Sağlık çevirmenliğinde hasta rıza belgelerinin eşdeğerlik açısından incelenmesi
An analysis of informed consent forms in health translation in terms of equivalence
- Tez No: 978899
- Danışmanlar: PROF. DR. OSMAN DÜZGÜN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mütercim-Tercümanlık, Translation and Interpretation
- Anahtar Kelimeler: Sağlık çevirmenliği, hasta rıza belgeleri, eşdeğerlik, kültürel uyum, Türkçe-Arapça çeviri, Medical translation, informed consent forms, equivalence, cultural adaptation, Turkish-Arabic translation
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Arap Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sağlık alanında doğru ve etkili bir iletişimin sağlanması için hasta bilgilendirme ve rıza belgelerinin farklı dillere çevirisinde eşdeğerlik kavramı belirleyici bir öneme sahiptir. Özellikle Türkçe ile Arapça gibi farklı dil ailelerine ait diller arasında yapılan çevirilerde, hastanın doğru bilgilendirilmesi açısından eşdeğerlik sağlamak hayati bir öneme sahiptir. Bu çalışmanın amacı, sağlık çevirmenliğinde sık karşılaşılan eşdeğerlik sorunlarını, hasta bilgilendirme ve rıza belgeleri özelinde tespit etmek, bu sorunların nedenlerini ortaya koymak ve çözüm önerileri sunmaktır. Araştırma şu soruya odaklanmaktadır:“Türkçeden Arapçaya çevrilen hasta bilgilendirme ve rıza belgeleri, anlam, işlev ve biçim bakımından hangi düzeyde eşdeğerlik sağlamaktadır?”Bu kapsamda, söz konusu sorunların hem teorik temelleri hem de uygulamadaki yansımaları analiz edilmiştir. Bu çalışmada, nitel araştırma yöntemine dayalı doküman analizi tekniği kullanılmıştır. Çalışma giriş, iki bölüm ve bir sonuçtan oluşmaktadır. Çalışmanın giriş bölümünde çevirinin tanımına, sağlık çevirmenliğinin önemi ve tarihçesine, ayrıca çeviri alanında öne çıkan isimler ele alınmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde Düzanlamsal, Yananlamsal, Dinamik ve Biçimsel eşdeğerlik kuramları ve ayrıca yazılı çeviri bağlamında eşdeğerlik kavramı ele alınmıştır. İkinci bölümde ise pratikte kullanılan Türkçeden Arapçaya çevirisi yapılan hasta rıza belgelerinden alınan örnek metinlerin karşılaştırmalı analizi yapılarak, bu çeviriler eşdeğerlik açısından değerlendirilmiştir. Çeviri sürecinde ortaya çıkan terminolojik, biçimsel ve kültürel farklar, seçilen çeviri örnekleri üzerinden değerlendirilmiş ve çevirmenin bu metinlerde üstlendiği sorumluluk ortaya konmuştur. Bu doğrultuda, çeviri örnekleri üzerinden yapılan analizlerle, onam formu çevirilerinin eşdeğerliği hangi düzeyde sağladığı belirlenmeye çalışılmıştır. Elde edilen bulgular sayesinde, mevcut çevirilerin belirli düzeylerde eşdeğerlik sağladığı ancak eksiklikler olduğu görülmüştür. Bu çerçevede, çalışmanın hem sağlık çevirmenlerinin mesleki farkındalığını artırması hem de sağlık kurumları tarafından kullanılan çeviri belgelerinin kalitesine katkı sağlaması beklenmektedir. Nihai olarak, bu çalışmanın bireylerin sağlık hizmetlerinden eksiksiz ve bilinçli şekilde faydalanmasına destek olması ve hasta hakları ile güvenliği açısından da önemli bir katkı sunması hedeflenmektedir.
Özet (Çeviri)
Ensuring accurate and effective communication in the field of healthcare requires that the concept of equivalence play a decisive role in the translation of informed consent documents into different languages. In particular, when translating between languages from different language families, such as Turkish and Arabic, achieving equivalence is of vital importance for ensuring that patients are properly informed. The aim of this study is to identify common equivalence-related problems encountered in health translation, focusing specifically on informed consent documents, to reveal the causes of these problems, and to offer solutions. The research focuses on the following question:“To what extent do Turkish-to-Arabic translations of informed consent documents achieve equivalence in terms of meaning, function, and form?”In this context, both the theoretical foundations of the identified issues and their reflections in practice have been analyzed. The study employed the document analysis method based on a qualitative research approach. The study consists of an introduction, two main chapters, and a conclusion. In the introduction, the definition of translation, the importance and history of health translation, as well as prominent figures in the field of translation are discussed. The first chapter addresses the theories of Denotative, Connotative, Dynamic, and Formal equivalence, in addition to the concept of equivalence in the context of written translation. The second chapter presents a comparative analysis of sample texts taken from informed consent documents translated from Turkish into Arabic and evaluates these translations in terms of equivalence. The terminological, formal, and cultural differences that arise during the translation process are assessed through the selected translation examples, and the translator's responsibilities in these texts are highlighted. Accordingly, the analyses based on the translation examples aim to determine the extent to which the translations of consent forms achieve equivalence. The findings indicate that existing translations achieve a certain level of equivalence but also reveal deficiencies. In this regard, the study is expected to contribute both to increasing professional awareness among health translators and to improving the quality of translated documents used by healthcare institutions. Ultimately, the study aims to support individuals in fully and consciously benefiting from healthcare services, thereby making a significant contribution to patient rights and safety.
Benzer Tezler
- Özel hastanelerde sağlık çevirmenliği alanı ve çevirmen profilleri
Healthcare interpreting and the profile of the interpreters working at private hospitals
ALİ BOZKURT
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Mütercim-Tercümanlıkİstanbul ÜniversitesiÇeviribilim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZUHAL EMİROSMANOĞLU
- Sağlık çevirmenliğinin mevcut durumu ve sağlık kurumlarında sözlü çeviri hizmetinin değerlendirilmesi
The current situation of health translation and evaluation of oral translation service in health institutions
AYŞE ERKMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Mütercim-TercümanlıkMersin ÜniversitesiÇeviribilim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YELDA ARKAN
- Küresel hareketlilik etkisinde Türkiye'de sağlık çevirmenliği uygulamaları: Çevirmen görüşlerine dayalı bir çalışma
Applications of healthcare interpreting in Turkey under the impact of global mobility: A study based on the opinions of interpreters
TÜRKAN ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Mütercim-TercümanlıkSakarya ÜniversitesiÇeviribilim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HÜSEYİN ERSOY
- Dolmetschen im medizinischen bereich – eine fallstudie zu aufgaben- und rollenprofile von dolmetscherinnen in der Türkei
Sağlık alanında sözlü çeviri – Türkiye'deki çevirmenlerin görev ve rol profilleri üzerine bir inceleme
BAHAR KATAR
Yüksek Lisans
Almanca
2019
Mütercim-TercümanlıkEge ÜniversitesiMütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FARUK YÜCEL
- Functional medicine in Turkish: The making of a culture repertoire through translation agency and health activism
Türkçede fonksiyonel tıp: Çeviri eyleyiciliği ve sağlık aktivizmi yoluyla bir kültür repertuvarının kurulması
DUYGU TOKOL
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Mütercim-TercümanlıkBoğaziçi ÜniversitesiÇeviribilim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FAZİLET AKDOĞAN ÖZDEMİR