Geri Dön

Tiyatro çevirisi bağlamında karşılaştırmalı yazınsal bir inceleme: Shakespeare'in 'Bir Yaz Gecesi Rüyası ve 'On İkinci Gece' adlı oyunlarının Türkçe çevirileri

A comparative literary study in the context of theater translation: turkish translations of Shakespeare's Plays 'A Midsummer Night's Dream' and 'Twelfth Night'

PDF İndir

  1. Tez No: 977578
  2. Yazar: MERVE CALP GÜNER
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. TAMER TEMEL
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Sahne ve Görüntü Sanatları, Performing and Visual Arts
  6. Anahtar Kelimeler: Shakespeare, tiyatro çevirisi, komedya, Can Yücel, Özdemir Nutku, Sevgi Sanlı, Shakespeare, theatrical translation, comedy, Can Yücel, Özdemir Nutku, Sevgi
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Atatürk Üniversitesi
  10. Enstitü: Güzel Sanatlar Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Sahne Sanatları Ana Sanat Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç: Bu çalışmanın ana amacı, William Shakespeare'in“Twelfth Night ”ve“A Midsummer Night's Dream ”adlı oyunlarının Türkçeye çevirilerinde çevirmenlerin aldığı çeviri kararlarını Skopos kuramı çerçevesinde değerlendirmektir. Skopos kuramı, çeviri eyleminin yalnızca kaynak metne sadakatle değil, hedef kültürde üstleneceği işleve göre şekillenmesi gerektiğini savunur. Bu bağlamda çalışma, çeviri sürecini erek odaklı bir yaklaşımla ele alırken; anlambilimsel ve edimbilimsel çözümlemeler aracılığıyla metinler arası anlam kaymaları, söz oyunları, söz eylemleri ve bağlamsal anlam yapılarını da detaylı biçimde incelemeyi hedeflemektedir. Çalışma, Shakespeare'in dilsel incelikler, çokanlamlılık ve ironiyle bezeli metinlerinin Türkçeye aktarımında çevirmenlerin nasıl stratejiler geliştirdiğini; bu stratejilerin hedef metinde nasıl işlev kazandığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Böylece, çeviri eylemine yalnızca dil düzeyinde değil, aynı zamanda iletişimsel, kültürel ve işlevsel boyutlarıyla yaklaşan bütüncül bir perspektif sunulması hedeflenmektedir. Yöntem: Bu çalışma, nitel araştırma yöntemine dayalı, kuramsal çerçeve destekli bir metin çözümleme çalışmasıdır. Shakespeare'in özgün metinlerinde yer alan dil oyunları, sözcüklerin anlamsal değişimleri, karakterlerin kültürel bağlamdaki rol ve ilişkileri ile bu unsurların Türkçeye aktarılma biçimleri ve çevirmenlerin kültürel farkındalığı, dildeki nüansları ve Shakespeare'in mizahını ne ölçüde koruyabildikleri çevirinin ana unsurlarından olan anlambilimsel ve edimbilimsel açıdan farklı çeviriler ile karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Bulgular: Araştırmada, tiyatro çevirisinin diğer yazın türlerinin çevirisinden farklı ve daha zor bir süreç olduğu ve bu süreçte çevirmenin, metnin seyirci tarafından anlaşılabilirliği ve sahnelenebilirliği açısından oyuncu, yönetmen ve sahne tasarımcılarıyla işbirliği yapması gerektiği bulgulanmıştır. Çevirmenin görevinin yalnızca sözcük çevirisi yapmak değil, bağlamın dışına çıkmadan dilsel ve kültürel öğelere dikkat ederek yeni bir yol izlemesi gerektiği saptanmıştır. Sonuçlar: Tiyatro çevirisi yapan bir çevirmenin görevi, salt çeviri yapmak değil aynı zamanda çeviri sürecinde kültürel bağlamı, karakterin dilini ve mizahi ögeleri doğru bir şekilde aktarması gerekmektedir. Tiyatro çevirisi, yaratıcı bir süreçtir ve çoğu zaman esneklik gerektirir. Çevirmen, metni bir anlam kaybına uğratmadan, özgün ruhunu ve dramatik yapısını koruyarak hedef dile uyarlamalıdır.

