Fen eğitiminde mühendislik tasarım süreci ile ilgili ampirik çalışmalar: Bir kapsam derlemesi
Empirical studies on the engineering design process in science education: A scoping review
- Tez No: 978779
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÜMİT DURUK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Mühendislik tasarım süreci, Fen eğitimi, Kapsam derlemesi, STEM eğitimi, Engineering design process, Science education, Scoping review, STEM education
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Adıyaman Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, fen eğitiminde mühendislik tasarım sürecine (MTS) yönelik Türkiye'de yapılmış uygulamalı lisansüstü tezleri kapsam derlemesi yöntemiyle incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, 2022-2024 yılları arasını kapsayan YÖK Ulusal Tez Merkezi veri tabanında yayımlanan 40 tez PRISMA akış protokolü çerçevesinde seçilmiş ve NVivo 14 yazılımı ile betimsel içerik analizi uygulanmıştır. Bulgular, MTS çalışmalarında en sık ele alınan alanların planlama, prototipleme, mühendislik algısı ve kariyer ilgisi olduğunu; buna karşın problem tanımlama, bilgi toplama ve tasarım kriterleri belirleme aşamalarının görece sınırlı biçimde işlendiğini göstermektedir. Araştırmalarda çoğunlukla karma yöntemlerin tercih edildiği, analiz birimi olarak öğrencilerin ön planda olduğu, öğretmenler ve öğretim materyalleri üzerine yapılan çalışmaların ise sınırlı kaldığı belirlenmiştir. Kolaylaştırıcı unsurlar arasında öğretmenlerin yenilikçi pedagojilere açık olması, materyal desteği ve uygulama temelli öğrenme ortamlarının etkili rol oynadığı saptanmıştır. Buna karşılık, sınıf mevcudu, zaman kısıtları, öğretmenlerin mühendislik temelli öğretime yönelik yeterlik eksiklikleri ve müfredat yoğunluğu önemli engelleyiciler olarak ortaya çıkmıştır. Çalışmada ayrıca, bu engelleri aşmak için öğretmenlere yönelik mesleki gelişim programlarının güçlendirilmesi, uygulama temelli eğitim materyallerinin artırılması ve disiplinler arası iş birliklerinin teşvik edilmesi gibi çözüm önerileri sunulmuştur. Bu sonuçlar, MTS'nin fen eğitimine entegrasyonunda hem güçlü yönlerin hem de geliştirilmesi gereken alanların bütüncül biçimde değerlendirilmesine katkı sağlamakta ve gelecekteki araştırmalar için yönlendirici bir çerçeve sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This research aims to examine applied graduate theses conducted in Turkey on the engineering design process (EDP) in science education through a scoping review. Within the scope of the research, 40 theses published in the Council of Higher Education (YÖK) National Thesis Center database between 2022 and 2024 were selected based on the PRISMA flow protocol, and descriptive content analysis was carried out using NVivo 14 software. The findings reveal that the most frequently addressed areas in EDP studies are planning, prototyping, engineering perception, and career interest, whereas problem definition, information gathering, and the determination of design criteria are comparatively less emphasized. It was also determined that mixed-method research designs are predominantly preferred, with students as the primary unit of analysis, while studies focusing on teachers and instructional materials remain limited. Facilitating factors include teachers' openness to innovative pedagogies, the availability of material support, and the effectiveness of practice-based learning environments. Conversely, class size, time constraints, teachers' lack of competence in engineering-based instruction, and curriculum overload emerged as major barriers. The study further proposes solutions such as strengthening professional development programs for teachers, increasing the availability of practice-based instructional materials, and encouraging interdisciplinary collaborations to overcome these challenges. These results contribute to a holistic evaluation of both the strengths and the areas requiring improvement in the integration of EDP into science education and provide a guiding framework for future research.
Benzer Tezler
- Fen eğitiminde mühendislik uygulamalarının kullanımı: Tasarım temelli fen eğitimi
The usage of engineering practices in science education: Design based science learning
SERHAT ERCAN
Doktora
Türkçe
2014
Eğitim ve ÖğretimMarmara Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA ŞAHİN
- Bilim sanat merkezlerinde görev yapan öğretmenlerin bilim, teknoloji, mühendislik ve matematik eğitimi algıları
Perceptions of teachers in science and art centers about science, technology, engineering and mathematics education
MERVE EKER
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimPamukkale ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERKAN SEVİM
- Exploring design based learning activities in 2nd grade science classrooms
2. sınıf bilim sınıflarında tasarım tabanlı öğrenme aktivitelerinin keşfedilmesi
ÖZLEM YAPRAK BOSTANCI
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Eğitim ve ÖğretimOrta Doğu Teknik ÜniversitesiEğitim Programları ve Öğretim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF ÖZTÜRK
- Bütünsel mimarlık eğitiminin bir bileşeni olarak mimarlıkta teknoloji eğitimi için model önerisi
A model proposal for architectural technology education as a component of holistic architectural education
FATİH YAZICIOĞLU
Doktora
Türkçe
2013
Teknik Eğitimİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. M. CEM ALTUN
- STEM eğitiminin üçüncü sınıf öğrencilerinin tutumlarına, temel süreç becerilerine ve kariyer ilgilerine etkisi
The Effect of STEM education on third grade students' attitudes, basic process skills and career interests
CEREN DENİZ ALP
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RABİA SARIKAYA