Mâverdî ve Ebû ya'lâ el-Ferrâ'nın Ahkâmü's Sultâniyye eserleri bağlamında vezirlik müessesesi
The institution of vizierate in the context of the works of Mâverdî and Abû Ya'lâ al-Farra on the laws of the Sultanate
- Tez No: 976846
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEDENİ ŞAVLI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Vezirlik, Vizierata
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bitlis Eren Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, İslâm siyaset düşüncesinin temel kurumlarından biri olan vezirlik müessesesini kavramsal ve tarihsel yönleriyle ele almakta ve bu müessesenin elAhkâmü's-Sultâniyyeliteratüründe nasıl konumlandırıldığını incelemektedir. Araştırmanın odak noktası, bu literatürün iki önemli müellifi olan Ebû'l-Hasen elMâverdî (ö. 450/1058) ve Ebû Ya'lâ el-Ferrâ (ö. 458/1066)'nın vezirlik anlayışlarını mukayeseli bir perspektifle değerlendirmektir. Birinci bölümde, vezirlik kavramının sözlük ve terim anlamları, etimolojik kökenine ilişkin tartışmalar ile Kur'ân ve hadislerdeki kullanımları incelenmiştir. Ardından, İslâm devletlerinde vezirlik müessesesinin Asr-ı Saâdet'ten Osmanlı dönemine kadar geçirdiği kurumsal dönüşüm ortaya konulmuştur. Ayrıca, el-Ahkâmü'sSultâniyye eserlerinin İslâm siyaset teorisi içerisindeki yeri ve bu eserlerde vezirlik kurumunun teorik temelleri değerlendirilmiştir. İkinci bölümde, Mâverdî ve Ebû Ya'lâ el-Ferrâ'nın el-Ahkâmü's-Sultâniyye adlı eserlerinde vezirlik makamına ilişkin görüşleri ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Bu bağlamda, tefvîz ve tenfîz vezirliği ayrımı, bu görevlere atanacak kişilerde aranan nitelikler, atama sürecinin hukukî mahiyeti ve vezirliğin yetki sınırları tartışılmıştır. Ayrıca, her iki müellifin vezirlik anlayışları arasındaki benzerlik ve farklılıklar mukayeseli olarak analiz edilmiştir. Çalışmada, klasik kaynaklar ile modern literatür birlikte değerlendirilmiş, belgesel tarama ve karşılaştırmalı analiz yöntemleri kullanılmıştır. Elde edilen bulgular,Mâverdî ve Ebû Ya'lâ'nın vezirlik anlayışlarının temelde ortak bir siyaset teorisi çerçevesinde şekillendiğini, ancak mezhebî ve dönemsel farklılıkların belirli noktalarda farklı yaklaşımlara yol açtığını ortaya koymuştur.
Özet (Çeviri)
This study deals with the vizierate, one of the fundamentalin stitutions of Islamic political thought, from conceptualand historical perspective sand examines how this institution is positioned in the literature of al-Ahkâm al-Sultâniyya. The focus of the study is to evaluate the vizierate understanding of two important authors of this literature, Abû al-Hasan al-Mâwardî (d. 450/1058) and AbûYa'lâ al-Farrâ (d. 458/1066), from a comparative perspective. In the first chapter, the dictionary and terminological meanings of the concept of viziership, the discussions on it setymological origin, and its uses in the Qur'an and had it hsareanalyzed. Then, the institutional transformation of the vizierate in Islamic states from the Asr al-Sa'âdat to the Ottoman period is presented. In addition, the place of alAhkâm al-Sultâniyya in Islamic political theoryand the theoretical foundations of the vizierate institution in these work sareevaluated. In the second part, al-Mâwardî and Abû Ya'lâ al-Farrâ's views on the office of vizier in al-Ahkâm al-Sultâniyya are discussed in detail. In this context, the distinction between tafwîz and tenfîz viziership, the qualifications sought in the personsto be appointed to these posts, the legal nature of the appointment process, and the limits of the authority of the vizier were discussed. In addition, the similaritie sand differences between the two authors' conceptions of viziership are analyzed comparatively.In this study, classical source sand modern literature were evaluated together, and documentarys canningand comparative analysis methods were used. The find ingsreveal that Mâwardî and Abû Ya'lâ's understanding of viziership wasbasically shaped within the framework of a common political theory, but sectarian and periodical differences led to different approaches at certain points.
Benzer Tezler
- Ebü'l-Hasen el-Mâverdî ve Ebû Ya`lâ el Ferrâ'nın el-Ahkâmü's-Sultâniyye adlı eserlerinin mukayesesi (İmamet ve yargı konuları örneği)
Comparison of the works called El-Ahkâmü?s-Sultâniyye by Ebü?l-Hasen el-Mâverdî, and Ebû Ya`lâ el Ferrâ (Sample for the issuers imamet and judgment)
MUSA KAZIM BAKIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
DinSelçuk ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SAFFET KÖSE
- Ahkâm-ı Sultâniyye türü eserlerde yürütme ve yargı erkleri (Mâverdî, Ebû Ya'lâ ve Cüveynî örneği)
Executive power and judicial authority according to the works of al-Aḥkâm al-Sulṭâniyya: The example of al-Mâwardî, Abû Yaʿlâ and Juwayni
YAHYA SOLMAZ
Doktora
Türkçe
2020
DinAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET ÜNSAL
- Ahkâm-ı sultâniyenin ortaya çıkış gelişimi ve sebepleri -Hicri V. asır–
The emergence of al-Ahkam al-Sultaniyah and its development and causes -5th century Hijri-
AZAD JEMİL HESSEN HESSEN
Doktora
Türkçe
2023
DinSüleyman Demirel ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADNAN KOŞUM
- Karşılaştırmalı olarak islam siyasi düşüncesinde otorite kavramı
Başlık çevirisi yok
HALUK ALKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1994
Siyasal Bilimlerİstanbul ÜniversitesiSiyaset ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET NİYAZİ ÖKTEM