. A total of 303 healthcare workers (physicians, nurses, technical and administrative staff) actively working in rotating shifts were included. Participants completed a sociodemographic data form, the Epworth Sleepiness Scale, the Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS), the Bergen Social Media Addiction Scale, and the APGAR Family Functionality Scale. Data were analyzed using a statistical software package. Results: The mean age of participants was 37.44 ± 10.14 years; 55.4% were female, and 66% were married. Of the participants, 43.9% reported working 2–3 night shifts per week. The mean Epworth Sleepiness Scale score was 8.89 ± 4.84, with 41.6% showing mild and 22.8% moderate to severe daytime sleepiness. The mean HADS anxiety score was 8.94 ± 3.95 and the depression score was 9.42 ± 4.09, both above clinical thresholds. Family functionality was found to be dysfunctional in 12.5% of participants. Those who frequently used social media during shifts had significantly shorter total and sectoral work experience and higher Bergen Social Media Addiction scores. A significant negative correlation was observed between the number of night shifts and family functionality scores. Conclusions: The findings demonstrate that night shifts impair sleep quality and mental well-being while reducing family functionality among healthcare workers. Social media use, particularly among younger and less experienced staff, appears to serve as a coping mechanism for stress but may exacerbate sleep disturbances and anxiety levels in the long term. It is therefore recommended that institutional policies focus on optimizing shift scheduling, extending post-shift rest periods, implementing employee support programs, and promoting digital awareness training. These results emphasize that improving working conditions for healthcare professionals is essential not only for individual well-being but also for the long-term sustainability of healthcare systems.
Benzer Tezler
- Vardiyalı sistemde çalışan sağlık çalışanalrında uyku kalitesi, beslenme alışkanlıkları ve cinsel yaşantı ölçütlerinin değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
FATİH AYGÜNEŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
PsikiyatriNecmettin Erbakan ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ADEM AYDIN
- 1985-1986 yıllarında Polatlı Devlet Hastanesine kaza nedeniyle başvuranların incelenmesi
Başlık çevirisi yok
FERHAN ŞENOL
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
İlk ve Acil YardımGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. HİKMET PEKCAN
- Ulaş Sağlık Ocağı merkezinde nüfusun bazı niteliklerine ve konutların durumuna ilişkin bir çalışma
An Investigation carried out at the Ulaş Public Health Centre concerning some characteristics of the population and housing conditions in the district of Ulaş
EROL ŞANLI
Doktora
Türkçe
1985
Halk SağlığıCumhuriyet ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERVET ÖZGÜR
- Organize sanayi bölgelerinde iş güvenliği sorunlarının teknik ve bilimsel araştırılmasında bir yöntem önerisi
Başlık çevirisi yok
MEHMET ALİ YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. İBRAHİM BOYNUKALIN
- Diyabetus mellitus'da gözlenen mikrovasküler komplikasyonların prostaglandinler ile olan ilişkisi
The Relation of microvaskular complications observed in diabetes mellitus with prostoglandins
CANAN NEBİGİL
Doktora
Türkçe
1985
Eczacılık ve FarmakolojiCumhuriyet ÜniversitesiFarmakoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. YUSUF SARIOĞLU