Geri Dön

Erişkin dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanısı ile takip edilen hastalarda zaman algısı, erteleme davranışı ve dürtüsellik arasındaki ilişkinin incelenmesi

Investigation of the relationship between time perception, procrastination behavior, and impulsivity in patients followed with a diagnosis of adult attention-deficit/hyperactivity disorder

PDF İndir

  1. Tez No: 978508
  2. Yazar: BURAK BARAN
  3. Danışmanlar: PROF. DR. İNCİ İLHAN
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Psikiyatri, Psychiatry
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Ankara Üniversitesi
  10. Enstitü: Tıp Fakültesi
  11. Ana Bilim Dalı: Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç: Erişkin Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) tanısı ile takip edilen bireylerde zamanı algılama süreçleri sağlıklı popülasyona göre farklılıklar göstermektedir. Bu farklılıklarının DEHB'nin belirti kümeleriyle ve erteleme davranışı ile ilişkisi ise henüz aydınlatılamamıştır. Bu çalışma Erişkin DEHB'de, zaman reprodüksiyonu ve zaman tahmini performanslarının erteleme davranışı, dürtüsellik ve hiperaktivite/dürtüsellik semptom yükü ile ilişkisini incelenmeyi amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: DSM-5'e göre DEHB tanısı olan, 18–45 yaş aralığındaki 50 gönüllü çalışmaya dahil edilmiştir. Bilgilendirilmiş Onam Formu ve Sosyodemografik Veri Formu'nun ardından depresyon ve anksiyete ilişkili bozuklukları dışlamak için Hamilton Depresyon (HAM-D) ve Hamilton Anksiyete (HAM-A) ölçekleri, erteleme davranışı için Yetişkin Erteleme Envanteri (YEE) ve Genel Erteleme Eğilimi Ölçeği (GEEÖ), dürtüsellik için Barratt Dürtüsellik Ölçeği-11 Kısa Formu (BDÖ-11-KF) ve DEHB temel belirti kümeleri için ASRS ölçekleri uygulanmıştır. Yanıt ketleme/dürtüsellik için Go/No-Go ve zaman algısı için araştırmacı tarafından tasarlanan iki farklı görev kullanılmıştır: ZAG1 (bilişsel yük içermeyen zaman reprodüksiyonu görevi) ve ZAG2 (bilişsel yük altında“zaman reprodüksiyonu + sözel zaman tahmini”ikili görevi). Zaman algısı görevlerindeki hedef süreler 2, 4, 12, 16, 45 ve 60 sn olup birincil çıktılar Mutlak Sapma Puanı (ADS) ve Doğruluk Katsayısı Puanı (ACS)'dır. Veriler nonparametrik yöntemlerle analiz edilmiştir (Spearman korelasyonu; Friedman ve Wilcoxon testleri; ZAG2'deki görevler arası uyumluluk analizi için ICC; α=,05). Bulgular: Tüm görev koşullarında hedef süre uzadıkça ADS artmıştır; bilişsel yüklü görevde (ZAG2) ADS değerleri, aynı sürelerde bilişsel yük bulunmayan göreve (ZAG1) göre anlamlı olarak yüksek saptanmıştır (tümü p<,001). Bulgular Sayıl Bekleyiş Kuramı ve Vierordt yasasıyla tutarlıdır. ACS değerleri; ZAG2-motor koşulu için 2–4 sn'de >1 (aşırı tahmin), 12–60 sn'de <1 (eksik tahmin); ZAG1-motor ve ZAG2-sözel koşullarında ise tüm hedef sürelerde <1 olarak izlenmiş olup hedef süre uzadıkça azalma eğilimi saptanmıştır. ZAG2'de motor ve sözel koşullu görevlerdeki ADS değerleri arasında kısa sürelerde tutarlılık olmadığı anlaşılmış olup (2–4 sn ICC anlamsız); 12–16 sn'de zayıf, 45–60 sn'de orta düzeyde anlamlı uyum izlenmiştir. Erteleme davranışı ile zaman algısındaki sapmalar arasındaki pozitif korelasyona dair birincil hipotez genel olarak desteklenmemekle birlikte ZAG2-sözel 4 sn hedef süreli koşulda erteleme davranışı ile pozitif ilişki saptanmıştır (GEEÖ-ADS r=,482; p<,001). Aynı görev koşulunda ADS, dürtüsellik için kullanılan ölçek ve alt ölçek puanları (BDÖ-11-KF r=,350; Plansız Dürtüsellik Alt Ölçeği r=,382; Motor Dürtüsellik Alt Ölçeği r=,357; Dikkatsiz Dürtüsellik Alt Ölçeği r=,303; p≤,013) ve ASRS Hiperaktivite/Dürtüsellik Alt Ölçeği puanları ile de korele izlenmiştir (r=,383; p=,006). Diğer süre ve koşullarda anlamlı ilişki bulunamamıştır. Sonuç: Erişkin DEHB'de zaman algısı farklılıkları göreve ve yanıt modalitesine duyarlı olup bilişsel yük hatayı artırmaktadır. Kısa süreli (özellikle 4 sn) sözel tahmin görev koşulu, erteleme davranışı, dürtüsellik ve hiperaktivite semptom yükü ile ilişkileri ortaya koymada duyarlı bir davranışsal belirteç adayıdır. DEHB tanısal görüşme pratiğine standardize edilmiş kısa hedef süreli zaman algısı görevlerinin eklenmesi klinik öneme sahip olabilir. Gelecek çalışmalarda, eş tanı ve ilaç etkilerini ayrıştıran tasarımlar ve daha çeşitli örneklemlerle yapılarak bulguların tekrarlanabilirliğinin ortaya koyulması önerilir.

