İstanbul Arkeoloji Müzeleri'ne ait ipek Afrika haritasında tespit edilen sorunlar ve konservasyon uygulaması
Problems identified and conservation treatment of the silk Africa map in the Istanbul Archaeological Museums
- Tez No: 976717
- Danışmanlar: DOÇ. DR. FATMA BANU UÇAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sanat Tarihi, Müzecilik, Art History, Museology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kültür Varlıklarını Koruma ve Onarım Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Haritalar, tarih boyunca insanlığın bilgiye erişiminde ve mekânsal algısını şekillendirmede en önemli belgelerden biri olmuştur. Yapıldıkları dönem, üretim teknikleri ve kullanım amaçlarına göre farklılıklar göstermekle birlikte, içerdikleri coğrafi, siyasi ve kültürel bilgiler sayesinde sadece ait oldukları dönemlerin tanıkları değil, günümüzde de tarihsel, kültürel ve bilimsel açıdan yol gösterici bir kaynak niteliği taşımaktadırlar. Bu bağlamda harita konservasyonu, bu kaynakların belgelenmesi, korunması ve gelecek kuşaklara aktarılmasında önemli bir rol üstlenmektedir. Kâğıt malzeme üzerine çizilmiş çok sayıda harita örneği bulunmakla birlikte, ipek üzerine çizilmiş harita örnekleri son derece sınırlı sayıdadır. İpek harita konservasyonuna yönelik çalışmalar ise oldukça azdır. Bu tez çalışması, 1073 envanter numaralı ipek Afrika haritasının konservasyon sürecini konu almaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde, haritanın yapıldığı dönem olarak değerlendirilen 18. yüzyılda Avrupa'daki ve Osmanlıdaki haritacılık çalışmaları ele alınmıştır. İkinci bölümde, 1073 numaralı Afrika haritasında dair tanımlamalar ile haritanın önemine değinilmiş, haritasının yapısal özellikleri ve kullanılan malzemelerin belirlenmesine yönelik analiz çalışmaları yürütülmüştür. Bu analizler neticesinde haritanın özgün dokusu ve uğradığı hasarlar hakkında detaylı veriler elde edilmiştir. Üçüncü bölümde, tespit edilen hasarlar yapısal bütünlüğündeki değişimler ile renksel değişimler ve lekeler olarak sınıflandırılmıştır. İpekten üretilmiş farklı eserlerde kullanılan yöntemlere ve örnek çalışmalara yer verilmiştir. Bu örnekler baz alınarak bir dizi deneysel çalışma yürütülmüş, konservasyonda kullanılacak malzemeler ve yöntemler belirlenmiştir. Son bölümde ise, İstanbul Arkeoloji Müzeleri El Yazmaları Koleksiyonu'na kayıtlı 1073 envanter numaralı ipek Afrika haritasının konservasyonu için seçilen yöntemin esere uyarlanması, yapılan müdahaleler ve elde edilen sonuçlara yer verilmiştir. Yapılan analizler ve yürütülen deneysel çalışmalar sonucunda elde edilen bulgular, referans alınan örnek çalışmalar değerlendirilerek; haritanın kâğıt ve yapıştırıcı kullanılarak konservasyonunun yapılmasına karar verilmiştir.
Özet (Çeviri)
Throughout history, maps have been among the most essential documents in shaping humanity's spatial perception and access to knowledge. Although they differ according to their period, production techniques, and intended functions, maps embody geographical, political, and cultural information that not only reflects the era in which they were created but also serves as a valuable historical, cultural, and scientific resource today. In this respect, map conservation plays a critical role in the documentation, preservation, and transmission of these materials to future generations. While numerous examples of maps on paper exist, maps printed on silk are extremely rare, and conservation studies dedicated to them remain very limited. This thesis addresses the conservation process of the silk Africa map, inventory no. 1073, held in the Manuscripts Collection of the Istanbul Archaeological Museums. The first chapter examines cartographic practices in Europe and the Ottoman Empire during the 18th century, the assumed period of the map's production. The second chapter focuses on the description and significance of the work, accompanied by analytical studies conducted to identify its structural features and materials. These analyses provided detailed data regarding both the original characteristics of the map and the damages it had sustained. In the third chapter, the identified deteriorations are discussed in terms of structural alterations and chromatic or stain-related problems, while conservation approaches applied to similar silk-based objects are reviewed. Based on these references, a series of experimental studies were conducted, through which the most appropriate materials and methods for conservation were determined. The final chapter presents the adaptation of these methods to the map, the interventions carried out, and the results obtained. The analyses and experimental studies, evaluated alongside reference case studies, led to the decision to employ Japanese paper and starch-based adhesives as the most suitable materials for the conservation of the map. Beyond ensuring the preservation of this object, the study contributes to the limited body of literature on the conservation of silk maps, underlining its significance in both practice and scholarship.
Benzer Tezler
- İstanbul Arkeoloji Müzeleri'nde bulunan Urartu Dönemi'ne ait bronz at koşum takımları
Bronze horse harnesses from the Urartian Period are located at Istanbul Archeology Museums
HİLAL NURTAÇ TOR
- İstanbul Arkeoloji Müzeleri'nde bulunan Kalkhedon bölgesi'ne ait bir grup mezar steli
A group of funerary stelae from the Chalcedon region exhibited at the Istanbul Archaeological Museums
FATMA KILIÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
ArkeolojiKocaeli ÜniversitesiArkeoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE ÇALIK ROSS
- 'İstanbul Arkeoloji Müzeleri' ndeki Afyon Emirdağ kaynaklı adak stel ve heykelcikleri
Votive stelai and statuettes which came from Afyon`s Emirdağ county to the İstanbul Archaeological Museum
PINAR ASAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
Arkeolojiİstanbul ÜniversitesiArkeoloji ve Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İNCİ DELEMEN
- İstanbul Arkeoloji Müzeleri Kütüphanesi 'EY_1492' numarada kayıtlı şiir mecmuasının incelenmesi ve MESTAP'a göre tasnifi
The examination and the clasification of the poetry collection numbered 'EY_1492' in Istanbul Archeology Museums Library according to MESTAP
HATİCE SENA KARDAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ESRA EGÜZ O'DONOHOE