النكرات الدالة على العموم وانعكاساتها في الترجمات التركية للقرآن الكريم
Umum ifade eden nekiralar ve bunların Kur'an meallerine yansıması
- Tez No: 976123
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MEHMET KILIÇARSLAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Arap dili ve belâğatı, Nekira, Umûm, Delalet, Meal, Arabic Linguistics and Rhetoric, İndefinite noun, Generality ('umūm), Semantic implication, İnterpretive translation of the Qur'an
- Yıl: 2025
- Dil: Arapça
- Üniversite: Yalova Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kur'ân-ı Kerîm'in lafzî yapısının derinliği, anlam dünyasının doğru anlaşılabilmesi için Arap dili ilimlerinin incelikli bilgisini zorunlu kılmaktadır. Bu bağlamda, özellikle nekira (belirsiz) isimlerin umum (genellik) ifade etme özelliği, hem nahiv hem tefsir hem de usûl literatüründe güçlü kaidelerle ortaya konulmuştur. Ancak Arapçada normalde nefiy, nehiy, şart, istifham ve umum mukteza bağlamlarında gelen nekiralar umum ifade ettikleri halde, Türk ilim dünyasında bunlardan sadece nefiy bağlamında gelen nekiraların umum ifade etttiği gerçeği şöhret bulmuş, diğerleri ihmal edilmiştir. Meallerde, üzerlerindeki tenvin dikkate alınarak nekira kelimelere“bir şey”,“bir kimse”gibi daraltıcı anlamların verilmesi, ilgili âyetlerin orijinal bağlamının yeterince yansıtılamamasına neden olmuş, hatta bazen anlam sapmalarına yol açmıştır. Bu çalışma, Kur'ân'daki nekira kelimelerin dilsel bağlamlarını esas alarak, onların umum ifade edip etmediklerini hem teorik hem de uygulamalı olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Nefiy, nehiy, şart, istifham ve umum mukteza gibi bağlamlarda nekiranın kazandığı anlam kapsamı tahlil edilmiş, bu bağlamlarda gelen nekira kelimelerin umum manalarının meallere nasıl yansıtıldığı kuranmeali.com sitesinde yer alan 48 Türkçe meal üzerinden karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Araştırma bulguları göstermektedir ki, Kur'an'ın orijinal metninde umum ifade eden birçok yapı, Türkçe meallerde eksik ya da sınırlı biçimde aktarılmıştır. Yapılan incelemelerde ayetlerin kimi zaman %80-%90'lara varan oranlarda nekira ismin umûm ifade ettiği dikkate alınmadan tercüme edildiği tespit edilmiştir. Bu durum sadece semantik bir eksiklik değil, aynı zamanda ilahî hitabın muhataba yönelik yönlendirmesinin de zayıflaması anlamına gelmektedir. Meal çalışmalarında, nekira kavramının yalnızca dil bilimsel bir mesele değil, aynı zamanda anlamın inşasında belirleyici bir unsur olduğu gerçeği göz önünde bulundurulmalıdır. Bu nedenle, klasik dil ilimlerinin sağlam temelleri üzerine inşa edilmiş, çok katmanlı ve bağlamsal analizlere dayanan meal anlayışlarının geliştirilmesi elzemdir. Bundan sonra yazılacak meallerde benzer hatalara düşülmemesi için, 1. İlgili nekira kelimenin içinde bulunduğu bağlam dikkatle incelenmeli, umum ifade edip etmediği dikkatle araştırılmalıdır. 2. Kur'an'ın dil yapısı itibariyle sık sık itirazî cümlelere yer verdiği dikkate alınmalı, nekira kelimenin bağlamı tespit edilirken bu gerçek dikkatten kaçırılmamalıdır. 3. Lugavî tefsirlerden ve i'rabu'l-Kur'ân türü eserlerden yararlanarak umum ifade eden nekira isimlerin doğru şekilde tespit edilmesi için gayret edilmelidir. 4. Daha önce yazılmış meallerden istifade ederek umum ifade eden nekiraların tesptinde onlardan yararlanılmalıdır.
Özet (Çeviri)
The intricate structure of the Qur'an's language necessitates a profound mastery of Arabic linguistic sciences to properly understand its meaning. One of the key linguistic features in this regard is the function of indefinite nouns (nakirah) in expressing generality ('umūm). Classical Arabic grammar, tafsīr, and uṣūl al-fiqh literature all establish clear principles concerning this phenomenon. However, in the Turkish scholarly and translation tradition, only nakirahs in negative contexts are widely recognized as expressing generality, while other contexts such as prohibition, interrogation, conditionality, and contexts that inherently require generality are often overlooked. This study analyzes the contextual use of nakirah nouns in the Qur'an, focusing on their semantic scope in various grammatical environments. It investigates how these general meanings are reflected—or not—in 48 Turkish translations listed on kuranmeali.com, comparing each instance closely. The findings reveal a consistent pattern: many general expressions in the Arabic original are rendered in a limited or narrowed form in Turkish, which weakens the semantic richness and directive power of the divine speech. The study emphasizes that understanding nakirah is not merely a linguistic concern but a critical element in constructing meaning in translation. Therefore, it calls for a renewed approach to translation grounded in classical linguistic tools, contextual awareness, and a careful reading of the Qur'anic text.
Benzer Tezler
- التكرار في شعر البارودي
Bârûdî'nin şiirinde tekrar
LOKMAN MUHSIN YUSUF
Yüksek Lisans
Arapça
2018
Doğu Dilleri ve Edebiyatıİnönü ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN POLAT
- إبراهيم الحلبي المداري وكتابه“اللمعة”
İbrahim el-Halebî el-Medârî ve el-Lüm'a adlı eseri
MÜNZİR ŞEYHHASAN
Doktora
Arapça
2022
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YUSUF ŞEVKİ YAVUZ
- المنهج التحليلي في تعليم المحادثة
Konuşma öğreti̇mi̇nde anali̇zci̇ metod
AHMED ALDYAB
Doktora
Arapça
2015
Doğu Dilleri ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. İBRAHİM ÖZAY
- الوقف و الابتداء في القران الكريم جمع و دراسة نقديّة
El-Vakfu ve'l-İbtida fi'l-Kur'ani'l-Kerim Cem'un ve Dirasetün Nakdiyyetün
TAQWA HATEM TAHA
Yüksek Lisans
Arapça
2015
DinYalova ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SÜLEYMAN AYDIN
- الأمثال المشتركة أو المتشابهة في اللغتين العربية والتركية
Türkçe ve Arapçada ortak veya benzeşen atasözleri
ABDALKADER ABDELLİ
Yüksek Lisans
Arapça
2015
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiYabancı Dil Öğretimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET HAKKI SUÇİN