Özet (Çeviri)

Objective: In individuals followed with a diagnosis of Adult Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder (ADHD), time perception processes exhibit differences compared to the healthy population. However, the relationship of these differences with ADHD's symptom clusters and procrastination behavior has not yet been clarified. This study aims to investigate the relationship between time perception task (time reproduction and verbal time estimation) performances and procrastination behavior, impulsivity, and hyperactivity/impulsivity symptom load in Adult ADHD. Methods: Fifty volunteers aged 18–45, diagnosed with ADHD according to DSM-5, were included in the study. Following the Informed Consent Form and Sociodemographic Data Form, the Hamilton Depression Rating Scale (HAM-D) and Hamilton Anxiety Rating Scale (HAM-A) were administered to exclude depression and anxiety-related disorders. For procrastination behavior, the Adult Inventory of Procrastination (AIP) and the General Procrastination Scale (GPS) were used; for impulsivity, the Barratt Impulsiveness Scale-11 Short Form (BIS-11-SF) was used; and for the core symptom clusters of ADHD, the ASRS scales were administered. A Go/No-Go task was used for response inhibition/impulsivity, and two different tasks designed by the researcher were used for time perception: ZAG1 (a time reproduction task without cognitive load) and ZAG2 (a dual task of“time reproduction + verbal time estimation”under cognitive load). The target durations in the time perception tasks were 2, 4, 12, 16, 45, and 60 s, and the primary outcomes were the Absolute Deviation Score (ADS) and the Accuracy Coefficient Score (ACS). Data were analyzed using non-parametric methods (Spearman's correlation; Friedman and Wilcoxon tests; ICC for inter-task consistency analysis in ZAG2; α=.05). Results: In all task conditions, ADS increased as the target duration lengthened; ADS values in the task with cognitive load (ZAG2) were found to be significantly higher than in the task without cognitive load (ZAG1) for the same durations (all p<.001). The findings are consistent with Scalar Expectancy Theory and Vierordt's law. ACS values for the ZAG2-motor condition were >1 (overestimation) at 2–4 s and <1 (underestimation) at 12–60 s; whereas in the ZAG1-motor and ZAG2-verbal conditions, they were observed to be <1 for all target durations, with a tendency to decrease as the target duration lengthened. In ZAG2, it was found that there was no consistency between the ADS values in the motor and verbal tasks at short durations (2–4 s ICC non-significant); a weak significant agreement was observed at 12–16 s, and a moderate significant agreement at 45–60 s. Although the primary hypothesis of a positive correlation between procrastination behavior and deviations in time perception was not generally supported, a positive relationship with procrastination behavior was found in the ZAG2-verbal 4 s target duration condition (GPS-ADS r=.482; p<.001). In the same task condition, ADS was also found to be correlated with the scores of the scale and subscales used for impulsivity (BIS-11-SF r=.350; Non-planning Impulsiveness Subscale r=.382; Motor Impulsiveness Subscale r=.357; Attentional Impulsiveness Subscale r=.303; p≤.013) and with the ASRS Hyperactivity/Impulsivity Subscale scores (r=.383; p=.006). No significant relationships were found in other durations and conditions. Conclusion: In Adult ADHD, differences in time perception are sensitive to the task and response modality, and cognitive load increases error. The short-duration (especially 4 s) verbal estimation task condition is a candidate for a sensitive behavioral marker in revealing the relationships with procrastination behavior, impulsivity, and hyperactivity symptom load. Adding standardized short-target-duration time perception tasks to the diagnostic interview practice for ADHD may have clinical significance. It is recommended that future studies establish the replicability of the findings through designs that differentiate comorbidity and medication effects, and with more diverse samples.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    464808

