Yugoslavya'nın dağılma süreci ve sonrasında Avrupa Birliği'nin bölgedeki dönüştürücü politikaları
The break up of Yugoslavia and the European Union's transformative policies in the region
- Tez No: 979565
- Danışmanlar: PROF. DR. TEMUÇİN FAİK ERTAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Avrupa Birliği, Batı Balkanlar, Genişleme, Normatif güç, Siyasal dönüşüm, Yugoslavya, European Union, Western Balkans, Enlargement, Normative power, Political transformation, Yugoslavia
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Balkan Çalışmaları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Balkan Çalışmaları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Avrupa Birliği, İkinci Dünya Savaşı'nın ardından Avrupa kıtasında kalıcı barış, ekonomik istikrar ve siyasi bütünleşme hedefleri doğrultusunda kurulmuş ve zamanla yeni üyeler kazanarak uluslarüstü bir oluşum haline gelmiştir. Avrupa Birliği'nin genişleme politikası, kendi iç yapısal dönüşümünü yönlendiren bir unsur ve dış politika alanında en etkili araçlarından biri olarak görülmüştür. Yugoslavya'nın dağılma süreci, Soğuk Savaş Dönemi sonrasının en kritik siyasal kırılmalarından birini temsil etmektedir. Etnik çatışmalar, iç savaşlar ve devletin parçalanması, Balkan coğrafyası ile Avrupa kıtasının genel güvenlik ve istikrarını da derinden etkilemiştir. Avrupa Birliği kendi yakın çevresinde ortaya çıkan bu krize ilgisiz kalmamış, bölgeyi barış ve istikrarın yeniden tesis edileceği bir alan ve uzun vadeli stratejik genişleme vizyonunun parçası olarak görmüştür. Avrupa Birliği'nin Yugoslavya'nın dağılması sonrası ortaya çıkan cumhuriyetlere yönelik politikaları, genişleme stratejisinin bir uzantısı olarak şekillenmiş ve Batı Balkanlar, Avrupa bütünleşme sürecinde özel bir konum kazanmıştır. Bu yaklaşım ekonomik çıkarlar ve güvenlik endişelerinin yanında Avrupa Birliği'nin normatif güç kimliğiyle de yakından ilişkili olmuştur. Avrupa Birliği uluslararası ilişkilerdeki gücünü askerî ve ekonomik baskılardan ziyade demokrasi, insan hakları, hukukun üstünlüğü ve barış gibi evrensel değerlerin aktarımından aldığı varsayımına dayandırmıştır. Bu bağlamda Batı Balkanlar, Avrupa Birliği'nin normatif güç olma iddiasının en kritik sınama alanlarından birini oluşturmuştur. Yugoslavya'nın dağılması sonrasında ortaya çıkan durum diğer taraftan Avrupa Birliği için dönüştürücü politikalarının test edildiği bir laboratuvar işlevi görmüştür. Yeni kurulan cumhuriyetler, siyasal sistemlerinin yeniden inşası, ekonomik geçiş süreçleri, hukukun üstünlüğü, temel hak ve özgürlükler, insan hakları standartları, dış politika yönelimleri gibi pek çok alanda dönüşüm yaratmaya çalışmışlardır. Fakat bu süreç geçmişten devralınan otoriter yönetim pratikleri, etnik gerilimler, savaşın bıraktığı toplumsal travmalar ve kurumsal zafiyetler nedeniyle arzu edilen düzeyde sonuç vermekte zorlanmıştır. Buna rağmen Avrupa Birliği'nin yönlendirici etkisiyle demokratikleşme, piyasa ekonomisine geçiş, hukuk devleti ve bölgesel iş birliği gibi alanlarda önemli mesafeler alınmıştır. Dolayısıyla Avrupa Birliği'nin bu süreçte geliştirdiği politikalar, uluslararası ilişkiler literatüründe normatif gücün uygulanabilirliği, sınırları ve etkileri üzerinden tartışılmış aynı zamanda Avrupa bütünleşmesinin geleceği ile genişleme vizyonunun siyasal boyutlarına dair önemli soruları gündeme taşımıştır.
