Kırgızistan Cumhuriyeti'nin kuruluşu ve Askar Akayev dönemi (1991-2005)
The establishment of the Kyrgyz Republic and the period of Askar Akayev (1991-2005)
- Tez No: 979063
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SELİM SERKAN ÜKTEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Kırgızistan, Kyrgyzstan
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Aksaray Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından bağımsızlığını ilan eden Kırgızistan'ın devletleşme süreci ile ilk Cumhurbaşkanı Askar Akayev dönemindeki siyasi, ekonomik ve toplumsal gelişmeler kapsamlı şekilde incelenmektedir. Çalışmanın temel amacı, Kırgızistan'ın bağımsızlık sonrası karşılaştığı yapısal sorunları ve Akayev'in liderliğindeki reformları ayrıntılı olarak değerlendirmektir. Araştırmada döneme ait arşiv belgeleri, akademik yayınlar, resmi raporlar ve ilgili literatür ışığında kapsamlı bir analiz sunulmakta; Kırgızistan'ın Sovyetler Birliği içindeki konumu, bağımsızlık süreci ve yaşanan etnik, sınır ve su sorunları detaylı şekilde ele alınmaktadır. Ayrıca, Akayev'in iktidara gelişi, anayasal düzenlemeler, ekonomik reformlar ve kalkınma çabaları titizlikle incelenmektedir. 1995-2000 yılları arasında, Akayev dönemindeki siyasi gelişmeler, iç politikadaki otoriterleşme eğilimleri, ekonomik krizler ve toplumsal sorunlar kapsamlı olarak analiz edilmiştir. 2000-2005 yılları arasındaki Lale Devrimi ve Akayev'in düşüşü ise hem iç faktörler (yolsuzluk, kabilecilik, sosyal eşitsizlikler) hem de dış faktörler (ABD, Rusya, Çin'in etkileri) bağlamında değerlendirilmiştir. Çalışmada ayrıca, ekonomik reformların beklenen başarıyı sağlayamaması, toplumsal adaletsizlikler ve halkın memnuniyetsizliğinin artması, siyasi değişimlere ve toplumsal huzursuzluğa yol açan temel unsurlar olarak vurgulanmıştır. Sonuç olarak, Akayev'in başlangıçta attığı demokratikleşme adımlarının otoriter yönetime dönüşmesi, ekonomik ve sosyal politikaların sınırlı etkisi, halkın artan memnuniyetsizliği ve bölgesel faktörler, Lale Devrimi'nin ortaya çıkmasında belirleyici olmuştur. Bu çalışma, Kırgızistan örneği üzerinden Sovyet sonrası dönemdeki dönüşüm süreçlerini analiz ederek hem ülkenin bağımsızlık sonrası deneyimini hem de Türkistan'daki bölgesel ve uluslararası dinamikleri anlamak açısından önemli bilgiler sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study comprehensively examines the state-building process of Kyrgyzstan following the dissolution of the Soviet Union, as well as the political, economic, and social developments during the tenure of its first president, Askar Akayev. The primary aim of the study is to assess the structural challenges Kyrgyzstan faced after independence and to evaluate in detail the reforms implemented under Akayev's leadership. Drawing on archival documents, academic publications, official reports, and relevant literature, the research provides a thorough analysis of Kyrgyzstan's position within the Soviet Union, its path to independence, and the ethnic, border, and water-related issues it encountered. Additionally, Akayev's rise to power, constitutional arrangements, economic reforms, and development initiatives are examined meticulously. The period between 1995 and 2000 is analyzed in terms of political developments, tendencies toward authoritarianism, economic crises, and social challenges. The 2000–2005 period, including the Tulip Revolution and Akayev's downfall, is evaluated in the context of both domestic factors (corruption, clan politics, and social inequalities) and external influences (the United States, Russia, and China). The study also highlights that the failure of economic reforms, increasing social inequalities, and growing public dissatisfaction were critical factors contributing to political change and social unrest. In conclusion, the gradual shift of Akayev's initial democratization efforts toward authoritarian governance, the limited effectiveness of economic and social policies, rising public discontent, and regional factors played a decisive role in the emergence of the Tulip Revolution. By analyzing Kyrgyzstan as a case study, this research provides significant insights into post-Soviet transformation processes, offering an understanding of the country's post-independence experience as well as regional and international dynamics.
Benzer Tezler
- Билим, илим жана маданият тармагындагы Кыргызстан менен Түркиянын кызматташтыгы (1992-2012 жж.)
Kırgız Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti arasında eğitim, bilim ve kültürel ilişkiler (1992-2012)
KADRİ AĞGÜN
Doktora
Kırgızca
2016
TarihKyrgyz State Unıversıty Named After I ArabaevTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÖLÖBEK ABDRAHMANOV
- Uluslararası kuruluşlar ile Kırgız cumhuriyeti arasındaki güvenlik alanındaki işbirliğinin siyasi yönleri ve perspektifleri
Political aspects and perspectives of cooperation in the field of security between international organizations and the Kyrgyz republic
ISLAM ABDYMANOV
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Uluslararası İlişkilerSelçuk ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DEMET ŞEFİKA MANGIR
- Sovyet iktidarının ilk yıllarında Kırgız Milli Devletinin kuruluşu süreci (1917-1922)
The process of establishing the Kyrgyz National State in the early years of Soviet power (1917-1922)
FATİH YAVUZ
- Кытай тарыхый булактарында кыргыздар жана Кыргызстан тууралуу маалымыттардын изилденишинин тарыхнаамасы
Çin tarihi kaynaklarında Kırgız ve Kırgızistan hakkında bilgi çalışmasının tarih yazımı
KANATBEK ABDUCAPAR UULU
Yüksek Lisans
Kırgızca
2025
TarihKırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ANVARBEK MOKEEV
- ЕВРАЗИЯ ЭКОНОМИКАЛЫК БИРЛИГИ: КЫРГЫЗСТАН МИСАЛЫНДА
Avrasya Ekonomik Birliği: Kırgızistan örneği / The Eurasian Economic Union: The Case Of Kyrgyzstan
ŞAMİL BALCI
Doktora
Kırgızca
2024
EkonomiKırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CUSUPCAN PİRİMBAYEV