Sosyal değişme bağlamında kentleşme kavramına sosyolojik bir bakış:“Merzifon İlçesi”örneği.
A sociological perspective on the concept of urbanization in the context of social change:“Merzifon District example”
- Tez No: 976528
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GÜNCE DEMİR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sosyoloji, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Göç, Kentleşme, Sosyal Değişim, Yerel Kimlik, Migration, Urbanization, Social Change, Local Identity
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kırıkkale Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması, Türkiye'nin Karadeniz Bölgesi'nde yer alan Amasya iline bağlı Merzifon ilçesini örnek alarak, kentleşme sürecinin toplumsal yapı üzerindeki etkilerini sosyolojik bir perspektiften incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, kentleşmenin yalnızca fiziksel mekânların dönüşümünü değil; aynı zamanda bireylerin yaşam biçimlerinden toplumsal ilişkilerine, kültürel değerlerinden ekonomik yapısına kadar birçok alanda kapsamlı değişimlere yol açtığı varsayımına dayanmaktadır. Bu doğrultuda çalışmada hem kentleşmenin getirdiği olanaklar hem de beraberinde getirdiği sorunlar çok boyutlu olarak ele alınmıştır. Araştırma, nitel araştırma yöntemleri çerçevesinde tasarlanmış ve sahada derinlemesine veri elde etmek amacıyla yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. Bu kapsamda 30 yıldan fazla süredir Merzifon'da ikamet eden ve ilçenin sosyal dönüşümüne birebir tanıklık etmiş 20 katılımcıyla görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Katılımcılar; yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, meslek ve gelir durumları açısından çeşitlilik göstermekte olup, bu çeşitlilik elde edilen bulguların daha geniş bir sosyal yelpazeyi yansıtmasına olanak tanımıştır. Veriler, tematik analiz yöntemiyle kodlanmış ve“kentleşme süreci”,“sosyal değişim”,“ekonomik ve kültürel dönüşüm”ile“öneriler”başlıkları altında değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda Merzifon'da kentleşmenin istihdamı artırdığı, özellikle Organize Sanayi Bölgesi'nin kurulmasıyla birlikte kadınların iş gücüne katılımının teşvik edildiği ve kentteki kültürel etkinliklerin çeşitlendiği tespit edilmiştir. Bununla birlikte, plansız yapılaşma, tarım arazilerinin kaybı, trafik ve otopark sorunları gibi mekânsal problemler kentleşme sürecine olumsuz boyutlar katmaktadır. Sosyal açıdan ise geleneksel komşuluk ilişkilerinin zayıfladığı, bireyselleşmenin arttığı ve göç yoluyla ilçeye gelen yeni nüfusun toplumsal entegrasyon sürecinde zorluklar yaşadığı görülmüştür. Ayrıca kültürel çatışmaların (modern-geleneksel yaşam tarzları arasında) belirginleştiği ve küçük esnafın ekonomik baskılar altında kaldığı bulgular arasında yer almaktadır. Bu çalışma, küçük ve orta ölçekli kentlerde kentleşme süreçlerinin sosyal etkilerini anlamaya yönelik literatürdeki boşluklara katkı sunmayı amaçlamaktadır. Özellikle yerel yönetimler, şehir planlamacıları ve sosyologlar için yol gösterici öneriler içeren bu tez, kentleşmenin yalnızca teknik ve yapısal yönlerine odaklanmak yerine; birey, aile, mahalle ve toplum düzeyindeki sosyal dönüşümleri merkeze alan bir bakış açısını benimsemektedir. Katılımcıların aktardığı deneyimlere dayanan öneriler, yeşil alanların korunması, planlı imar politikalarının uygulanması, toplumsal dayanışma ağlarının güçlendirilmesi ve genç nüfusa yönelik sosyal/kültürel mekânların yaygınlaştırılması gibi birçok alanda politika geliştirilmesine ışık tutmaktadır. Merzifon örneği üzerinden yürütülen bu çalışma, Türkiye'de benzer demografik ve sosyokültürel yapıya sahip kentlerde yaşanan kentleşme süreçlerinin sosyal sonuçlarını anlamaya yönelik güçlü bir zemin oluşturmakta; sürdürülebilir, kapsayıcı ve toplumsal gerçekliğe uygun kentleşme politikalarının geliştirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Bu yönüyle tez hem akademik literatüre katkı sunmakta hem de uygulamaya dönük öneriler içermektedir.
