Öğretmenlerin iletişim yeterlilikleri ile örgütsel sosyalleşmeleri arasındaki ilişkinin analizi
Analysis of the relationship between teachers' communication competencies and their organizational socialization
- Tez No: 977723
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SERVET ATİK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: İletişim, iletişim yeterliliği, örgütsel iletişim, sosyalleşme, örgütsel sosyalleşme, Communication, communication competence, organizational communication, socialization, organizational socialization
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İnönü Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, öğretmenlerin iletişim yeterlilikleri ile örgütsel sosyalleşmeleri arasındaki ilişkiyi incelemek ve bu ilişkinin bağlamsal koşullara göre nasıl şekillendiğini ortaya koymaktır. Çalışmada karma yöntem deseninden yararlanılmış; hem nicel hem de nitel veri toplama teknikleri kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda, farklı okul türlerinde görev yapan öğretmenlerin iletişim yeterlilik düzeyleri ile örgütsel sosyalleşme algıları ölçülmüş; veriler betimsel istatistikler, korelasyon ve regresyon analizleri ile değerlendirilmiştir. Nitel boyutta ise, seçilmiş örneklemde yer alan okullardaki öğretmen görüşleri derinlemesine incelenmiş ve içerik analizi yöntemiyle temalar oluşturulmuştur. Elde edilen bulgular, genel olarak öğretmenlerin iletişim yeterlilikleri ile örgütsel sosyalleşmeleri arasında anlamlı ve pozitif yönlü bir ilişki olduğunu göstermektedir. İletişim yeterliliği yüksek olan öğretmenlerin, yalnızca sözel ve yazılı ifade becerilerinde değil; aynı zamanda empati, aktif dinleme, nezaket, önyargısız yaklaşım gibi sosyal-iletişimsel becerilerde de güçlü oldukları belirlenmiştir. Bu becerilerin, öğretmenlerin kurumsal yapıya uyum süreçlerini kolaylaştırdığı, meslektaş ilişkilerini güçlendirdiği ve okulun sosyo-kültürel iklimine olumlu katkılar sunduğu görülmüştür. Nitel veriler ise, iletişim yeterliliği ile örgütsel sosyalleşme ilişkisinin yalnızca bireysel düzeydeki yeterliklere değil; kurum içindeki iletişim kültürüne, yöneticilerin tutumlarına, iş birliği ortamının niteliğine ve mesleki dayanışma düzeyine bağlı olarak şekillendiğini ortaya koymuştur. Özellikle açık, güvene dayalı ve destekleyici iletişim ortamlarının öğretmenlerin kuruma aidiyet geliştirmelerini ve mesleki motivasyonlarını artırdığı belirlenmiştir. Buna karşılık, iletişim yeterliliği puanı düşük olan veya kurum içi iletişimin yüzeysel ve gergin olduğu ortamlarda sosyalleşme süreçlerinin sekteye uğradığı ve bireylerin kuruma yabancılaştığı tespit edilmiştir. Araştırma bulguları, öğretmenlerin iletişim yeterliliklerinin örgütsel sosyalleşme üzerinde belirleyici bir etkisi olduğunu ortaya koymakla birlikte, bu etkinin okulun yapısal ve kültürel özelliklerine bağlı olarak değişkenlik gösterdiğini göstermektedir. Sonuç olarak, etkili ve kapsayıcı bir iletişim kültürünün kurumsal düzeyde inşa edilmesinin, öğretmenlerin sosyalleşme süreçlerini desteklediği ve eğitim kurumlarının bütünlüğünü güçlendirdiği söylenebilir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the relationship between teachers' communication competencies and their organizational socialization, and to reveal how this relationship is shaped by contextual conditions. A mixed-methods design was employed in the study, utilizing both quantitative and qualitative data collection techniques. In the quantitative dimension, the levels of communication competence and perceptions of organizational socialization among teachers working in various types of schools were measured. The data were analyzed using descriptive statistics, correlation, and regression analyses. In the qualitative dimension, the opinions of teachers from selected sample schools were examined in depth, and themes were developed through content analysis. The findings generally indicate a significant and positive relationship between teachers' communication competencies and their organizational socialization. Teachers with high levels of communication competence were found to be not only proficient in verbal and written expression skills, but also strong in socio-communicative skills such as empathy, active listening, politeness, and nonjudgmental attitudes. These skills facilitate teachers' adaptation to institutional structures, strengthen peer relationships, and positively contribute to the school's socio-cultural climate. Qualitative data revealed that the relationship between communication competence and organizational socialization is shaped not only by individual competencies but also by the internal communication culture of the institution, administrators' attitudes, the quality of the collaboration environment, and the level of professional solidarity. Particularly, open, trust-based, and supportive communication environments were found to enhance teachers' sense of belonging and increase their professional motivation. On the other hand, in schools with low communication competence scores or in environments where internal communication is superficial and tense, socialization processes were disrupted, and individuals experienced alienation from the institution. Although the findings indicate that teachers' communication competencies have a decisive impact on organizational socialization, they also suggest that this impact varies depending on the structural and cultural characteristics of the school. In conclusion, it can be stated that building an effective and inclusive communication culture at the institutional level supports teachers' socialization processes and strengthens the integrity of educational organizations.
Benzer Tezler
- Sosyoekonomik açıdan dezavantajlı okullarda başarılı olan okul müdürlerinin kodları: Bir gömülü kuram araştırması
Codes of successful school principals in socioeconomically disadvantaged schools: A grounded theory research
ALİ DURAN
Doktora
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NECATİ CEMALOĞLU
- İlkokul müdürlerinin iletişim becerileri ile öğretmenlerin örgütsel sinizm tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi
The investigation of the relationship between communication skills of primary school principals and organizational ciynism of teachers
ZEKİ ÖZKADAM
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Eğitim ve Öğretimİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiEğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YUSUF CERİT
- Öğretmenlerin algılarına göre okul müdürlerinin duyguları yönetme yeterlilikleri ile öğretmenlerin örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişki
The relationship between school principals' competencies to manage emotions and teachers' organizational commitment according to teachers' perceptions
KAAN ÇÖMRÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YAŞAR YAVUZ
- İlköğretim okulu yöneticilerinin iletişim yeterliliklerine ilişkin öğretmen görüşleri ile öğretmenlerin örgütsel güven düzeyleri arasındaki ilişki (Uşak ili örneği)
Relation between teachers views on communication abilities of primary school managers and organizational confidence level of teachers (Uşak province case)
YUSUF SEZER SEVİNÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Eğitim ve ÖğretimUşak ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYCAN ÇİÇEK SAĞLAM
- Öğretmen algılarına göre okul müdürlerinin liderlik stilleri ile toplantı yönetimi yeterlilikleri arasındaki ilişki
The relationship between leadership styles and meeting management qualifications of school principals according to teacher perceptions
AYKUT KARAGÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve Öğretimİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET FARUK LEVENT