Özet (Çeviri)

Purpose: The main purpose of this study is to evaluate the decisions taken by translators in the translations of William Shakespeare's plays“Twelfth Night”and“A Midsummer Night's Dream”into Turkish within the framework of the Skopos theory. The Skopos theory argues that the act of translation should be shaped not only by fidelity to the source text but also according to the function it will undertake in the target culture. In this context, the study approaches the translation process with a target-oriented approach; while also aiming to examine in detail the intertextual semantic shifts, word games, speech acts and contextual meaning structures through semantic and pragmatic analyses. Method: This study is a text analysis study based on qualitative research method and supported by a theoretical framework. The language games in Shakespeare's original texts, the semantic changes of the words, the roles and relationships of the characters in the cultural context, the ways in which these elements were transferred to Turkish, and the extent to which the translators were able to preserve the cultural awareness, nuances in the language and Shakespeare's humor were examined comparatively with different translations in terms of semantics and pragmatics, which are the main elements of translation. Findings: In this study, it has been found that theater translation is a different and more difficult process than the translation of other literary genres, and that in this process the translator must cooperate with the actors, directors and stage designers in terms of the text's comprehensibility and stageability by the audience. It has been determined that the translator's duty is not only to translate words, but also to follow a new path by paying attention to linguistic and cultural elements without going out of context. Conclusion: The duty of a translator who translates theatre is not only to translate but also to accurately convey the cultural context, the character's language and humorous elements during the translation process. Theatre translation is a creative process and often requires flexibility. The translator must adapt the text to the target language without losing any meaning, preserving its original spirit and dramatic structure.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    482186

    Bir yazınsal tür olarak oyun çevirisi: Tennessee Williams'ın The Glass Menagerie adlı eserinin Türkçe çevirilerinin betimlenmesi

    Dramatic translation as a literary genre: A descriptive study on turkish translations of Tennessee Williams' The Glass Menagerie

    AYŞE ECE DERELİOĞLU ŞEN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2017

    Mütercim-Tercümanlıkİstanbul Üniversitesi

    Çeviribilim Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. BETÜL PARLAK

  2. Tez No

    144208

    Cross temporal factor and historical distance in translation of Shakespeare's“A Midsummer Night's Dream”

    Shakespeare' in“A Midsummer Night's Dream”eserinin çevirisinde karşılaşılan tarihsel uzaklık ve zaman faktörü

    SİNEM SANCAKTAROĞLU BOZKURT

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2004

    DilbilimHacettepe Üniversitesi

    İngilizce Mütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. BERRİN AKSOY

  3. Tez No

    159639

    Oyun metni çevirisi ve Harold Pinter'in Gitgel Dolap adlı oyununun çevirilerinin incelenmesi

    The translation of theatrical texts and a survey on the translations of Harold Pinter's Dumb Waiter

    MERİÇ ÖNDER

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2005

    Sahne ve Görüntü SanatlarıAnkara Üniversitesi

    Tiyatro Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. SELDA ÖNDÜL

  4. Tez No

    1019051

    Sounding the people: Populist logic and music politics in Early Republican Türkiye (1923-1952)

    Halkı seslendirmek: Erken Cumhuriyet Türkiye'sinde popülist mantık ve müzik siyaseti (1923-1952)

    GÖKHAN PARLAKTAŞ

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2026

    Müzikİstanbul Teknik Üniversitesi

    Müzikoloji Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. FATMA BELMA OĞUL

  5. Tez No

    74179

    Çeviri sorunu olarak niteleme ilgeçleri

    Modal particles as translations problem

    ÖZCAN ERİŞEK

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    1998

    Alman Dili ve EdebiyatıMersin Üniversitesi

    Alman Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. VURAL ÜLKÜ

Geri Dön