Geri Dön

Covid 19 pandemisi sürecinde ölüm oranlarının karşılaştırmalı analizi

Comparative analysis of mortality rates during the Covid 19 pandemic process

PDF İndir

  1. Tez No: 976791
  2. Yazar: HALİL BOZOĞLU
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. EMRE ATILGAN
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Sağlık Yönetimi, Healthcare Management
  6. Anahtar Kelimeler: COVID-19, aşırı ölüm, dolaylı ölüm sayıları, politika endeksleri, Pandemiler, Sağlık yönetimi, COVID-19, excess mortality, indirect mortality, policy indices, Pandemics, Health management
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Trakya Üniversitesi
  10. Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Sağlık Kurumları Yönetimi Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Giriş ve Amaç: COVID-19 pandemisi, yalnızca salgın etkeni kaynaklı ölümleri değil, sağlık hizmetlerine erişimin kısıtlanması ve sosyal, ekonomik etkiler nedeniyle dolaylı ölümleri de artırmıştır. Bu çalışma, Türkiye, Almanya, İspanya, Güney Kore, Japonya ve Finlandiya'da 2015–2021 yılları arasında ölüm nedenlerine göre aylık bazda gerçekleşen ölümleri analiz ederek, özellikle 2020–2021 döneminde COVID-19 dışı nedenlere bağlı aşırı ölüm sayılarını ve bu gerçekleşen ölümlerde pandemi politikalarının rolünü incelemeyi amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntemler: Çalışmada, altı ülkeye ait 2015–2021 yıllarına ilişkin yedi temel ölüm nedeni kategorisinde (ICD-10 sınıflandırmasına göre) aylık ölüm sayıları, yıllık nüfus verileri ve Oxford COVID-19 Government Response Tracker (OxCGRT) veritabanından elde edilen iki politika endeksi (Sıkılık Endeksi, Ekonomik Destek Endeksi) ve bu tezde hesaplanan yeni bir endeks (Sağlık Endeksi) kullanılmıştır. Öncelikle 2015–2019 dönemine ait verilerle her bir ülke ve ölüm nedeni için lineer regresyon modeli kurularak 2020–2021 yılları için beklenen ölüm sayıları tahmin edilmiştir. Ardından, gözlenen değerlerle beklenen değerler arasındaki fark kullanılarak aşırı ölüm sayıları hesaplanmış; bağımlı değişken olarak COVID-19 dışı aşırı ölümler, bağımsız değişken olarak üç politika endeksinin yer aldığı sabit etkiler panel veri regresyon modeli ile analiz edilmiştir. Ayrıca nüfusa normalize edilmiş aşırı ölümler üzerinden ülke kıyaslaması yapılmıştır. Bulgular: Ölüm nedenlerine göre aşırı ölümler(toplam, COVID-19 dahil, dışı ve kümülatif) ülkeler arası farklılıklar göstermektedir. Model sonuçlarına göre, ülkeler ve ölüm nedenleri düzeyinde politika endekslerinin etkileri farklılık göstermektedir. Sağlık Endeksi, bazı ülkelerde solunum ve dolaşım sistemi hastalıklarına bağlı aşırı ölümleri anlamlı biçimde azaltırken; bazı ülkelerde artırmıştır. Sıkılık Endeksi, bazı durumlarda azaltıcı etki göstersede genel itibariyle pozitif yönde aşırı ölüm etkileri göstermiştir. Ekonomik Destek Endeksi'nin etkisi genel olarak sınırlı olmakla birlikte, bazı ülkelerde etkisi daha belirgin gözlenmiştir. Bulgular, politika bileşenlerinin ülke bağlamında ve nedenlere göre farklı etkiler oluşturduğunu göstermektedir. Sonuç: COVID-19 pandemisine karşı uygulanan politika önlemleri, yalnızca enfeksiyon yayılımını değil, aynı zamanda dolaylı ölümleri de etkilemiştir. Çalışma, pandemi yönetiminde sağlık sisteminin kapasitesinin ve politika tasarımının ölüm oranları üzerindeki kritik rolünü vurgulamaktadır. Politika endekslerinin nedenlere göre ayrıştırılarak analiz edilmesi, gelecekteki kriz durumlarında daha hedefe yönelik stratejilerin geliştirilmesine katkı sağlayabilir. Bu yönüyle çalışma, hem yöntemsel hem de ampirik açıdan literatüre özgün bir katkı sunmaktadır.

