İdil ağzı/Şırnak
The dialect of İdil/Şırnak
- Tez No: 978266
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÜNAL KALAYCI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Batman Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın konusu, Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan Şırnak iline bağlı İdil ilçesinde konuşulan Türkçedir. İdil, tarihî ve kültürel geçmişiyle tarih boyunca Kürtler, Süryaniler, Araplar ve Türkler gibi farklı etnik gruplara ev sahipliği yapmıştır. Bu medeniyetlerin izleri, İdil'in dilsel yapısını şekillendirmiş ve özgün ağız yapısını ortaya çıkarmıştır. Literatürde, İdil ağzına yönelik doğrudan bir akademik çalışmanın olmaması bu çalışmayı hem öncü hem de kayda değer kılmaktadır. Bu çalışmanın giriş bölümünde; ele alınan konuya, araştırmanın amacına, taşıdığı öneme ve kapsamına dair bilgilere yer verilmiştir. Ardından, verilerin toplandığı İdil ilçesi; coğrafi, kültürel, tarihî ve sosyal yönleriyle kısaca tanıtılmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde, alanla ilgili literatür taramasına yer verilmiştir. Bu kapsamda, bölgeye yakın coğrafyalardaki önceki çalışmalardan süreç boyunca istifade edilmiştir. Üçüncü bölümde; araştırmanın yöntemi açıklanmış, saha çalışması ve veri toplama yöntemleri anlatılmıştır. Dördüncü bölüm, İdil ağzının dilsel özelliklerinin çözümlendiği kısımdır. Bu bölümde fonetik ve morfolojik düzeyde yapılan incelemelere yer verilerek İdil ağzının genel yapısı ortaya konmuştur. Beşinci bölümde, kaynak kişilerden alınan ses kayıtlarının transkript alfabesiyle yazıya geçirildiği metinler yer almaktadır. Sonuç kısmında, araştırmadan elde edilen veriler çözümlenmiş ve bu doğrultuda değerlendirmelerde bulunulmuştur. Çalışmanın hem ağız araştırmaları alanında bir boşluğu dolduracağı hem de bölge ağızlarının korunmasına hizmet edeceği düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
This study focuses on the variety of Turkish spoken in the İdil district of Şırnak province, located in Turkey's Southeastern Anatolia Region. İdil, with its historical and cultural background, has throughout history been home to various ethnic groups such as Kurds, Assyrians, Arabs, and Turks. The traces of these civilizations have shaped the linguistic structure of İdil and have contributed to the emergence of its distinctive dialect. The absence of direct academic research specifically on the İdil dialect makes this study both pioneering and significant. In the introduction section of the study, information is provided about the subject, the aim of the research, its significance, and its scope. Following this, the İdil district, from which the data were collected, is briefly introduced in terms of its geographical, cultural, historical, and social aspects. The second chapter presents a review of the relevant literature. Within this scope, previous studies conducted in geographically close regions have been utilized throughout the research process. In the third chapter, the research methodology is explained, including the fieldwork and data collection methods. The fourth chapter is devoted to the analysis of the linguistic features of the İdil dialect. This section includes examinations at the phonetic and morphological levels, presenting the general structure of the dialect. The fifth chapter contains the texts transcribed using a phonetic alphabet from the audio recordings obtained from the informants. In the conclusion, the data obtained from the research are analyzed, and evaluations are made accordingly. It is considered that this study will not only fill a gap in the field of dialectology but also contribute to the preservation of regional dialects.
Benzer Tezler
- Sergey Rıbakov'un derlemeleri ve Rıbakov'un derleme güzergâhına göre İdil-Ural Türk ağızları
Sergey Ribakov's collections (1893-1897) and Idil-Ural Turkish dialects based on Ribakov's material collecting route
DURSUN ÜNÜVAR
Doktora
Türkçe
2024
DilbilimAnkara ÜniversitesiÇağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLSÜM KİLLİ YILMAZ
- N. F. Katanov'un“Meterialı K İzuçeniyu Kazansko-Tatarskogo Nareçiya (Kazan-1898)”adlı eserindeki metinler üzerine dil incelemesi (İnceleme-metin-dizin)
Language analysis of the texts in N. F. Katanov's“Materiali K İzuçeniyu Kazansko-Tatarskogo Nareçiya (Kazan-1898)”(Analysis-text-index)
PELİN TÜLÜMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Türk Dili ve EdebiyatıÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET TURAN TÜRK
- Çifteler ilçesi Kazan Tatar ağzı
Properties of Kazan Tatar Turkish language which is spoken in Çifteler
FERAH BELMERZE
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
DilbilimEskişehir Osmangazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DİLEK ERENOĞLU ATAİZİ
- İdil-Ural Türkleri'nde XIX. yy.'ın başlarında eğitimde yenileşme hareketleri
Başlık çevirisi yok
AHMET KOLBAŞI
- İdil-Ural sahasında Ceditçi sosyalistlerin faaliyetleri (1905-1938)
The Activities of socialist Jadidists in İdil-Ural (1905-1938)
SELENGA SAİME GÖKGÖZ