Geri Dön

Üniversite öğrencilerinde sosyal medya kullanımı, öz şefkat ve psikolojik dayanıklılık arasındaki ilişkinin incelenmesi

Examining the relationship between social media use, self-compassion and psychological resilience in university students

PDF İndir

  1. Tez No: 976834
  2. Yazar: YONCA YAVUZ AKÇAY
  3. Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE TANŞU
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Hemşirelik, Psikiyatri, Psikoloji, Nursing, Psychiatry, Psychology
  6. Anahtar Kelimeler: Social Media Use, Self-Compassion, Psychological Resilience, Psychosocial Functioning, Digital Addiction
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: İstanbul Rumeli Üniversitesi
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Giriş: Günümüzde sosyal medya, bireylerin günlük yaşamında önemli bir etkileşim ve ifade alanı haline gelmiştir. Sosyal medyanın yoğun kullanımı, bireylerin psikolojik süreçleri üzerinde çeşitli etkiler yaratmakta; bu bağlamda öz-duyarlık ve psikolojik dayanıklılık, sağlıklı başa çıkma ve uyum becerilerinde kritik bir rol oynamaktadır. Bu çalışmanın amacı, üniversite öğrencilerinde sosyal medya kullanımı ile öz-duyarlık ve psikolojik dayanıklılık arasındaki ilişkiyi incelemektir. Yöntem: Araştırma, İstanbul Rumeli Üniversitesi'nde öğrenim gören öğrenciler üzerinde yürütülmüş, tanımlayıcı ve ilişkisel tarama modelinde tasarlanmıştır. Evreni 7.230 öğrenci oluşturmuş, amaçlı örnekleme yöntemiyle 511 öğrenci çalışmaya dahil edilmiştir. Veri toplama süreci çevrim içi anket yöntemiyle gerçekleştirilmiş, katılımcılardan gönüllü onam alınmıştır. Verilerin analizinde SPSS 27.0 programı kullanılmış; tanımlayıcı istatistikler, güvenilirlik analizi, Mann-Whitney U testi, Kruskal-Wallis testi, Spearman korelasyon analizi ve çoklu doğrusal regresyon analizleri uygulanmıştır. Veri toplama aracı, araştırmacı tarafından literatür taraması ve uzman görüşleri doğrultusunda hazırlanmış kişisel bilgi formu ile üç ölçekten oluşmuştur: Sosyal Medya Kullanım Bozukluğu Ölçeği, Öz-Duyarlık Ölçeği ve Yetişkinler İçin Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği. Ölçeklerin Cronbach alfa değerleri 0,85–0,95 aralığında bulunmuştur. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 22,1859 ± 4,65 olup, %72'si (n=368) kadın, %28'i (n=143) erkektir. Katılımcıların %99,4'ü (n=508) sosyal medya kullanmakta, %24,1'i (n=123) daha önce psikolojik destek almıştır. Demografik değişkenler açısından, kadın öğrencilerin sosyal medya kullanım bozukluğu, psikososyal disfonksiyon, öz-duyarlık, paylaşımların bilincinde olma, izolasyon ve aşırı özdeşleşme puanları erkeklerden anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p<0,05). Psikolojik dayanıklılık puanları açısından ise cinsiyet farkı saptanmamıştır (p>0,05). Annelerin eğitim düzeyi ile yalnızca izolasyon boyutunda anlamlı fark bulunmuştur (F=3,41, p<0,05); üniversite mezunu annelerin çocukları en yüksek puanlara sahiptir. Babaların eğitim düzeyi açısından herhangi bir farklılık görülmemiştir (p>0,05). Anne tutumu değişkeni incelendiğinde, öz-duyarlık (F=4,12, p<0,05) ve aşırı özdeşleşme (F=3,78, p<0,05) boyutlarında anlamlı farklılıklar ortaya çıkmış; otoriter ve ilgisiz anne tutumuna sahip öğrencilerin en yüksek puanlara ulaştığı belirlenmiştir. Baba tutumlarında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır (p>0,05). Korelasyon analizleri, sosyal medya kullanım bozukluğu ile psikososyal disfonksiyon (r=0,450, p<0,001) ve sosyal izolasyon (r=0,380, p<0,001) arasında pozitif ve anlamlı ilişkiler olduğunu göstermiştir. Ayrıca öz-duyarlık ile sosyal medya kullanım bozukluğunun bazı alt boyutları arasında negatif yönlü anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Regresyon analizleri sonucunda, psikososyal disfonksiyonun (β=0,327, p<0,001) ve sosyal izolasyonun (β=0,187, p<0,001) öz-duyarlığı anlamlı şekilde yordadığı görülmüştür. Sosyal medya kullanım bozukluğu üzerinde ise öz-yargılama (β=0,244, p<0,001), paylaşım bilinci (β=0,202, p=0,002) ve izolasyon (β=0,224, p=0,001) artırıcı yönde; bilinçlilik (β=-0,211, p=0,008) azaltıcı yönde anlamlı etkiler göstermiştir. Son olarak, öz-duyarlık psikolojik dayanıklılığı pozitif yönde (β=0,278, p<0,001), sosyal medya kullanım bozukluğu ise negatif yönde (β=-0,099, p=0,044) yordamıştır. Sonuç: Sosyal medya kullanım bozukluğu, özellikle psikososyal disfonksiyon ve sosyal izolasyon boyutlarıyla güçlü ilişkilere sahiptir. Öz-yargılama ve izolasyon bağımlılığı artırıcı rol oynarken, bilinçlilik koruyucu bir etki göstermektedir. Öz-duyarlık, öğrencilerin psikolojik dayanıklılığını güçlendiren önemli bir faktör iken, sosyal medya kullanım bozukluğu dayanıklılığı zayıflatmaktadır. Bu bulgular, üniversite öğrencilerinde dijital farkındalık, öz-şefkat temelli eğitim programları ve aile desteğini içeren müdahalelerin sosyal medya bağımlılığını azaltmada ve psikolojik dayanıklılığı artırmada önemli olduğunu göstermektedir.

