Geri Dön

Çay fidanı yetiştiriciliğinde tohum ve çelik kullanmanın kök gelişimi ve fidan kalitesi üzerine etkilerinin belirlenmesi

Determination of the effects of using seeds and cuttings in tea sapling cultivation on root development and sapling quality

PDF İndir

  1. Tez No: 978552
  2. Yazar: GİZEM ÖZTÜRK
  3. Danışmanlar: PROF. DR. KEZİBAN YAZICI
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Ziraat, Agriculture
  6. Anahtar Kelimeler: Bitki kök hücreleri, Çay tohumu, Çelik köklendirme, Çelik üretimi, Plant root cells, Tea seed, Cutting rooting, Steel production
  7. Yıl: 2024
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Çay bitkisi (Camellia sinensis L.) Türkiye'de özellikle Doğu Karadeniz Bölgesi'nde hem ekonomik hem de ekolojik açıdan önemli bir tarım ürünüdür. Ancak ülkemizdeki çay bahçelerinin büyük bölümü tohumla üretilmiş fidanlarla kurulmuştur. Bu durum, genetik çeşitliliği artırmakla birlikte bahçelerde homojenliği azaltmakta; dolayısıyla verim ve kalite üzerinde olumsuz etkilere yol açmaktadır. Oysa dünya genelinde çay tarımında yaygın olarak kullanılan vejetatif (klonal) çoğaltma yöntemleri, daha standart, yüksek verimli ve kaliteli bahçelerin kurulmasına olanak sağlamaktadır. Bu çalışmada, çelikle ve tohumla üretim yöntemleri karşılaştırılarak, köklenme başarısı ve fidan kalitesi bakımından benzerlik ve farklılıkları ortaya konulmuştur. Araştırmada, biri Çin, biri Japon menşeli, biri ÇAYKUR'un tescilli yerli çeşidi ve 5 tanesi de TÜBİTAK 1007 projesinden elde edilmiş genotipler olmak üzere toplam sekiz farklı çay çeşit ve genotipi materyal olarak kullanılmıştır. Her genotip için 48 adet çelik ve 48 adet tohum olmak üzere toplam 768 adet fidan üretilmiştir. Çelik üretiminde yaprak göz çelikleri kullanılmış; budama sonrası alınan çelikler, torf/vermikülit (3:1 oranında) karışımı içeren ortama 4000 ppm IBA hormonu uygulanarak viyollere dikilmiştir. Aynı şekilde, olgunlaşan tohumlar da benzer koşullarda viyollere ekilmiştir. Tüm fidanlarda köklenme oranı, sürgün gelişimi ve genel fidan kalitesi düzenli aralıklarla izlenmiş ve değerlendirilmiştir. İstatistiksel analizler sonucunda, tohumla çoğaltmanın kök gelişimi, sürgün uzunluğu ve biyokütle açısından bazı üstünlükler gösterdiği; buna karşın çelikle çoğaltmanın fidan kalitesi ve bazı genotiplerde kök gelişiminde daha iyi sonuçlar verdiği belirlenmiştir. Özellikle 28 Tİ 09 ve 53 ME 265 genotiplerinin birçok özellik bakımından öne çıktığı saptanmıştır. Sonuç olarak, çelikle üretimin kök gelişimi ve fidan kalitesi açısından tohumla üretime benzer düzeyde başarı sağladığı görülmüştür. Bu bulgular, Türkiye'de yaşlanan ve verimliliği azalan çay bahçelerinin üstün nitelikli klonal fidanlarla yenilenmesine katkı sağlayacak niteliktedir. Ayrıca, üreticilerin ve fidan yetiştiricilerinin çelikle üretime yönelmesini teşvik ederek, çay tarımında sürdürülebilir verim ve kalite artışına zemin hazırlayacaktır.