    Erişkin obsesif kompulsif bozukluk olgularında çocukluk çağı dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, tik ve ayrılık kaygısı bozukluğu eş tanılarının değerlendirilmesi

    Evaluation of childhood attention deficit-hyperactivity disorder, tic disorder and seperation anxiety disorder comorbidities in adult patients with obsessive compulsive disorder

    FAHRİ ÇELEBİ

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2014

    Psikiyatriİstanbul Üniversitesi

    Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. BEHİYE ALYANAK

  2. Tez No

    412018

    Genel psikiyatri polikliniğinde erişkin dikkat eksikliği-hiperaktivite bozukluğu sıklığı ve dikkat eksikliği-hiperaktivite bozukluğu'na eşlik eden diğer psikiyatrik bozukluklar

    Prevalence of ADHD in adult psychiatric outpatient clinic and comorbid psychiatric disorders in adhd

    FİLİZ ÖZDEMİROĞLU

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2006

    Psikiyatriİstanbul Üniversitesi

    Psikiyatri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. LÜTFİ İLHAN YARGIÇ

  3. Tez No

    523513

    Sosyal anksiyete bozukluğu tanılı hastalarda çekingen kişilik bozukluğu eştanısı olan ve olmayan grupta erişkin dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu sıklığı ve alt tipleri arasındaki ilişki

    The relationship between the incidence of attention deficit hyperactivity disorder frequency and subtypes in the group with and without comorbid personality disorder in the patients with social anxiety disorder

    CANER YOLDAŞ

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2018

    PsikiyatriAdnan Menderes Üniversitesi

    Psikiyatri Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ BİLGE DOĞAN

  4. Tez No

    454190

    Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanısı almış erişkinlerde bilişsel şemalar: Karşılaştırmalı bir çalışma

    Cognitive schemas on adults diagnosed with attention deficit hyperactivity disorder: A comparative study

    NİHAN KAVURMACI

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2016

    PsikolojiHasan Kalyoncu Üniversitesi

    Psikoloji Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MEHMET HAKAN TÜRKÇAPAR

  5. Tez No

    521737

    Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanılı çocuklarda ve ebeveynlerinde otizm spektrumuna ilişkin bulguların incelenmesi

    Investigation of autism spectrum symptoms in children with attention deficit hyperactivity disorder and their parents

    ESRA OKYAR

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2018

    PsikiyatriTrakya Üniversitesi

    Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. IŞIK GÖRKER

Geri Dön