Türkiye'de tavuk yetiştiriciliği: Mevcut durum ve üretim tahminleri
Chicken production in Türkiye: Current situation and production forecasts
- Tez No: 977061
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMED ALİ PALABIÇAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: ARIMA modelleri, Regresyon analizi, Tavukçuluk, ARIMA models, Regression analysis, Chicken farming
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Harran Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tarım Ekonomisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Hayvansal gıdalar sağlıklı beslenmede protein ihtiyacının karşılanması için büyük önem arz etmektedir. Bu bağlamda hayvancılık sektörü ülkeler açısından stratejik öneme sahiptir. Hayvancılık sektörü; su ürünleri, büyük ve küçükbaş hayvancılık ile kanatlı hayvan yetiştiriciliği olmak üzere 4 alt koldan oluşmaktadır. Kanatlı hayvan tüketimi, ticareti ve sanayileşmesiyle diğer hayvancılık kollarından daha hızlı gelişim göstermektedir. OECD ve FAO'nun yayınladığı 2023-2024 Tarım Raporu'na göre 2023 yılında Dünyada yaklaşık 356 milyon ton hayvan eti üretimi gerçekleşmiş olup 143 milyon ton ile bu üretimin %40'ını kanatlı hayvan yetiştiriciliği oluşturmuştur. Tavuk ürünlerinin (yumurta ve tavuk eti) üretim arzının kısa süre içerisinde gerçekleşmesi ve Dünya genelinde diğer kanatlı hayvan türlerine göre daha çok tercih edilmesi nedeniyle 2023 yılında dünya genelinde 20,1milyar adet canlı tavuk varlığı ile tavuk yetiştiriciliği söz konusu üretimde en büyük paya sahiptir. Tavuk yetiştiriciliği endüstriyel anlamda etlik piliç ve yumurta tavukçuluğu şeklinde iki kolda faaliyet yürütmektedir. Türkiye'de tavuk yetiştiriciliği 1980'li yıllarda entegre üretim tesisleri ile büyümeye başlamış,1990'lı yıllarda modern tesislerin kurulması ile yüksek kalitede üretim gerçekleştiren bir seviyeye ulaşmıştır. Bu süreçte gerek Dünyada gerekse ülkede yaşanan ekonomik krizler ve salgın hastalıklar üretimi olumsuz yönde etkilemiş olsa da söz konusu krizlerin kırmızı et sektörü üzerinde oluşturduğu baskı ile artan kırmızı et fiyatları, tüketiciyi ikame ürün olan kanatlı etine yönlendirmiş bu da tavuk yetiştiriciliğinde genel bir büyümenin yaşanmasına neden olmuştur. Bu çalışmada Türkiye'de mevcut tavuk sektörü dikkate alınarak 1980-2024 yılları üretim miktarının ne durumda olduğu, geleceğe yönelik tavuk ve tavuk ürünleri üretim tahminleri ile ülke hayvancılığının gerekli düzeye ulaşılmasında etkili olacak politikaların geliştirilmesine yardımcı olmak hedeflenmiştir. Çalışmada ikincil veri kaynaklarından yararlanılmış olup 1980-2024 yılları baz alınarak kullanılan veriler FAO, TÜİK ve UN Comtrade veri tabanından temin edilmiştir. Çalışmanın amacına uygun olarak gerçekleştirilen istatistiksel analizlerde ARIMA(p,d,q) modellemesi ve Regresyon analizi yöntemleri kullanılmıştır. Tavuk eti ve tavuk yumurtası verileri için yapılan sınamalar neticesinde en uygun yöntemin ARIMA(p,d,q) modellemesi olduğu, toplam hayvan varlığı ve tavuk yumurtası fiyatlarına ait veriler için en uygun yöntemin regresyon analizi olduğu saptanmış olup sırasıyla Quadratik Regresyon modeli ve Cubic Regresyon modeli kullanılmıştır. Gerçekleştirilen istatistiksel analizler sonucunda, Türkiye'de tavuk yetiştiriciliğinde toplam hayvan varlığı, tavuk eti üretimi ve tavuk yumurtası üretiminde yaşanan artışların gelecek beş yılda devam edeceği öngörülmektedir. Ülkede 2021 sonrası üretici fiyatlarında yaşanan yüksek artışların tavuk yumurtası fiyatlarında da etkisini sürdüreceği ve gelecek beş yılda fiyat artışlarının devam edeceği öngörülmektedir. Tarımsal üretim planlamasında zaman serisi analizleriyle bulunan gelecek tahminleri aktif olarak yer almalı ve veri odaklı planların oluşturulması gerektiği önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Animal-based foods play a crucial role in meeting protein requirements for a healthy diet. In this context, the