Özet (Çeviri)

The tea plant (Camellia sinensis L.) is an agriculturally and ecologically important crop in Türkiye, particularly in the Eastern Black Sea Region. However, most of the tea plantations in the country have been established using saplings propagated from seeds. While this approach increases genetic diversity, it also reduces homogeneity within plantations, thereby negatively affecting yield and quality. In contrast, vegetative (clonal) propagation methods, which are widely used in global tea cultivation, allow for the establishment of more uniform, high-yielding, and high-quality plantations. In this study, seed and cutting propagation methods were compared to reveal their similarities and differences in terms of rooting success and sapling quality. A total of eight tea cultivars and genotypes were used as plant materials: one of Chinese origin, one of Japanese origin, one registered local cultivar developed by ÇAYKUR, and five genotypes obtained from the TÜBİTAK 1007 project numbered 118G038. For each genotype, 48 cuttings and 48 seeds were used, resulting in a total of 768 saplings. In cutting propagation, single-node leafy cuttings obtained after pruning were used. These cuttings were treated with 4000 ppm IBA hormone and planted in trays containing a peat/vermiculite mixture (3:1 ratio). Similarly, mature seeds were sown in trays under the same conditions. Rooting rate, shoot development, and overall sapling quality were regularly monitored and evaluated for all saplings. Statistical analyses showed that seed propagation exhibited certain advantages in root development, shoot length, and biomass; however, cutting propagation produced better results in sapling quality and root development for some genotypes. Particularly, genotypes 28 Tİ 09 and 53 ME 265 stood out in many traits. As a result, cutting propagation was found to achieve a similar level of success to seed propagation in terms of root development and sapling quality. These findings are of great significance for the renewal of aging and low-yielding tea plantations in Türkiye with superior clonal saplings. Furthermore, by encouraging producers and nursery growers to adopt cutting propagation, these results can pave the way for sustainable improvements in tea yield and quality.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    397160

    Farklı oranlardaki ahır gübresi ve çay posası uygulamalarının sedimentlerin bazı fiziksel ve kimyasal özellikleri üzerine etkilerinin belirlenmesi

    Determining the effects of applying farmyard manure and tea waste in various amount on some physical and chemical properties of sediments

    BAHTİYAR KÖSE

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2015

    Ormancılık ve Orman MühendisliğiArtvin Çoruh Üniversitesi

    Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. BÜLENT TURGUT

  2. Tez No

    83270

    Tüplü doğu ladini (picea orientalis (L.) link.) fidanlarının yetiştirme ortamları özelliklerinin tespiti ve üretim tekniğinin belirlenmesi

    Determination of the characteristics of growing media and production technique for containerized oriental spruce (picea orientalis (L.) link.) seedlings

    SEZGİN AYAN

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    1999

    Ormancılık ve Orman MühendisliğiKaradeniz Teknik Üniversitesi

    Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ZEKİ YAHYAOĞLU

  3. Tez No

    540438

    Farklı yetiştirme ortamlarının 5 BB Amerikan asma anacının fidan kalitesi ve randımanı üzerine etkisi

    Effects of different growth media on sapling quality and performance of 5 BB American grapevine rootstock

    EMRE YAMAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2018

    ZiraatOrdu Üniversitesi

    Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. HATİCE BİLİR EKBİÇ

    PROF. DR. DAMLA BENDER ÖZENÇ

  4. Tez No

    840896

    Çayda farklı çelik tiplerinin fidan kalitesi ve köklenme üzerine etkileri

    Effects of different cutting types on seedling quality and rooting in tea

    MERYEM BOSTAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    ZiraatRecep Tayyip Erdoğan Üniversitesi

    Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. KEZİBAN YAZICI

  5. Tez No

    3927

    Çay fabrikası artıklarının orman fidanlıklarında kompostlaştırılması ve bitkiler için öneminin araştırılması

    Başlık çevirisi yok

    LOKMAN ALTUN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1988

    Ormancılık ve Orman MühendisliğiKaradeniz Teknik Üniversitesi

    Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. H. ZEKİ KALAY

Geri Dön