Amaç-nitelik ilişkisi: Katılım bankacılığı işlemlerinin analizi
Intention-nature relationship: Analysis of participation banking transactions
- Tez No: 979210
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ BATUHAN BUĞRA AKARTEPE
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Hukuk, Ekonomi, Religion, Law, Economics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İslam Hukuku Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bir sözleşmenin hukuki niteliği, o sözleşmenin hukuk düzeni içerisindeki mahiyetini ve hangi hukuki işlem türü kapsamında değerlendirileceğini ortaya koymaktadır. Sözleşmelerin hukuki niteliğinin tespit edilmesi, ilgili sözleşmelere uygulanacak hükümlerin ve bu sözleşmelerin doğuracağı hukuki sonuçların belirlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle klasik fıkıh kaynaklarında satış, kira, hibe ve âriyet gibi tipik sözleşme türleri tanımlanarak nitelik ve kapsamları belirlenmiştir. Ancak modern dönemde özellikle katılım bankacılığı sektöründe ortaya çıkan ve klasik kaynaklarda doğrudan karşılığı bulunmayan yeni nesil sözleşmelerin hukuki niteliklerinin nasıl belirleneceği ve bu hususta hangi esaslara itibar edilmesi gerektiği, önemli bir tartışma konusu haline gelmiştir. Bu çalışma, söz konusu meseleyi ele alarak İslam hukuk doktrininde amaç olgusunun sözleşmelerin hukuki niteliği üzerindeki etkisini incelemeyi ve bu bağlamda hukuki nitelik tartışmalarında benimsenmesi gereken isabetli ve tutarlı yöntemi ortaya koymayı hedeflemektedir. Bu çerçevede çalışmada öncelikle amaç olgusunun mahiyeti ile taşıdığı farklı anlam düzeyleri ele alınmış, ardından klasik fıkıh doktrininde amacın sözleşmeler üzerindeki etkisi değerlendirilmiştir. Bu değerlendirme sırasında klasik literatürde amaca vurgu yapan kaideler özgün ve derinlikli bir okumaya tabi tutulmuştur. Amaç olgusu temelinde sözleşmelerin hukuki niteliğinin nasıl belirlenmesi gerektiği ortaya konulduktan sonra uygulamaya yönelik olarak cari hesap, finansal kiralama ve organize teverruk işlemleri analiz edilmiştir. Bu kapsamda amaç ve hukuki nitelik ilişkisine dair çağdaş literatürdeki yöntem sorununa dikkat çekilmiştir.
Özet (Çeviri)
The legal nature of a contract determines its status within the legal system and under which category of legal transactions it should be classified. Identifying the legal nature of contracts is of great significance, as it defines the applicable rules and the legal consequences arising from such contracts. For this reason, classical Islamic legal sources have defined typical contract types—such as sale, lease, gift, and loan for use—by specifying their nature and scope. However, in the modern era, particularly within the participation banking sector, the question of how to determine the legal nature of new-generation contracts—those which have no direct counterpart in classical sources—and which principles should guide this process, has become a major issue of debate. This study addresses the matter by examining the impact of intention on the legal nature of contracts in Islamic legal doctrine, and aims to establish a consistent and accurate method for engaging with such discussions. Within this framework, the study first explores the concept of intention and its various layers of meaning, then assesses its influence on contracts in classical jurisprudence. During this assessment, legal maxims in classical literature that emphasize intention are subjected to an original and in-depth reading. After clarifying how the legal nature of contracts should be determined on the basis of intention, the study turns to practice by analyzing current account contracts, financial leasing, and organized tawarruq transactions. In this context, particular attention is given to the methodological problems observed in contemporary literature concerning the relationship between intention and legal nature.
Benzer Tezler
- Kişilik özelliklerinin örgütsel vatandaşlık davranışına etkisi: Beş yıldızlı otel işletmelerinde bir araştırma
The effect of personality traits on organizational citizenship behaviors: A research on five star hotels
SEFA CEYHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
İşletmeAlanya Alaaddin Keykubat Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA YILDIRIM
- Contribution a la recherche d'un cadre juridique pour un droit international de laconcurrence plus efficace
Daha etkin bir uluslararası rekabet için hukuki çerçeve arayışı
ALİ CENK KESKİN
Doktora
Fransızca
2009
HukukGalatasaray ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
PROF. DR. JEAN MARC SOREL
PROF. DR. HALİL ERCÜMENT ERDEM
- Konut tasarımında esnek planlama amaçlı yaklaşımlar ve tasarımda kullanıcı katılımının öneminin Eskişehir örneğinde incelenmesi
Flexible planing approaches in house design and the participation of inhabitants in the process of house design
BERNA ÜSTÜN
Doktora
Türkçe
2000
MimarlıkMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF.DR. ESAD SUHER
- Milli Eğitim Bakanlığı Araştırma Planlama ve Koordinasyon Kurulu Başkanlığı: -Bir örgüt analizi-
Başlık çevirisi yok
EKBER TOMUL
Yüksek Lisans
Türkçe
1994
Eğitim ve ÖğretimHacettepe ÜniversitesiEğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
DOÇ.DR. YÜKSEL KAVAK