livestock sector holds strategic importance for countries. The livestock sector consists of four sub-sectors: aquaculture, large and small livestock farming, and poultry farming. Poultry consumption, trade and industrialisation are developing more rapidly than other livestock sectors. According to the 2023-2024 Agriculture Report published by the OECD and FAO, approximately 356 million tonnes of animal meat were produced worldwide in 2023, with poultry farming accounting for 143 million tonnes, or 40% of this production. Due to the short production cycle of chicken products (eggs and chicken meat) and their preference over other poultry species worldwide, chicken farming had the largest share in this production in 2023, with 20,1milliardlive chickens worldwide. Poultry farming operates industrially in two areas: broiler chicken and egg production. Poultry farming in Turkiye began to grow in the 1980s with integrated production facilities and reached a level of high quality production in the 1990s with the establishment of modern facilities. Although economic crises and epidemics both globally and domestically negatively impacted production during this period, the pressure these crises exerted on the red meat sector and the resulting increase in red meat prices directed consumers towards poultry meat as a substitute product, leading to overall growth in poultry farming.This study aims to assist in the development of policies that will be effective in bringing the country's livestock sector up to the required level by considering the current poultry sector in Turkiye, examining the state of production volumes between 1980 and 2024, and providing future production forecasts for poultry and poultry products. The study utilised secondary data sources, with data from 1980 to 2024 obtained from the FAO, TÜİK, and UN Comtrade databases. Statistical analyses conducted in line with the study's objectives employed ARIMA(p,d,q) modelling and regression analysis methods. As a result of the tests conducted for chicken meat and chicken egg data, it was determined that the most appropriate method was ARIMA(p,d,q) modelling, while the most appropriate method for total livestock and chicken egg price data was regression analysis, using the Quadratic Regression model and Cubic Regression model, respectively. The statistical analyses conducted indicate that the increases observed in total livestock numbers, chicken meat production, and chicken egg production in Turkiye are expected to continue over the next five years. It is predicted that the high increases in producer prices after 2021 in the country will continue to affect chicken egg prices and that price increases will continue over the next five years. It is recommended that future forecasts obtained through time series analyses should be actively included in agricultural production planning and that data-driven plans should be developed.
Benzer Tezler
- 1981 Türkiye tarımsal yapısının önemli bileşenleri ve tarımsal bölgelerin elde edilmesi
Principle components of Turkey's agricultural structure and to determine agricultural rigions in 1981
İHSAN KARABULUT
- 1983 yılı trafik kaza istatistikleri değerlendirmesi
Başlık çevirisi yok
ŞÜKRÜ ÖZER
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
UlaşımGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. RIDVAN EGE
- İş kazalarının Türk ekonomisi üzerine etkileri ve kömür madenciliği üzerine bir inceleme
Başlık çevirisi yok
MESUT ÖRMECİ
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. NACİ KINACIOĞLU
- Akaryakıtla çalışan endüstriyel tav fırınlarında yanma, sıcaklık ve basıncın optimum kontrolu
Optimum control of combustion temperature and pressure in industrial tempering furnaces working with fuel-oil
MEHMET EROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Makine MühendisliğiGazi ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YÜCEL ERCAN