Dil-düşünme-varlık ilişkisinde Platon veParmenides'in varlık anlayışları
Being, thought, and language: A comparati̇ve study of Platons and Parmenides ontologi̇es
- Tez No: 978489
- Danışmanlar: PROF. DR. BETÜL ÇOTUKSÖKEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Felsefe, Philosophy
- Anahtar Kelimeler: Platon, Parmenides, varlık, düşünme, dil, ontoloji, idealar öğretisi, Eski Yunan felsefesi, felsefi söylem, Plato, Parmenides, being, thought, language, ontology, Theory of Forms, Ancient Greek philosophy, philosophical discourse
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Maltepe Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Felsefe Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, Eski Yunan felsefesi bağlamında dil, düşünme ve varlık arasındaki ilişkinin yapısını irdeleyerek, Parmenides ve Platon'un varlık anlayışlarını karşılaştırmalı ve çözümleyici bir yaklaşımla ele almaktadır. Çalışmada, felsefi düşünmenin merkezinde yer alan“varlık”kavramı, yalnızca ontolojik bir sorun olarak değil, aynı zamanda düşünsel ve dilsel bir sorun olarak, dil-düşünme ilişkisinin odağında yer alan bir sorun olarak incelenmektedir. Bu doğrultuda, hem Parmenides'in şiir fragmanlarında hem de Platon'un Parmenides ve Sofist diyaloglarında yer alan metinler, düşünmenin, varolana yönelme zorunluluğu temelinde çözümlenmeye çalışılmıştır. Birinci bölümde, dil-düşünme-varlık ilişkisi temel bir felsefi problem olarak ortaya konulmuş; bu ilişkinin Eskiçağdaki ilk felsefi örüntüleri açıklanmış, özellikle Herakleitos, Parmenides, Sokrates'in yanı sıra, Sofistlerin yaklaşımları çerçevesinde bu üçlü ilişki bağlamı kavramsallaştırılmıştır. Betül Çotuksöken'in felsefi söylemi yapısı ve işlevi bakımından belirleyen üçlüsü,“dışdünya-düşünme-dil”, çalışmanın yöntemsel çerçevesini oluşturmuştur. İkinci bölümde, Parmenides'in şiir fragmanları, özellikle Fr. B2, B6 ve B8'in ayrıntılı yorumlarıyla, varlık ve düşünme arasındaki özdeşliğin şiirsel ve kavramsal düzeyde, başka bir deyişle, düşünme-dil ilişkisi bağlamında nasıl kurulduğu incelenmiştir. Bu bölümde Parmenides'in“varolmayanın düşünülemeyeceği”ilkesi bağlamında, felsefi 8 dilin sınırları ve düşünmenin yöneldiği nesneyle olan zorunlu bağlantısı üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde, Platon'un Parmenides diyaloğunun ikinci kısmında yer alan dokuz hipotez,“Bir”kavramı etrafında şekillenen mantıksal sorgulamalar aracılığıyla çözümlenmiştir. Her bir hipotez, birlik, çokluk, hareket, değişim, zaman ve bilgi gibi temel ontolojik kategorilerin çelişkili ilişkileri üzerinden, yalnızca idealar kuramının değil, düşünmenin kendi olanaklarının da sınandığı bir felsefi deney olarak ele alınmıştır. Bu çözümlemelerde özellikle Guthrie'nin yorumları kuramsal arkaplanı oluşturmuştur. Dördüncü bölümde ise, Platon'un Sofist diyaloğundaki varlık anlayışı üzerinden, Parmenides'te açık bırakılan sorulara getirilen çözüm önerileri değerlendirilmiştir.“Varolmayanın bir tür varlığa sahip olabileceği”düşüncesi, varlığı yalnızca özdeşlik değil aynı zamanda ayrım ilkesi üzerinden temellendiren yeni bir ontolojik yaklaşım sunar. Bu bağlamda Sofist, yalnızca ontolojik değil, aynı zamanda dilsel ve mantıksal ayrımların da tartışıldığı bir yapı olarak değerlendirilmiştir. Sonuç olarak bu çalışma, Platon ve Parmenides'in varlık anlayışlarını, dil ve düşünme ile olan bağları çerçevesinde inceleyerek, Eskiçağ düşüncesinde metafiziğin yalnızca varolan üzerine değil, düşünmenin ve dilin işleyiş biçimleri üzerine de kurulu olduğunu ortaya koymaktadır. Felsefi söylemin sınırlarını zorlayan bu iki düşünürün metinleri, modern anlamda hem ontoloji hem de anlam felsefesi açısından temel referanslar sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis investigates the structure of the relationship between language, thought, and being in the context of Ancient Greek philosophy, offeringemploying a comparative and analytical study of approach to examine the conceptions of being in Parmenides and Plato. The concept of“being,”central to philosophical inquiry, is examined here not solely as an ontological issue but also as cognitive and