Literary work readership and its relationship with mentalisation and empathy
Edebi eser okurluğu ile zihinselleştirme ve empati arasındaki ilişki
- Tez No: 976357
- Danışmanlar: DR. BURCU ÜNLÜTABAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İngiliz Dili ve Edebiyatı, Psikoloji, Karşılaştırmalı Edebiyat, English Language and Literature, Psychology, Comparative Literature
- Anahtar Kelimeler: Anksiyete, Batı edebiyatı, Edebi eserler, Edebiyat psikolojisi, Empati, Kanon edebiyatı, Klinik psikoloji, Varoluşsal kaygı, Varoluşsal psikoloji, Zihinselleştirme, Anxiety, Western literature, Literary works, Literary psychology, Empathy, Canon literature, Clinical psychology, Existential anxiety, Existential psychology, Mentalization
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Yeditepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Edebi eser okurluğunun, özellikle empati olmak üzere, bireylerin sosyal bilişsel becerilerine olumlu katkıda bulunduğu araştırmalarla gösterilmiştir. Bu tez, edebi kurgu okuryazarlığı ile sosyal bilişin iki temel kavramı olan empati ve zihinselleştirme arasındaki ilişkiyi incelemekte olup, edebi kurgu türünün okuyucuları karmaşık psikolojik simülasyonlara dahil ederek sosyal bilişi geliştirdiğini öne süren araştırmalar üzerine inşa edilmiştir. Çalışmaya 19–30 yaşları arasında 258 üniversite öğrencisi katılmıştır. Edebi kurgu okurluğu, katılımcıların Millî Eğitim Bakanlığı'nın“100 Temel Eser”edebi kanonundan okuduklarını bildirdikleri eser sayısı olarak tanımlanmıştır. Empati (bilişsel ve duygusal), zihinselleştirme (kendine ve başkasına yönelik), durumluk kaygı, sürekli kaygı ve varoluşsal endişeler standartlaştırılmış öz-bildirim ölçekleriyle çevrimiçi olarak ölçülmüştür. Hiyerarşik regresyon analizleri, edebi kurgu okurluğunun demografik faktörlerden bağımsız olarak genel, bilişsel ve duygusal empatiyi anlamlı şekilde artırdığını göstermiştir. Ancak edebi kurgu okurluğu zihinselleştirmeyi ve alt bileşenlerini öngörememiştir. Varoluşsal endişeler, empati ve başkasına yönelik zihinselleştirme ile pozitif, kendine yönelik zihinselleştirme ile negatif ilişkili bulunmuştur. Sürekli kaygı benzer şekilde ayrışmış bir örüntü göstermiş; bilişsel empati ve her iki zihinselleştirme boyutunu negatif tahmin ederken, duygusal empati ile istatistiksel anlamlılık eşiğine yakın hafif pozitif bir eğilim sergilemiştir. Edebi kurgu okurluğu ile kaygı veya varoluşsal endişeler arasındaki etkileşim etkileri anlamlı bulunmamıştır. Bu bulgular, empatinin ve zihinselleştirmenin farklı psikolojik süreçlerle şekillendiğine; edebi kurgunun ise zihinselleştirmeden ziyade empatik duyarlılıkla daha yakın ilişkili olduğuna işaret etmektedir.
Özet (Çeviri)
Research has shown that literary work readership can positively contribute to individuals' social cognitive skills, particularly empathy. This thesis examines the relationship between literary fiction exposure and two key constructs: empathy and mentalisation, building on research suggesting that literary fiction fosters social understanding by engaging readers in complex psychological simulations. It also explores how existential anxiety relates to these abilities. A total of 258 university students (aged 19–30) participated in the study. Literary engagement was operationalised as the number of books participants reported having read from the Turkish Ministry of Education's“100 Fundamental Works”literary canon. Empathy (cognitive and affective), mentalisation (self- and other-oriented), state anxiety, trait anxiety, and existential concerns were measured via standardised self-report scales administered online. Hierarchical regression analyses showed that greater literary exposure predicted significantly higher overall, cognitive, and affective empathy, independent of demographic factors. However, literary exposure did not predict mentalisation or its subcomponents. Existential concerns were positively associated with empathy and other-oriented mentalisation but negatively associated with self-oriented mentalisation. Trait anxiety followed a similar divergent pattern: negatively predicting cognitive empathy and both mentalisation dimensions, while showing a marginally positive trend with affective empathy. Interaction effects between literary exposure and anxiety or existential concerns were not significant. These findings suggest that empathy and mentalisation are shaped by distinct psychological processes, with literary fiction more closely linked to empathic sensitivity than reflective mentalising.
Benzer Tezler
- Edebiyat sosyolojisi bağlamında Marmara Üniversitesi Merkez Kütüphanesi: Edebi eserlerin dolaşımı ve yorumlanması
Marmara University Central Library in the context of sociology of literature: Circulation and interpretation of literary works
ESRA KÜÇÜKTATIL TUNÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Türk Dili ve EdebiyatıSakarya ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUHAMMED HÜKÜM
- Kırk Hadis literatüründen Nehcü'l-Ferâdis isimli eserdeki hadislerin tespit ve değerlendirilmesi
Identification and evaluation of the hadiths in the work titled“Nehcü'l-Ferâdîs”within the Forty Hadith literature
AHMET DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
DinKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. VELİ ABA
- Convergence of text and reader: A study of textual strategies and the formation of configurative meaning in selected works of fiction
Metin ve okurun yakınsallığı – seçme kurgu eserlerde metinsel stratejiler ve yapısal anlamın oluşumu üzerine bir çalışma
MEHRAN SHADI
Doktora
İngilizce
2018
İngiliz Dili ve EdebiyatıOrta Doğu Teknik Üniversitesiİngiliz Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MARGARET JEANNE MARİE SÖNMEZ
- Safahat'ta temel erdemler: Hikmet, iffet, cesaret ve adalet
Basic virtues in Safahat: Wisdom, chastity, courage and justice
SAFİYE GÜNGÖR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
DinZonguldak Bülent Ecevit ÜniversitesiDeğerler Eğitimi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. MUHİTTİN TURAN
- Yeniden yazımlarla yeniden yazılanlar: Frankensteın'da yeniden yazılan metin, yazar ve çevirmen imgeleri üzerine feminist bir inceleme
The rewritten in rewritings: A feminist analysis on the rewritten images of the text, author and translator in Frankenstein
MERVE SEVTAP SÜREN
Doktora
Türkçe
2025
Mütercim-Tercümanlıkİstanbul ÜniversitesiÇeviribilim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE FİTNAT ECE ÜSTÜN