Özet (Çeviri)
The European Union was established in the aftermath of the Second World War with the objectives of ensuring lasting peace, economic stability, and political integration across the European continent, and over time it has evolved into a supranational entity through successive enlargements. Enlargement policy has been regarded both as a key driver of the Union's internal structural evolution and as one of its most effective instruments of foreign policy. The disintegration of Yugoslavia represents one of the most critical political ruptures of the post-Cold War era. Ethnic conflicts, civil wars, and the fragmentation of the state profoundly affected both the stability of the Balkan region and the security of the European continent as a whole. In this context, the European Union could not remain indifferent to the crisis unfolding in its immediate neighborhood; rather, it envisioned the region as a sphere where peace and stability should be restored and as an integral component of its long-term strategic enlargement vision. The EU's policies towards the successor states emerging from the dissolution of Yugoslavia were shaped as an extension of its enlargement strategy, granting the Western Balkans a distinctive position within the process of European integration. This approach was not only driven by economic interests and security concerns but was also closely tied to the Union's identity as a normative power. The European Union has grounded its international influence less in military and economic coercion than in the transfer of universal values such as democracy, human rights, the rule of law, and a culture of peace. In this regard, the Western Balkans have constituted one of the most critical testing grounds for the EU's claim to normative power. The post-Yugoslav context functioned as a laboratory in which the EU's transformative policies were put to the test. The newly established republics sought to foster transformation in areas such as state-building, economic transition, rule of law, fundamental rights and freedoms, human rights standards, and foreign policy orientation. However, this process faced considerable obstacles due to inherited authoritarian practices, persistent ethnic tensions, the societal traumas of war, and institutional weaknesses, and thus often failed to achieve the desired outcomes. Nevertheless, under the EU's guiding influence, significant progress was made in democratization, the transition to a market economy, the rule of law, and regional cooperation. Consequently, the EU's policies in the region have been debated in the international relations literature in terms of the applicability, limits, and effects of normative power, while also raising important questions concerning the future of European integration and the political dimensions of enlargement. This dissertation examines the disintegration of Yugoslavia alongside the European Union's policies toward the region, thereby shedding light on one of the most significant political transformations on the European continent. It focuses particularly on the strategic importance of the Western Balkans for the EU, the relationship between European integration and historical ruptures, and the dimensions of enlargement shaped within the framework of the concept of normative power.
Benzer Tezler
- Balkan ülkelerinin Avrupa Birliği'ne tam üyelik süreci ve Yunanistan
The full membership process of Balkan countries to the European Union and Greece
EZGİ TOPÇU
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
BankacılıkDokuz Eylül ÜniversitesiAvrupa Birliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NAZİF MANDACI
- AB genişleme sürecinde Batı Balkan Ülkeleri
EU elargement and the Western Balkans
OSMAN CRNICA
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
Uluslararası İlişkilerAnkara ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İLHAN UZGEL
- Avrupa Birliği ve bölgesel anlaşmazlık çözümü: Kosova-Sırbistan örneği
The european union and regional conflict resolution: The case of Kosovo and Serbia
NEXHAT COKLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Siyasal BilimlerMarmara ÜniversitesiAvrupa Birliği Siyaseti ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NEDİME ASLI ŞİRİN
- Soğuk savaş sonrası Kosova - Sırbistan ilişkileri (1991 - 2015)
The relations between Kosovo and Serbia after the cold war (1991 - 2015)
DUYGU KARA
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Uluslararası İlişkilerTrakya ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. İBRAHİM KAMİL
- Makedonya Cumhuriyeti'nin dış politikası (1991-2019): Liberal kurumsalcılık açısından bir inceleme
Foreign policy of the Republic of Macedonia (1991-2019): A study from the perspective of liberal institutionalism
İSRA CAN AKIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Uluslararası İlişkilerTrakya ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ VAHİT CEMİL URHAN