Özet (Çeviri)

Introduction: Today, social media has become an important medium for interaction and self-expression in individuals' daily lives. Intensive use of social media creates various effects on individuals' psychological processes; in this context, self-compassion and psychological resilience play a critical role in healthy coping and adaptation skills. The aim of this study is to examine the relationship between social media use, self-compassion, and psychological resilience among university students. Method: The study was conducted with students studying at Istanbul Rumeli University, using a descriptive and correlational survey design. The population consisted of 7,230 students, and 511 students were included in the study through purposive sampling. Data collection was carried out through online questionnaires, and voluntary informed consent was obtained from the participants. Data were analyzed using the SPSS 27.0 program; descriptive statistics, reliability analysis, Mann-Whitney U test, Kruskal-Wallis test, Spearman correlation analysis, and multiple linear regression analyses were performed. The data collection tool consisted of a personal information form prepared by the researcher based on a literature review and expert opinions, along with three scales: the Social Media Disorder Scale, the Self-Compassion Scale, and the Resilience Scale for Adults. The Cronbach's alpha values of the scales ranged between 0.85 and 0.95. Results: The mean age of the participants was 22.1859 ± 4.65, of whom 72% (n=368) were female and 28% (n=143) were male. Of the students, 99.4% (n=508) reported using social media, and 24.1% (n=123) had previously received psychological support. In terms of demographic variables, female students scored significantly higher than males on social media addiction, psychosocial dysfunction, self-compassion, awareness of sharing, isolation, and over-identification (p<0.05). No significant gender differences were found in psychological resilience scores (p>0.05). Mothers' educational level created a significant difference only in the isolation sub-dimension (F=3.41, p<0.05), with children of mothers holding a university degree reporting the highest scores. Fathers' educational level was not associated with significant differences (p>0.05). Regarding maternal attitudes, significant differences were observed in self-compassion (F=4.12, p<0.05) and over-identification (F=3.78, p<0.05), with students who perceived their mothers as authoritarian or neglectful scoring the highest. No significant differences were found in paternal attitudes (p>0.05). Correlation analyses revealed positive and significant relationships between social media addiction and psychosocial dysfunction (r=0.450, p<0.001) as well as social isolation (r=0.380, p<0.001). Additionally, negative correlations were found between self-compassion and some sub-dimensions of social media addiction. Regression analyses indicated that psychosocial dysfunction (β=0.327, p<0.001) and social isolation (β=0.187, p<0.001) significantly predicted self-compassion. Social media addiction was positively predicted by self-judgment (β=0.244, p<0.001), awareness of sharing (β=0.202, p=0.002), and isolation (β=0.224, p=0.001), while mindfulness negatively predicted it (β=-0.211, p=0.008). Finally, self-compassion positively predicted psychological resilience (β=0.278, p<0.001), whereas social media addiction negatively predicted it (β=-0.099, p=0.044). Conclusion: Social media addiction is strongly associated with psychosocial dysfunction and social isolation. Self-judgment and isolation play an increasing role in problematic social media use, while mindfulness serves as a protective factor. Self-compassion strengthens psychological resilience, whereas social media addiction weakens it. These findings suggest that interventions focusing on digital awareness, self-compassion-based psychoeducational programs, and family support could reduce the risk of social media addiction and enhance psychological resilience among university students.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    954684

    Üniversite öğrencilerinde sosyal ağ bağımlılığının öz-şefkat ve dengeli yaşam ile ilişkisinin incelenmesi

    Investigating the relationship between social network addiction and self-compassion and balanced life among university students

    SAFİYE ATA DOĞAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Halk SağlığıEge Üniversitesi

    Madde Bağımlılığı Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. GÖRKEM YARARBAŞ

    DOÇ. DR. OSMAN HASAN TAHSİN KILIÇ

  2. Tez No

    890212

    Üniversite öğrencilerinde sosyal medya bağımlılığı ile öz-şefkat ve yetersizlik duygusunun incelenmesi

    Examining social media addiction and self-compassion and sense of inadequacy in university students

    SERPİL TAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    HemşirelikFırat Üniversitesi

    Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. FİLİZ ERSÖĞÜTÇÜ

  3. Tez No

    809914

    Üniversite öğrencilerinde sosyal medya kullanımı ile özgüven ve depresif belirti düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi

    Investigation of the relationship between social media usage, self-confidence, and depressive symptom levels i̇n university students

    ECE NUR ACIDEMİR

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    Psikolojiİstanbul Topkapı Üniversitesi

    Psikoloji Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ASLI ENEZ DARÇIN

  4. Tez No

    633454

    Üniversite öğrencilerinde bağlanma stilleri, sosyal medya bağımlılığı ve koşullu öz-değer arasındaki ilişki

    The relationship between attachment styles, social mediaaddiction and contingencies of self worth at university students

    MUSTAFA BAYRAKTAR

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    Eğitim ve ÖğretimOndokuz Mayıs Üniversitesi

    Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. SEHER BALCI ÇELİK

  5. Tez No

    503700

    Sosyal medya kullanan ve kullanmayan üniversite öğrencilerinde öz saygı düzeylerinin belirlenmesi

    Determination of self esteem levels in university students who use and do not use social media

    TAMER KARAOKÇU

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2018

    PsikolojiÜsküdar Üniversitesi

    Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ SİNEM ZEYNEP METİN

Geri Dön