İbn Miskeveyh ve İbn Bacce'de insanın yetkinleşmesi
Human perfection İbn Miskeveyh and Ibn Bacce
- Tez No: 976442
- Danışmanlar: DOÇ. DR. EMİNE TAŞÇİ YILDIRIM
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Felsefe, Religion, Philosophy
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yalova Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, İslam felsefesi geleneğinde merkezi bir kavram olan insanın yetkinleşmesini, Meşşâî düşüncenin önde gelen iki temsilcisi olan İbn Miskeveyh (ö.421/1030) ve İbn Bâcce (ö.533/1139) bağlamında çok yönlü olarak ele almaktadır. Tezde, yetkinleşme süreci yalnızca bireysel ahlâkî gelişimle sınırlı bir alan olarak değil; aynı zamanda ontolojik, epistemolojik, ahlâkî ve toplumsal boyutlarıyla sistematik biçimde incelenmiştir. İbn Miskeveyh'in düşüncesinde insanın yetkinliği hem aklî melekelerinin geliştirilmesi hem de erdemlerin kazanılmasıyla toplum içinde gerçekleşen bir süreç olarak tanımlanmıştır. Ona göre insan, tabiatı gereği medenî bir varlıktır ve nefsin yetkinleşmesi, ancak diğer insanlarla kurulan ilişkiler aracılığıyla, adil bir siyasal yapı içerisinde mümkün olmaktadır. Bu bağlamda mutluluk, bireysel yetkinliğin toplumsal düzenle bütünleşmesiyle gerçekleşir. İbn Bâcce ise, bireyin yetkinliğini topluma rağmen koruyabileceği özgün bir model geliştirmiştir. Tedbîrü'l-Mütevahhid adlı eserinde ortaya koyduğu“mütevahhid”anlayışı, ahlâken yozlaşmış bir toplumda dahi bireyin aklî yetkinleşmesini sürdürebileceğini savunur. Erdemsiz toplumun gerçekliği karşısında, bireyin kendini koruyarak faal akılla ittisale yönelmesi, onun yetkinleşme stratejisinin temelini oluşturur. Bu yaklaşım, klasik Meşşâî geleneğin siyasal toplum vurgusundan farklılaşan özgün bir çizgiye işaret etmektedir. Sonuç olarak, bu çalışmada insanın yetkinleşme fikri, İbn Miskeveyh ve İbn Bâcce'nin felsefî sistemleri içerisinde karşılaştırmalı olarak ele alınmış; özellikle İbn Bâcce'nin bireysel yetkinleşmeye dayalı modeli, İslam felsefesi tarihinde özgün bir katkı olarak değerlendirilmiştir.
Özet (Çeviri)
This study examines the concept of human perfection (kamāl al-insān), a central notion in the Islamic philosophical tradition, through a multifaceted analysis of two leading representatives of the Peripatetic (mashshāʾī) school: Ibn Miskawayh (d. 421/1030) and Ibn Bājja (d. 533/1139). In this thesis, the process of perfection (takammul) is not limited to individual moral development; rather, it is systematically addressed within ontological, epistemological, ethical, and social dimensions. In Ibn Miskawayh's thought, human perfection is conceived as a process realized within society through the cultivation of rational faculties and the acquisition of virtues. According to him, man is by nature a madanī (sociopolitical) being, and the perfection of the soul (kamāl al-nafs) can only be attained through just relationships among individuals within a virtuous political order. In this context, happiness (saʿāda) emerges from the integration of individual perfection with social harmony. Ibn Bājja, by contrast, formulates a distinctive model in which the individual may preserve and realize his perfection despite a corrupt society. In his treatise Tadbīr al-Mutawaḥḥid, he proposes the concept of the mutawaḥḥid—the solitary individual—arguing that intellectual and spiritual perfection is achievable even in the absence of a virtuous community. The individual's withdrawal from a morally degenerate society and pursuit of conjunction (ittiṣāl) with the Active Intellect (al-ʿaql al-faʿʿāl) constitutes the core of Ibn Bājja's perfection strategy. This model represents a unique departure from the dominant political emphasis of the classical Peripatetic tradition. In conclusion, this study offers a comparative analysis of the idea of human perfection within the philosophical frameworks of Ibn Miskawayh and Ibn Bājja, highlighting in particular the originality of Ibn Bājja's individual-centered approach as a distinctive contribution to the history of Islamic philosophy.
Benzer Tezler
- İbn Arabî'de Zühd
Zuhd in Ibn Arabi
İBRAHİM GÜMÜŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
DinMardin Artuklu ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BİRGÜL BOZKURT
- Rusya'da İslâm felsefesi çalışmaları ve İslâm felsefesinin yorumu
Islamic philosophical works and interpretation of Islamic philosophy in Russia
FAGANİ BAYLAROV
Doktora
Türkçe
2010
Felsefeİstanbul ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖMER MÂHİR ALPER
- Meşşâî felsefe geleneğinde adâlet kavramı
The concept of justice in the tradition of Peripatetic philosophy
TUĞÇE ŞENSÖZ
Doktora
Türkçe
2025
DinDokuz Eylül ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OSMAN BİLEN
- Klasik İslam filozoflarının kadın algısı
Women's perception of classical Islamic philosophers
MERYEM BÜŞRA BERBER
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
FelsefeAnkara ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM MARAŞ
- İbn Miskeveyh'in“Tehzîbu'l-Ahlâk”adlı eserinin manevî danışmanlık ve rehberlik açısından değerlendirilmesi
An evaluation of Ibn Miskawayh's“Tahzîb al-Akhlâq”in terms of spiritual counseling and guidance
MUHAMMED İSPİRLİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
PsikolojiBursa Uludağ ÜniversitesiManevi Danışmanlık ve Rehberlik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ENVER UYSAL