linguistic problem that lies at the center of the language–thought relationship. In this regard, Parmenides' poetic fragments and Plato's Parmenides and Sophist dialogues are analyzed through the principle that thought is necessarily directed toward what is. The first chapter establishes the language–thought–being relationship as a fundamental philosophical problem and traces its earliest conceptual formations in antiquity. In this context, the approaches of Heraclitus, Parmenides, Socrates, and the Sophists are examined, with particular emphasis on the ways in which this triadic relationship has been conceptualized. This study's methodological framework draws on Betül Çotuksöken's model of“external world–thought–language,”which delineates the structure and function of philosophical discourse. The second chapter offers a close reading of Parmenides' poetic fragments—particularly B2, B6, and B8—exploring how the identity of being and thought is articulated both poetically and conceptually, or in other words, within the context of of the thought–language relationship. This chapter focuses on the limits of 10 philosophical language and the necessary link between thought and its object, examined through the lens of Parmenides' principle that“what is not cannot be thought.”The third chapter analyzes the nine hypotheses presented in the second part of Plato's Parmenides, where through logical investigations unfold around the concept of“the One.”Each hypothesis is approached as a philosophical experiment that tests not only the Theory of Forms but also the very possibilities of thought itself, through the contradictory relations among fundamental ontological categories such as unity, plurality, motion, change, time, and knowledge. This analysis draws primarily on the interpretations of W. K. C. Guthrie. The fourth chapter turns to Plato's Sophist, evaluating the proposed solutions to the questions left open in the Parmenides. The suggestion that“non-being may possess a kind of being”introduces a reconfiguration of ontology, grounding being not only in the principle of identity but equally in that of difference. In this context, the Sophist is read as a dialogue that interrogates ontological, linguistic, and logical distinctions in equal measure. In conclusion, the study demonstrates that, when the conceptions of being in Plato and Parmenides are examined through their connection to language and thought, metaphysics in ancient thought emerges as a discipline emerges as a discipline concerned not only with what is but also with the very operations of thinking and speaking. The texts of these two thinkers, which challenge the boundaries of philosophical discourse, remain foundational references for both ontology and the philosophy of meaning in the modern sense.
Benzer Tezler
- Platon ve Aristoteles düşüncesinde varlık, dil ve düşünce bağlamında kavramların epistemik kökenleri
Epistemological roots of concepts in the thought of Plato and Aristotle in relation with existence, language and thought
YUNUS EMRE AKBAY
Doktora
Türkçe
2017
FelsefeSüleyman Demirel ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL LATİF HACINEBİOĞLU
- İhvân-ı Safâ risâleleri bağlamında felsefe- matematik ilişkisi
The relationship between philosophy and mathematics in the context of the treatises of the Ikhwān al-Safā'
SÜMEYRA YUMAK KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
MatematikSakarya ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TAMER YILDIRIM
- La recepción de la poesia de Antonio Machado desde el punto de vista del 'yo poético' y la 'temporalidad' en el siglo XX
Antonio Machado'nun şiirlerinde“şiirsel ben”ve“zamansallık”kavramlarının XX: Yüzyıl boyunca alımlanması
OLCAY ÖZTUNALI
Doktora
İspanyolca
2005
Batı Dilleri ve EdebiyatıAnkara ÜniversitesiBatı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUKADDER YAYCIOĞLU
- La psychanalyse de la connaissance chez Gaston Bachelard
Gaston Bachelard'da bilginin psikanalizi
TALHA SUNA
Yüksek Lisans
Fransızca
2020
FelsefeGalatasaray ÜniversitesiFelsefe Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. S. ATAKAN ALTINÖRS