8 numaralı Adana Şer'iyye Sicili (h.1247-1249 / m.1832-1834-s.101-163) transkripsiyon ve değerlendirme
Adana Civil Registry registry number 8 (h.1247-1249 / m.1832-1834-s.101-163) transcription and evaluation
- Tez No: 976725
- Danışmanlar: DOÇ. DR. OSMAN KARLANGIÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Batman Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Osmanlı taşrasının mühim bir parçası olan şer'iyye sicillerinden 8 numaralı Adana Şer'iyye Sicili'ni merkeze alarak 1832-1834 (H.1247-1249) yılları arasındaki Adana Eyaleti'nin kurumsal, toplumsal, ekonomik ve kültürel yapısını ortaya koymayı hedeflemiştir. Kadıların nezaretinde tutulan ve dönemin toplumsal yapısını yansıtan şer'iyye sicilleri, sadece yargı kararlarını değil; aynı zamanda gündelik yaşamdan iktisadi faaliyetlere, devlet-halk ilişkilerinden şehir fiziki yapısına kadar pek çok alana dair birinci elden veriler sunmaktadır. 8 Numaralı Adana Şer'iyye Sicili'ndeki veriler; Adana'nın mütesellimlik sistemiyle idare edildiğini, şehirde çok sayıda mahalle, han, bağ evinin varlığını ve mahalle adlarını; meslek gruplarını, aşiret yapılarını, vakıfları tespit etme olanağı sunmaktadır. Üretim açısından zengin olan bölgede pamuk, buğday, arpa ve tütün gibi ürünlerin ekimi ve ticareti yapılmakta; bazı dönemlerde İstanbul'a ve kıtlık yaşayan bölgelere zahire gönderildiği görülmektedir. Sicil kayıtları, narh sistemi, mukataa düzeni, vakıf uygulamaları ve esnaf teşkilatı gibi ekonomik yapıyı destekleyen mekanizmaları da yansıtmaktadır. Tereke kayıtları ise halkın yaşam standardı, tüketim alışkanlıkları ve sosyo-ekonomik durumuna dair veriler sunmaktadır. Ayrıca sicil kayıtlarında geçen şahıs adları, unvanlar, lakaplar ve cemaat isimleri üzerinden çok kültürlü bir yapı gözlemlenmekte; gayrimüslimlerle Müslümanların birlikte yaşadığı ve mahkemelerde eşit şekilde temsil edildiği anlaşılmaktadır. Askerî sevkiyat, menzilhane yapıları, ulaştırma ve yol onarımları gibi unsurlar da devletin taşradaki organizasyon gücünü ortaya koymaktadır. Bu yönüyle 8 numaralı Adana Şer'iyye Sicili, yalnızca bir yargı defteri değil; dönemin Adana'sını birçok yönüyle anlamaya imkân veren çok katmanlı bir tarihî kaynak niteliğindedir.
Özet (Çeviri)
This study focuses on the 8th Adana Şer'iyye Sicil, one of the key components of the Ottoman provincial administrative system, to explore the administrative, social, economic, and cultural structure of the Adana Province between the years 1832 and 1834 (Hijri 1247–1249). The Şer'iyye sicils, which were kept under the supervision of qadis, not only record judicial decisions but also provide primary information on daily life, economic activities, state-society relations, and the physical organization of cities. The examined records show that Adana was administered through the mütesellim system, and the city included many neighborhoods, inns, vineyards, professional guilds, and foundations (waqfs). The region, rich in agricultural production, was active in the trade of cotton, wheat, barley, and tobacco. During times of shortage in other regions or the capital, Adana supplied grain to these areas. The sicils also reflect the functioning of the narh system (price regulation), the mukataa (tax farming) structure, waqf institutions, and craft guilds that supported the local economy. Probate records (terekes) provide insight into the standard of living, consumption patterns, and socio-economic status of the people. Moreover, the names, titles, nicknames, and community identifiers in the sicil point to a multicultural social structure in Adana, where Muslims and non-Muslims coexisted and accessed the courts equally. Military conscription, transportation infrastructure, and road maintenance activities recorded in the sicil reveal the organizational capacity of the Ottoman state in the provinces. Thus, the 8th Adana Şer'iyye Sicil stands not only as a judicial register but also as a multilayered historical source that offers a comprehensive understanding of Adana's urban and social life in the early 19th century.
Benzer Tezler
- 8 numaralı Adana Şer'iyye sicili (H.1245-1247 / M.1829-1831-S.51-100) transkripsiyon ve değerlendirme
The Adana Court Registry number 8 (H.1245-1247 / M.1829-1831-S.51-100) transcription and evaluation
AHMET HÜSREV ALDANMAZ
- 8 Numaralı Adana Şer'iyye Sicili (H.1245-1249 / m.1830-1834-s.1-50)
The Adana Court Registry Number 8 (H.1245-1249 / m.1830-1834-s.1-50)
MUHTEBER OKAY
- Yeni Cami'nin akustik açıdan performans değerlendirmesi
Evaluation of the acoustical performance of the New Mosque
EVREN YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVTAP YILMAZ DEMİRKALE
- Bazı kayısı genotiplerinin Adana ekolojik koşullarındaki verim ve kaliteleri
Studies on some apricot genotypes under Adana ecological condition
MEHMET FATİH BATMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
ZiraatÇukurova ÜniversitesiBahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF.DR. SEVGİ PAYDAŞ
- Non-varisiyel üst gastrointestinal sistem kanamalarında ürik asidin prognostik önemi
The prognostic significance of uric acid in non-variceal upper gastrointestinal system bleedings
MUSTAFA YILMAZ GÖK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Acil TıpSağlık Bilimleri ÜniversitesiAcil Tıp Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AKKAN AVCİ