Şirketlerin çevre zararları ve insan hakları ihlallerinden doğan sorumluluğuna uygulanacak hukuk
The law applicable to corporate responsibility arising out of environmental damage and human rights violations
- Tez No: 976719
- Danışmanlar: PROF. DR. NACİYE GÜNSELİ GELGEL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, çok uluslu şirketlerin tedarik zincirleri veya bağlı şirketleri aracılığıyla gerçekleştirdikleri sınır aşan faaliyetler sırasında ortaya çıkan insan hakları ihlalleri ve çevreye verilen zararlar bakımından uygulanacak hukukun belirlenmesine odaklanmaktadır. Küreselleşmenin etkisiyle gelişen sınır aşan ticari işletme modelleri, şirketlerin daha düşük maliyetle üretim yapabilmek ve daha zayıf hukuki denetimlere tabi olabilmek için faaliyetlerini sıklıkla gelişmekte olan ülkelere kaydırmalarına neden olmuştur. Bu durum, forum ve law shopping gibi stratejilerle insan haklarına ve çevreye saygı yükümlülüklerinden kaçınmalarına imkân tanıyan esnek ve parçalı bir şirket yapılanması yaratmaktadır. Çalışmada öncelikle çok uluslu şirketlerin yapısal örgütlenmeleri ele alınmış; kurumsal sosyal sorumluluk, iş dünyası ve insan hakları, özen yükümlülüğü kavramları incelenmiştir. Bu kavramlar ışığında ulusal hukuk sistemlerinde geliştirilen sınır aşıcı düzenlemeler ile uluslararası düzenleme ve soft law belgeleri kapsamında gelişen çerçeve ortaya konmuştur. Çalışma kapsamına giren uyuşmazlıkların haksız fiil niteliğinden hareketle, bu uyuşmazlıklara uygulanacak hukuk Türk milletlerarası özel hukuku ve karşılaştırmalı hukuk çerçevesinde incelenmiş, mağdurların adalete ve etkin telafiye erişimi bakımından yeterli olup olmadıkları, doğrudan uygulanan kurallar ve kamu düzeni müdahalesi ışığında değerlendirilmiştir. Son olarak, milletlerarası özel hukukun bu tür uyuşmazlıklarda düzenleyici bir rol üstlenip üstlenemeyeceği; alanın tarihsel gelişimi içerisinde ortaya çıkan teoriler, milletlerarası özel hukuk hakkaniyeti, ülkesellik, ülkeaşıcılık kavramları ve nezaket doktrini çerçevesinde ele alınarak, Türk hukuku bakımından bir düzenleme önerisi sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
This study focuses on identifying the applicable law in cases involving human rights violations and environmental harm that arise during the cross-border activities of multinational corporations, carried out through their supply chains or subsidiaries. As a result of globalization, transnational business models have evolved, often leading companies to shift parts of their operations to developing countries in pursuit of lower production costs and more lenient regulatory standards. This has given rise to flexible and fragmented corporate structures that allow companies to evade responsibilities related to human rights and environmental protection. The study first examines the organizational structures of multinational enterprises and analyzes key concepts such as corporate social responsibility, business and human rights, and the duty of care. Considering these concepts, it explores cross-border regulatory mechanisms developed within national legal systems, as well as the frameworks that have emerged through soft law instruments. Given that the disputes in question are of a tortious nature, the study analyzes the applicable law within the context of Turkish private international law and comparative legal systems. It assesses whether victims have adequate access to justice and effective remedies, considering overriding mandatory rules and the public policy intervention. Finally, the study evaluates whether private international law can assume a regulatory role in such disputes. This is done through a review of theories that have emerged throughout the historical development of the field, and by examining concepts of conflicts justice, territoriality, extraterritoriality, and the doctrine of comity. A legislative proposal is then offered within the context of Turkish law.
Benzer Tezler
- Balancing investor rights and the protection of environment in international investment disputes
Uluslararası yatırım uyuşmazlıklarında yatırımcı hakları ile çevrenin korunması dengesi
ÜRÜN TEKİN
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
HukukGalatasaray ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TOLGA AYOĞLU
- Uluslararası hukukta çok uluslu şirketlerin çevresel zararlardan kaynaklanan sorumluluk rejimi
The responsibility regime of multinational corporations for environmental damages in international law
ALİ ÖZDEMİR
- Sustainable purchasing criteria importance rank determination with fuzzy cognitive mapping and max diff analysis
Sürdürülebilir satın alma kriterlerinin bulanık bilişsel haritalama ve maxdiff analiz ile önem sıralamalarının belirlenmesi
FURKAN ERCAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Mühendislik Bilimleriİstanbul Teknik Üniversitesiİşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KEMAL BURÇ ÜLENGİN
- An investigation on risk analysis methods to be used for the prevention of major industrial accidents
Büyük endüstriyel kazaların önlenmesi için kullanılan risk analiz yöntemleri üzerine bir inceleme
ASADULLA KHALILOV
Yüksek Lisans
İngilizce
2015
Kimya Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiKimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HİKMET İSKENDER
- Kriminoloji ve Ceza Hukuku boyutuyla“çevreci terörizm”
“Ecoterrorism”in criminology and Criminal Law aspects
ERDEM İZZET KÜLÇÜR