Özet (Çeviri)

Background and Aim: The COVID-19 pandemic not only resulted in deaths directly attributable to the infectious agent but also led to an increase in indirect mortality due to restricted access to healthcare services and broader social and economic disruptions. This study aims to investigate monthly cause-specific mortality data between 2015 and 2021 for Turkey, Germany, Spain, South Korea, Japan, and Finland, with a particular emphasis on quantifying non-COVID-19 excess deaths during the 2020–2021 period and assessing the influence of pandemic-related policy measures on these mortality outcomes. Material and Methods: The study utilizes monthly mortality data categorized into seven major causes of death (based on ICD-10 classification) for six countries covering the years 2015–2021, along with annual population data, two policy indices from the Oxford COVID-19 Government Response Tracker (Stringency Index and Economic Support Index), and a newly constructed Health Index developed for this thesis. First, using data from the 2015–2019 period, linear regression models were constructed separately for each country and cause of death to estimate expected deaths for the years 2020–2021. Subsequently, excess mortality figures were calculated by comparing observed and expected values. These non-COVID-19 excess deaths were used as the dependent variable in a fixed effects panel data model, with the three policy indices serving as independent variables. Furthermore, country comparisons were conducted using excess deaths normalized by population. Results: Excess mortality by cause of death (total, COVID-19-related, non-COVID-19, and cumulative) exhibits notable cross-country differences. According to the model results, the effects of policy indices vary both across countries and by causes of death. The Health Index significantly reduced excess deaths related to respiratory and circulatory system diseases in some countries, while in others, it was associated with an increase. Although the Stringency Index occasionally demonstrated a mitigating effect, it generally showed a positive association with excess mortality. The impact of the Economic Support Index was generally limited, but its influence was more pronounced in certain countries. These findings indicate that the components of pandemic policy responses have heterogeneous effects depending on the national context and specific causes of death. Conclusion: The policy measures implemented in response to the COVID-19 pandemic have influenced not only the spread of infection but also indirect mortality. This study highlights the critical role of healthcare system capacity and policy design in shaping mortality outcomes during the pandemic. The disaggregated analysis of policy indices by specific causes of death offers valuable insights for developing more targeted strategies in future crisis scenarios. In this regard, the study provides an original contribution to the literature, both methodologically and empirically.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    847190

    Prediction of COVID 19 disease using chest X-ray images based on deep learning

    Derin öğrenmeye dayalı göğüs röntgen görüntüleri kullanarak COVID 19 hastalığının tahmini

    ISMAEL ABDULLAH MOHAMMED AL-RAWE

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2024

    Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolGazi Üniversitesi

    Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ADEM TEKEREK

  2. Tez No

    909208

    Akut pankreatit tanısı ile gastroenteroloji kliniğine yatışı yapılan hastaların, COVİD 19 pandemisi öncesi ve sonrası dönemdeki sıklığı, etyolojisi ve mortalitesinin karşılaştırılması

    Comparison of the frequency, etiology and mortality of patients admitted to the gastroenterology clinic with a diagnosis of acute pancreatitis before and after the COVİD-19 pandemic

    OSMAN GÖKGÖZ

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    İç HastalıklarıKahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi

    İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. KADİR GİŞİ

  3. Tez No

    857809

    COVİD-19 sürecinin halk kültürü üzerine etkileri

    Effects of COVİD-19 process on public culture

    ZEYNEP ÖZTÜRK SARI

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Türk Dili ve EdebiyatıOndokuz Mayıs Üniversitesi

    Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. BEKİR ŞİŞMAN

  4. Tez No

    842967

    Fetal/intrapartum ölümlerin azaltılmasında antenatal yaklaşımların etkisi

    The effect of antenatal approaches on reducing fetal/intrapartum deaths

    CEM AYDIN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    Kadın Hastalıkları ve DoğumSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ELİF GÜL YAPAR EYİ

  5. Tez No

    745890

    COVID-19 pandemisi sürecinde travma sonrası stres bozukluğu'nun yaşam kalitesi, travma sonrası büyüme ve belirsizliğe tahammülsüzlük üzerindeki etkisi

    The effect of post-traumatic stress disorder on quality of life, post-traumatic growth and intolerance to uncertainty in the COVID-19 pandemic

    İLAYDA YELKEN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    Psikolojiİstanbul Okan Üniversitesi

    Psikoloji Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE ÖZLEM MESTÇİOĞLU

Geri Dön