Mekân-kadın ilişkisi bağlamında A. İ. Hertsen ve N. G. Çernışevskiy'in romanları
The relationship between space and women in A. I. Herzen's and N. G. Chernyshevsky's novels
- Tez No: 979465
- Danışmanlar: PROF. DR. EMİNE İNANIR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Batı Dilleri ve Edebiyatı, Western Linguistics and Literature
- Anahtar Kelimeler: Mekân-Kadın İlişkisi, Aleksandr İ. Hertsen, Suçlu Kim, Nikolay G. Çernışevskiy, Nasıl Yapmalı, Henri Lefebvre, Gaston Bachelard, Viktor M. Jirmunskiy, Kadınlar, Lefebvre, Henri, Mekan, Rus edebiyatı, Rus romanı, Çernışevski, Nikolay Gavriloviç, The relationship between space and women, Aleksandr I. Herzen, Who Is to Blame, Nikolay G. Chernyshevsky, What Is to Be Done, Henri Lefebvre, Gaston Bachelard, Viktor M. Zhirmunsky, Women, Lefebvre, Henri, Space, Russian literature, Russian novel, Çernışevski, Nikolay Gavriloviç
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Slav Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rus Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın konusunu, Aleksandr İvanoviç Hertsen'in“Suçlu Kim?”(1846) ve Nikolay Gavriloviç Çernışevskiy'in“Nasıl Yapmalı?”(1863) adlı romanlarındaki mekân-kadın ilişkisi oluşturmaktadır. Çalışmanın amacı, bu romanlardaki kadın kahramanların mekânla kurduğu ilişkiyi Fransız sosyolog Henri Lefebvre'in“Mekânın Üretimi”ve Fransız filozof Gaston Bachelard'ın“Mekânın Poetikası”adlı yapıtlarında ortaya koyduğu mekân kuramları ile Karl Marks'ın ve Friedrich Engels'in“kadın sorunu”na erken dönem yaklaşımları temelinde incelemektir. Metne dayalı karşılaştırmalı analiz yönteminin kullanıldığı çalışmada, 20. yüzyılın önemli Sovyet edebiyat bilimcilerinden olan ve karşılaştırmalı edebiyat bilimine büyük bir katkı sunan Viktor Maksimoviç Jirmunskiy'in“tarihsel-genetik karşılaştırma”yöntemi temel alınmaktadır. Çalışmanın kapsamı ve sınırlılıklarını, 1840'lı yıllar ile 1850-1860'lı yılların Rusyasının anlatıldığı anılan romanlar oluşturmakta, bu romanlardaki mekân-kadın ilişkisinin temelinin anlaşılabilmesi için bahsedilen kuramsal yaklaşımlar ile birlikte 18. ve 19. yüzyıl Rusyasındaki“kadın sorunu”na tarihsel bir perspektif sunulmaktadır. Elde edilen bulgulara bakıldığında, Henri Lefebvre'in“toplumsal mekân”ın o toplumun sosyoekonomik, ideolojik, politik, tarihsel ve kültürel koşulları temelinde üretildiği görüşünden hareketle,“Suçlu Kim?”romanında, kadınların yaşamındaki egemen“toplumsal mekân”ın ev olduğu görülür.“Nasıl Yapmalı?”romanında ise ilk romanın geleneksel türdeki evlerine karşıtlık oluşturan, yazarın ütopik sosyalist görüşleri temelinde alternatif yeni evlerin ve komün yaşamın deneyimlendiği yeni mekânların üretildiği gözlenir. İki roman arasındaki mekân farklılığının nedeninin ise, 1850'lerde Rusya'da başlayan sosyoekonomik değişimlerle bağlantılı olduğu görülür. Sonuç olarak, romanlardaki kadın kahramanların mekânla kurduğu ilişkide, dönemin sosyoekonomik, ideolojik ve tarihsel faktörlerinin baskın bir rol oynadığı, genel olarak kadınların bu faktörlerden bağımsız biçimde mekânı deneyimleyemedikleri görülür. İlk romandaki kadın-mekân ilişkisinde feodal ataerkil ideolojinin etkisi gözlenirken, ikinci romanda bununla birlikte ütopik sosyalist ideolojinin etkisinin olduğu anlaşılır.
Özet (Çeviri)
The relationship between space and women in Aleksandr Ivanovich Herzen's“Who Is to Blame?”(1846) and Nikolay Gavrilovich Chernyshevsky's“What Is to Be Done?”(1863) serves as the focus of the study. The aim is to examine how female characters relate to space in these novels, drawing on spatial theories from French sociologist Henri Lefebvre's“The Production of Space”, French philosopher Gaston Bachelard's“The Poetics of Space”, as well as the early approaches to the“woman question”by Karl Marx and Friedrich Engels. The study employs a text-based comparative analysis method, grounded in Viktor Maksimovich Zhirmunsky's“historical-genetic comparison”approach—a key methodology developed by one of the most influential Soviet literary scholars of the 20th century. The scope and limitations of the study are defined by the two novels' depictions of Russian society in the 1840s and 1850s–60s. To contextualise the spatial experiences of female characters, a historical perspective on the“woman question”in 18th- and 19th-century Russia is adopted. Based on the findings—and drawing on Lefebvre's notion that social space is produced through the socio-economic, ideological, political, historical, and cultural conditions of society—it is observed that in“Who Is to Blame?”, the dominant“social space”in women's lives is the domestic sphere. In“What Is to Be Done?”, by contrast, alternative domestic and communal spaces are imagined in alignment with the author's utopian socialist vision, in opposition to the traditional houses of the earlier novel. These differences in spatial representation reflect the socio-economic shifts that began to unfold in Russia in the 1850s. In conclusion, the analysis reveals that socio-economic, ideological, and historical factors critically influence how female protagonists interact with space, and that women in these novels cannot inhabit space independently of these forces. While feudal-patriarchal ideology dominates women's spatial experiences in the first novel, the second novel incorporates the influence of emerging utopian socialist ideals.
Benzer Tezler
- Balıkesir kentinde kadınların kamusal mekân kullanımı: Feminist bir perspektif
Women's use of the public space in the balikesir city: A feminist perspective
GÜLDANE MİRİOĞLU
- Mülksüz kadınların müşterekleşme mekânları; Diyarbakır Benusen Gecekondu Mahallesi çamaşır evi ve Filistin (Batı Şeria) Al-Fawwar Kampı meydan mimarlığı
Spaces of commons of dispossessed women: Women's laundry house of Benusen Neighborhood/ Diyarbakir and the women's center/ the square at the Fawwar Camp/West Bank (Palestine)
YILDIZ TAHTACI
- Being a tourist in the geographies of power: cross-dressing performance in Turkish cinema
iktidar coğrafyalarında turist olmak
BURCU DABAK ÖZDEMİR
Doktora
İngilizce
2018
Radyo-TelevizyonUnıversıty Of East AnglıaFilm ve Televizyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YVONNE TASKER
- Mekansal belleğin ortaöğretim binaları bağlamında irdelenmesi
Analysis of spatial memory in the context of secondary schools
ZEYNEP TARÇIN TURGAY
- Dindar kadınların faillikleri üzerine etnografik bir çalışma: Amasya örneği
On the activities of religious women an etnographic study: The case of Amasya
BEYZA NUR UĞUR