Özet (Çeviri)
This thesis aims to examine the effects of the urbanization process on social structure from a sociological perspective, taking the Merzifon district of Amasya province in the Black Sea Region of Turkey as an example. The research is based on the assumption that urbanization not only leads to the transformation of physical spaces, but also to comprehensive changes in many areas, from individuals' lifestyles to social relations, from cultural values to economic structure. In this context, both the opportunities brought by urbanization and the problems it brings are addressed in a multidimensional manner in the study. The research was designed within the framework of qualitative research methods and semi-structured interview technique was used in order to obtain in-depth data in the field. In this context, interviews were conducted with 20 participants who have been residing in Merzifon for more than 30 years and have personally witnessed the social transformation of the district. The participants varied in terms of age, gender, education level, occupation and income status, and this diversity allowed the findings to reflect a wider social spectrum. The data were coded using thematic analysis method and evaluated under the headings of“urbanization process”,“social change”,“economic and cultural transformation”and“suggestions”. In line with the findings obtained, it was determined that urbanization in Merzifon increased employment, women's participation in the workforce was encouraged, especially with the establishment of the Organized Industrial Zone, and cultural activities in the city diversified. However, spatial problems such as unplanned construction, loss of agricultural lands, traffic and parking problems add negative dimensions to the urbanization process. In terms of social aspects, it was observed that traditional neighbourhood relations weakened, individualization increased, and the new population coming to the district through migration experienced difficulties in the social integration process. In addition, it was among the findings that cultural conflicts (between modern and traditional lifestyles) became evident and small tradesmen were under economic pressure. This study aims to contribute to the gaps in the literature regarding understanding the social effects of urbanization processes in small and medium-sized cities. This thesis, which includes guiding suggestions especially for local governments, urban planners and sociologists, adopts a perspective that focuses on social transformations at the individual, family neighbourhood and society levels instead of focusing only on the technical and structural aspects of urbanization. The suggestions based on the experiences shared by the participants shed light on policy development in many areas such as the protection of green areas, the implementation of planned development policies, the strengthening of social solidarity networks and the dissemination of social/cultural spaces for the young population. In conclusion, this study conducted on the Merzifon example provides a strong basis for understanding the social consequences of urbanization processes experienced in cities with similar demographic and sociocultural structures in Turkey; it reveals the need to develop sustainable, inclusive and social reality-appropriate urbanization policies. In this respect, the thesis both contributes to the academic literature and includes suggestions for implementation.
Benzer Tezler
- Ara Güler ve Henri Cartier-Bresson fotoğrafları üzerinden İstanbul ve Paris kentlerinin Modernite incelemesi
Moernity Analysis Of Istanbul and Paris Cities Through Ara Güler and Henri Cartier-Bresson
PINAR ACAR TURAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
SosyolojiMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SAVAŞ ÇAĞLAYAN
- Modern sosyologların toplum ve din hakkındaki görüşleri bağlamında Richard Sennett örneği
The example of Richard Sennett in the context of modern sociologists' opinions on society and religion
MELEK KÖROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
SosyolojiMarmara ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NESRİN ÜNLÜ
- Ailede sosyal çözülme ve din (Ağrı il örneği)
Social disintegration in the family and the religion (Example of Ağrı city)
İSMET GÜRSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
SosyolojiAtatürk ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ÖZCAN GÜNGÖR
- Kentle bütünleşme bağlamında“Canıkonuşlar”: Bişkek örneği
“Новостройки”в контексте интеграции с городом: на примере г. Бишкек
SAGINAY KARAEVA
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
SosyolojiKırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA ORÇAN
- Toplumsal değişme sürecinde kentleşme ve göç olgusu üzerine bir araştırma: Gaziantep örneği
A research about urbanization and migration fact in process of social change in Gaziantep
OYA KILIÇ