Van Gölü çevresindeki Osmanlı medreselerinin tipolojik açıdan değerlendirilmesi
A typological evaluation of Ottoman madrasahs around Lake Van
- Tez No: 979083
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET KULAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sanat Tarihi, Art History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sanat Tarihi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Van Gölü Çevresindeki Osmanlı Medreselerinin Tipolojik Özellikleri başlığı altında dört ilde (Bitlis, Van, Hakkâri, Muş) yer alan medreselerin mimarî, tarihî ve coğrafî niteliklerini bütüncül bir perspektifle ele almayı amaçlamaktadır. İlk aşamada, her bir medresenin plan şeması, avlu–dershane–hücre düzeni, yapım malzemeleri ve süsleme dili ayrıntılı olarak incelenmiştir. İkinci aşamada, elde edilen tipolojik veriler ışığında medreseler, erken dönem savunmacı düzeninden klasik Osmanlı avlulu tipolojisine ve geç dönem sadeleşme eğilimlerine uzanan kronolojik bir çerçevede değerlendirilmiştir. Üçüncü aşamada ise coğrafî analiz yöntemleriyle (enlem-boylam, rakım, göl kıyısına uzaklık) medreselerin yerleşim stratejileri irdelenmiş; malzeme ve inşaat teknolojileri ile sosyo-kültürel işlevlerin mimariye yansıması ayrıntılı biçimde açıklanmıştır. Elde edilen bulgular, Van Gölü havzasındaki medreselerin coğrafi, iklimsel ve toplumsal koşullarla tipolojik çeşitlilik gösterdiğini ortaya koymaktadır. Bu yapılar, erken savunmacı tasarımlardan başlayarak klasik Osmanlı estetiği ile fonksiyonelliğini bir arada sunan külliyelere, oradan da maliyet-işlev dengesini gözeten sadeleşme süreçlerine uzanan çok katmanlı bir mimari evrim sergilemektedir.
Özet (Çeviri)
This study, entitled“Typological Features of Ottoman Madrasas in the Lake Van Basin,”aims to provide a holistic analysis of the architectural, historical, and geographical attributes of the madrasas located in four provinces (Bitlis, Van, Hakkâri, Muş) around Lake Van. In the first phase, each madrasa's plan scheme, courtyard–classroom–cell layout, building materials, and decorative vocabulary were examined in detail. In the second phase, these typological findings were positioned within a chronological framework spanning early defensive configurations, the classical Ottoman courtyard typology, and late-period tendencies toward simplification. In the third phase, geographical analysis methods (latitude–longitude, elevation, distance to the lakeshore) were employed to investigate each madrasa's settlement strategy; construction materials and techniques (volcanic basalt–limestone masonry, pendentive-supported domes and barrel vaults, wooden beam–timber flooring, lime-mortar and zıvana plaster) and the architectural manifestations of sociocultural functions were then described in depth. The findings reveal that the madrasas in the Van Lake basin display typological diversity in close interaction with geographical, climatic, and social conditions. These structures exhibit a multilayered architectural evolution, ranging from early defensive designs to complexes that combine classical Ottoman aesthetics with functionality, and finally to processes of simplification that prioritize the balance between cost and function.
Benzer Tezler
- Gevaş kasabasının coğrafi etüdü
Geog raphical research of town of Gevaş
FARUK ALAEDDİNOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1999
CoğrafyaAtatürk ÜniversitesiOrtaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İHSAN BULUT
- Erciş Karakoyunlu Dönemi tarihi ve kültür varlıkları
Historical and cultural heritage of Ercis during Karakoyunlu Period
EVREN BİNGÖL
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
TarihAğrı İbrahim Çeçen ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YUSUF ÇETİN
- Yeni Cami'nin akustik açıdan performans değerlendirmesi
Evaluation of the acoustical performance of the New Mosque
EVREN YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVTAP YILMAZ DEMİRKALE
- Geç Ortaçağ Dönemi'nde (1300-1500) Van Gölü Havzası (Siyasi-ekonomik-kültürel)
Late Medival Period (1300-1500) Van Lake Basin (Political-economic-cultural)
ADEM SALAR
- Van'daki Hıristiyan dini mimarisine ait plastik süslemelerde görülen bitkisel ve geometrik motifler
Botanical and geometrical motifs seen on plastic ornaments belonging to Christian religious architecture in Van
EMEL YILDIZ
Doktora
Türkçe
2017
Sanat TarihiYüzüncü Yıl ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. YALÇIN KARACA