Harezm Türkçesi eserlerinde sosyal ve kültürel yaşam
Social and cultural life in Khwarezm Turkish works
- Tez No: 979012
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA ŞENYÜZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kütahya Dumlupınar Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bir toplumun söz varlığı, o toplumun yaşayış biçimlerini, inançlarını, gelenek ve göreneklerini, kültürel yapısını ve dünya görüşünü yansıtan önemli bir göstergedir. Bu çalışmanın amacı, Harezm Türkçesi dönemine ait eserlerde yer alan sosyal ve kültürel yaşama dair sözcükler tespit ederek, XIV. yüzyıl Türk toplumunun sosyal ve kültürel hayatına ışık tutmaktır. Çalışmanın kapsamını, Harezm Türkçesi dönemine ait dizinleri bulunan ve Türkiye'de basılı olarak erişilebilen altı eser oluşturmaktadır: Bunlar: Harezm Türkçesi dönemine ait Mukaddimetü'l Edeb, Mu'înü'l Mürîd, Kısasü'l Enbiyâ, Nehcü'l Ferâdis, Satır Altı Kur'ân Tercümesi ve Harezm-Altın Ordu Türkçesi dönemine ait Hüsrev u Şîrîn adlı eserlerdir. Bu eserlerin dizinleri taranarak sosyal ve kültürel yaşamla ilgili sözcükler tespit edilmiş, bu sözcükler tematik olarak sınıflandırılmış ve dönemin toplumsal yapısı üzerine çıkarımlarda bulunulmuştur. Çalışma temel olarak dört bölümden oluşmaktadır: İlk bölümde Harezm dönemi ve Harezm Türkçesi ve eserleri genel hatlarıyla açıklanmış; ikinci bölümde söz varlığına dair teorik bilgiler verilmiş; üçüncü bölümde, eserlerdeki sosyal ve kültürel yaşama dair sözcükler tematik başlıklar altında sınıflandırılmış; son bölümde ise elde edilen veriler tablo ve grafiklerle değerlendirilerek dönemin kültürel ve toplumsal dokusu yorumlanmıştır. Bu bağlamda, incelenen eserlerde, XIV. yüzyıl Türk toplumunun gündelik yaşamına, toplumsal ilişkilerine, dini inanışlarına, mesleki yapısına ve kültürel alışkanlıklarına dair çok sayıda sözcük tespit edilmiştir. Bu sözcükler üzerinden dönemin sosyal yapısı ve kültürel değerleri hakkında önemli verilere ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
The vocabulary of a society is a crucial indicator that reflects its way of life, beliefs, traditions and customs, cultural structure, and worldview. The primary aim of this study is to identify words related to social and cultural life found in the works from the Khwarezm Turkic period and, through them, to shed light on the social and cultural life of 14th-century Turkic society. The scope of the study consists of six works from the Khwarezm Turkic period that have published indexes and are available in printed form in Turkey. These are: Mukaddimetü'l Edeb, Mu'înü'l Mürîd, Kısasü'l Enbiyâ, Nehcü'l Ferâdis, the Interlinear Qur'an Translation, and Hüsrev u Şîrîn —the latter belonging to the Khwarezm–Golden Horde Turkic period. The indexes of these texts were systematically examined to identify vocabulary pertaining to social and cultural life. The identified words were then thematically classified, and conclusions were drawn about the social structure of the period. This study is organized into four main chapters. The first chapter presents an overview of the Khwarezm period, its language, and its literary works. The second chapter provides theoretical background on vocabulary studies. In the third chapter, the words related to social and cultural life found in the texts are categorized under thematic headings. Finally, the fourth chapter evaluates the findings through tables and graphs and interprets the cultural and social fabric of the period. Within this framework, a substantial number of words related to daily life, social relations, religious beliefs, occupational structure, and cultural practices of 14th-century Turkic society have been identified. These words provide valuable insights into the social structure and cultural values of the time.
Benzer Tezler
- Doğu Türkçesi ilk Kur'an çevirilerinde fiiller
Verbs in early Quran translations from Eastern Turkish
BANU DURGUNAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Türk Dili ve EdebiyatıAkdeniz ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SUAT ÜNLÜ
- Oğuz grubu Türk dillerinin karşılaştırmalı fonolojisi
Başlık çevirisi yok
HYOJOUNG CHOİ
Doktora
Türkçe
1992
Türk Dili ve EdebiyatıHacettepe ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TALAT TEKİN
- 18.-19. yüzyıllarda yaşayan Türkistanlı kadın şairler :Hokand ve Harezm şaireleri
Turkestan women poets who lived in the 18- 19th centuries: Hokand and Harezm's poets
PINAR GÜMÜŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Türk Dili ve EdebiyatıFatih ÜniversitesiÇağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NODİRKHON KHASANOV
- Karahanlı ve Harezm Türkçesi eserlerinde ismin halleri
The noun cases in Karahanlı and Harezm Turkish works
HÜSEYİN DURGUT
Doktora
Türkçe
1999
Türk Dili ve EdebiyatıÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. VAHİT TÜRK
- Karahanlı, Harezm ve Kıpçak Türkçesi eserlerinden dinî terimler
Religious terms in the works of Karakhanids, Kharezm andKipchak Turkish
SUNAY DENİZ
Doktora
Türkçe
2019
DilbilimFırat ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇİMEN ÖZÇAM SANAÇ