Geri Dön

Zaman ve kozmoloji kavramları etkisinde sanatta geometrik altyapı

Geometric infrastructure in art in the impact of time and cosmology

PDF İndir

  1. Tez No: 977077
  2. Yazar: MELİKE SUBAŞI
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. MUHAMMET TATAR
  4. Tez Türü: Sanatta Yeterlik
  5. Konular: Güzel Sanatlar, Fine Arts
  6. Anahtar Kelimeler: Zaman, kozmoloji, geometri, sanat, estetik, Time, cosmology, geometry, art, aesthetics
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Atatürk Üniversitesi
  10. Enstitü: Güzel Sanatlar Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Resim Ana Sanat Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç: Bu çalışmada, zaman ve kozmoloji kavramlarının sanatın geometrik kurgusu üzerindeki belirleyici rolü, sanat tarihi, estetik sanat felsefesi ve bilim ekseninde disiplinlerarası bir yaklaşımla analiz edilmiştir. Geometrik düzenin, sanat eserlerinde yalnızca biçimsel bir unsur değil; aynı zamanda kozmik ve ontolojik anlamların taşıyıcısı olarak nasıl yapılandığı bu bağlamda ele alınmıştır. Yöntem: Araştırma süreci, nitel yöntem çerçevesinde, doküman analizi ve betimsel çözümleme teknikleri doğrultusunda yapılandırılmıştır. Amaca yönelik örnekleme yöntemiyle seçilen İslam sanatındaki kubbe süslemeleri, Gotik mimarideki mekânsal kurgular, Rönesans resmindeki perspektif kullanımı ve modern sanattaki geometrik soyutlama gibi örnekler; ikonolojik çözümleme, biçimsel analiz ve içerik analizi yöntemleriyle incelenmiştir. Sanat eserleri yalnızca görsel yapılarına göre değil, aynı zamanda tarihsel ve düşünsel bağlamları doğrultusunda değerlendirilmiş; sanat kuramı, kozmoloji ve felsefeye dayalı çok katmanlı bir yorumlama süreci benimsenmiştir. Bulgular: Araştırma sonucunda, zamanın döngüsel, parçalı, göreli ya da kurgulanmış bir sistem olarak algılandığı farklı kültürlerde, bu algıların geometrik formlar, katmanlı yapılar ve ritmik düzenlemelerle sanatsal dile aktarıldığı belirlenmiştir. Kozmolojik düşüncenin yalnızca tematik düzeyde değil, yapısal ve biçimsel olarak da sanat eserlerine nüfuz ettiği gözlemlenmiştir. Geometrik örüntüler; düzen, süreklilik, merkezîlik ve simetri gibi kavramlar aracılığıyla evrenin yapısına dair düşünceleri temsil etmektedir. Sonuç: Sanat, zaman ve kozmos gibi soyut kavramları duyusal, sezgisel ve düşünsel düzeyde ifade etme yetisiyle, salt görsel bir üretimin ötesine geçerek felsefi ve epistemolojik bir sorgulama alanı oluşturmaktadır. Bu bağlamda sanatçı, yalnızca biçim inşa eden değil, zamanın akışını, evrenin düzenini ve insanın bu yapılarla olan ilişkisini anlamaya çalışan bir düşünür konumundadır. Geometri, burada yalnızca bir teknik değil; zaman ve kozmosun algılanış biçimine dair bir düşünce formu olarak öne çıkmaktadır. Bu araştırma, sanatın ontolojik yönünü kavramak ve zaman/kozmos temelli estetik üretimi anlamlandırmak açısından güçlü bir kuramsal temel sunmaktadır. Ayrıca, günümüz sanatında dijitalleşme, yapay zekâ ve veri görselleştirme gibi pratikler doğrultusunda zaman ve uzay deneyiminin yeniden tanımlanmakta olduğu göz önünde bulundurulduğunda, bu konunun çağdaş bağlamda daha derinlemesine araştırmalara açık olduğu sonucuna varılmaktadır.

