Acil servise travma ile başvuran 5-12 yaş arası çocuklardakidikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu değerlendirilmesi
Evaluation of attention-deficit/hyperactivity disorder in children aged 5–12 years presenting to the emergency department with trauma
- Tez No: 979228
- Danışmanlar: DOÇ. DR. EKİM SAĞLAM GÜRMEN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Acil Tıp, Emergency Medicine
- Anahtar Kelimeler: Acil servis, Çocuk travma, DEHB, Dikkat eksikliği, Ekran süresi, Hiperaktivite, Travma, Attention deficit, ADHD, Emergency department, Hyperactivity, Pediatric trauma, Screen time, Trauma
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Manisa Celal Bayar Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Acil Tıp Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç Bu çalışma, travma nedeniyle acil servise başvuran 5–12 yaş aralığındaki çocuklarda Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu'nun (DEHB) görülme sıklığını belirlemeyi ve travma ile DEHB arasındaki ilişkiyi ailesel ve çevresel değişkenlerle birlikte değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Yöntem Prospektif ve kesitsel tasarlanan araştırma, 01.01.2024–01.01.2025 tarihleri arasında Manisa Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Servisi'nde gerçekleştirilmiştir. Travma ile başvuran 200 çocuğun ebeveynlerine Turgay DSM-IV Yıkıcı Davranış Bozuklukları Ölçeği uygulanmış; demografik veriler, aile yapısı, ekran maruziyeti ve sosyal ilişkiler gibi değişkenler değerlendirilmiştir. İstatistiksel analizlerde Ki-kare testi ve lojistik regresyon kullanılmıştır. Bulgular Çalışmaya dahil edilen 200 hastanın yaş ortalaması 9,07±2,21 olup, %63'ü erkekti. Ölçek değerlendirmesinde dikkat eksikliği oranı %6,5, aşırı hareketlilik %13,5 saptandı. DEHB semptomları ile cinsiyet arasında anlamlı fark bulunmadı (p>0,05). Ebeveyn eğitim düzeyi, ebeveynlerin birlikte yaşama durumu, anne gebelik yaşı, kardeş sayısı, kardeşlerde psikiyatrik öykü ve arkadaş sayısı ile DEHB arasında anlamlı ilişki gözlenmedi (p>0,05). Babanın hayatta olmaması ve ebeveynde psikiyatrik hastalık öyküsü ise aşırı hareketlilik ile ilişkili bulundu (sırasıyla p=0,031 ve p=0,008). Ekran maruziyeti, dikkat eksikliği ile anlamlı ilişkiliydi (p=0,001); ekran süresi arttıkça dikkat eksikliği sıklığı belirgin şekilde yükseldi. Son 1 yıl içinde travmaya maruz kalma sıklığı, hem dikkat eksikliği (χ²=7,787; p=0,020; Φ=0,197) hem de aşırı hareketlilik (χ²=8,025; p=0,018) ile anlamlı ilişkili bulundu. Sonuç Travma nedeniyle acil servise başvuran çocuklarda DEHB belirtilerinin değerlendirilmesi, özellikle dikkat eksikliği olan çocuklarda geçirilen travma sayısının fazla olduğunu göstermektedir. Ayrıca ekran maruziyetinin artmasıyla DEHB belirtilerinin, özellikle dikkat sorunlarının, daha sık görüldüğü saptanmıştır. Bu bulgular, travma ile başvuran çocuklarda DEHB belirtilerinin taranmasının önemini vurgulamaktadır. Ayrıca ekran süresinin kontrol altına alınması, olası nörogelişimsel sorunların erken tespiti ve gelecekteki travmaların önlenmesine katkı sağlayabilir.
Özet (Çeviri)
Objective This study aimed to determine the prevalence of Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) among children aged 5–12 years presenting to the emergency department due to trauma, and to evaluate the relationship between trauma and ADHD in relation to familial and environmental factors. Methods This prospective, cross-sectional study was conducted in the Emergency Department of Manisa Celal Bayar University Faculty of Medicine between January 1, 2024, and January 1, 2025. The parents of 200 children presenting with trauma completed the Turgay DSM-IV Disruptive Behavior Disorders Scale. Demographic data, family structure, screen exposure, and social relationships were recorded. Statistical analyses were performed using the chi-square test and logistic regression. Results A total of 200 children were included, with a mean age of 9.07 ± 2.21 years; 63% were male. The prevalence of attention deficit was 6.5%, and hyperactivity was 13.5%. Significant associations were found among behavioral scale scores (p<0.001). No significant relationship was observed between gender and ADHD symptoms (p>0.05). Parental education level, parental cohabitation status, maternal age at pregnancy, number of siblings, sibling psychiatric history, and number of friends were not associated with ADHD symptoms (p>0.05). Having a deceased father and a parental history of psychiatric illness were significantly associated with hyperactivity (p=0.031 and p=0.008, respectively). Screen exposure was significantly associated with attention deficit (p=0.001), with higher screen time corresponding to more frequent attention problems. Experiencing trauma within the past year was significantly associated with both attention deficit (χ²=7.787; p=0.020; Φ=0.197) and hyperactivity (χ²=8.025; p=0.018). Conclusion Children presenting to the emergency department with trauma who exhibited ADHD symptoms were found to have experienced a higher number of traumatic events. Additionally, increased screen exposure was associated with a higher frequency of ADHD-related symptoms, particularly attention problems. These findings highlight the importance of screening for ADHD symptoms in children presenting with trauma and suggest that monitoring and limiting screen time may support early detection of neurodevelopmental difficulties and help prevent future trauma.
Benzer Tezler
- 1985-1986 yıllarında Polatlı Devlet Hastanesine kaza nedeniyle başvuranların incelenmesi
Başlık çevirisi yok
FERHAN ŞENOL
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
İlk ve Acil YardımGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. HİKMET PEKCAN
- Organize sanayi bölgelerinde iş güvenliği sorunlarının teknik ve bilimsel araştırılmasında bir yöntem önerisi
Başlık çevirisi yok
MEHMET ALİ YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. İBRAHİM BOYNUKALIN
- Türkiye'de trafik kazalarının epidemiyolojisi
Başlık çevirisi yok
HARUN KARACA
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
UlaşımGazi ÜniversitesiKazalarda Acil Yardım ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HİKMET PEKCAN
- Türkiye'de trafik kazalarının nedenleri ve acil yardım organizasyonu
Başlık çevirisi yok
VEYSEL HAVUÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
UlaşımGazi ÜniversitesiAcil Yardım ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖVSEV DÖRTLEMEZ
- Hastanelerde acil servis hizmetleri
Başlık çevirisi yok
CİHAN SEVİM
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
HastanelerGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. MEHMET ALİ BUMİN