Özet (Çeviri)

Purpose: This study analyzes the decisive role of the concepts of time and cosmology in the geometric configuration of art through an interdisciplinary approach, encompassing art history, aesthetic philosophy of art, and science. This context explores how geometric order is structured not only as a formal element in works of art but also as a carrier of cosmic and ontological meanings. Method: The research process was structured within the framework of qualitative methods, employing document analysis and descriptive analysis techniques. Examples such as dome ornamentation in Islamic art, spatial configurations in Gothic architecture, the use of perspective in Renaissance painting, and geometric abstraction in modern art, selected through a purposeful sampling method, were examined using iconological, formal, and content analysis methods. The artworks were evaluated not only for their visual structure but also for their historical and intellectual contexts, adopting a multi-layered interpretation process based on art theory, cosmology, and philosophy. Findings: The research revealed that in various cultures where time is perceived as a cyclical, fragmented, relative, or constructed system, these perceptions are conveyed in artistic language through geometric forms, layered structures, and rhythmic arrangements. It has been observed that cosmological thinking permeates works of art not only at the thematic level but also structurally and formally. Geometric patterns represent ideas about the structure of the universe through concepts such as order, continuity, centrality, and symmetry. Conclusion: Art, with its ability to express abstract concepts such as time and the cosmos at sensory, intuitive, and intellectual levels, transcends mere visual production and constitutes a field of philosophical and epistemological inquiry. In this context, the artist is not merely a constructor of form but also a thinker who strives to understand the flow of time, the order of the universe, and humanity's relationship with these structures. Geometry is not merely a technique here; it emerges as a form of thought about the perception of time and the cosmos. This research provides a strong theoretical foundation for grasping the ontological aspect of art and for understanding time/cosmos-based aesthetic production. Furthermore, considering that the experience of time and space is being redefined in contemporary art through practices such as digitalization, artificial intelligence, and data visualization, it is concluded that this topic is open to more in-depth research in the contemporary context.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    753790

    Kadim Çin düşüncesinde ahlak

    Morality in ancient Chinese thought

    CELİLE AYDIN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    FelsefeAnkara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi

    Felsefe Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MUSA KAZIM ARICAN

  2. Tez No

    974030

    Innovative approach for analyzing thin/thick plates considering nonlinearity and plasticity with damage for various boundary conditions

    Çeşitli uç koşullar ile ilgili hasarlı doğrusalsızlığı ve esnekliği dikkate alarak ince/kalın plakaların analizine ilişkin inovatif yaklaşım

    MOHELDEEN HEJAZI

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2018

    İnşaat MühendisliğiJordan Unıversıty Of Scıence And Technology

    İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. RAJAİ AL-ROUSAN

  3. Tez No

    646922

    Kent coğrafyasında diyalektik bir yöntem olarak ritimanaliz: istanbul, kadıköy kent araştırmaları üzerine

    Rhythmanalysis as a dialectical method in urban geography: the case of ıstanbul, kadIkoy urban researches

    EMRE SÖYLEMEZ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik Üniversitesi

    Kentsel Tasarım Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. TURGAY KEREM KORAMAZ

  4. Tez No

    315959

    Osmanlı'da zaman-mekan kavrayışının değişimi ve mimarlık

    Change in Ottoman time-space conception and architecture

    IŞIL UÇMAN ALTINIŞIK

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2012

    MimarlıkYıldız Teknik Üniversitesi

    Mimarlık Tarihi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. NUR URFALIOĞLU

    PROF. DR. UĞUR TANYELİ

  5. Tez No

    257717

    Türk halk danslarındaki dönüş figürü üzerine halkbilimsel bir inceleme

    A folkloristic analysis on the figure of gyration in the Turkish folk dances

    MELTEM AĞIR

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2010

    Halk Bilimi (Folklor)Gazi Üniversitesi

    Türk Halk Bilimi Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. ARMAĞAN ELÇİ

Geri Dön