Grafik sanatında yapay zekâ destekli yaratıcılığın dönüşümü
The transformation of ai-supported creativity in graphic art
- Tez No: 975995
- Danışmanlar: DOÇ. DR. CANAN ARSLAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Teknik Eğitim, Technical Education
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Doğuş Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Grafik Ana Sanat Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması, yapay zekâ (YZ) teknolojilerinin grafik sanatı üzerindeki etkilerini, estetik dönüşümleri, etik tartışmaları ve sanatçı kimliğindeki değişimi çok boyutlu bir perspektifle incelmeyi amaçlamaktadır. Grafik sanatı, dijitalleşme süreciyle birlikte yalnızca teknik olarak değil; düşünsel, yaratıcı ve toplumsal düzeylerde de dönüşüme uğramaktadır. Özellikle üretken yapay zekâ araçlarının (Midjourney, DALL-E, Artbreeder vb.) sanatsal üretim süreçlerine entegre edilmesi, sanatçının rolünü yeniden tanımlamakta ve grafik sanatının biçimsel sınırlarını genişletmektedir. Çalışma, yapay zekâyı yalnızca bir üretim aracı olarak değil, karar süreçlerine doğrudan etki eden yaratıcı bir aktör olarak değerlendirmektedir. Tezin ilk bölümünde, yapay zekâ kavramının tarihsel gelişimi ve grafik sanatı ile kurduğu ilişki kuramsal düzeyde ele alınmış; ikinci bölümde ise yapay zekânın estetik ve etik boyutları, deepfake teknolojisi, üretim etiği, izleyici beğeni normları ve sanat eleştirisi pratikleri çerçevesinde grafik sanatına etkileri irdelenmiştir. Bu bölümde, yapay zekâ ile üretilen görsellerin özgünlük, duygusal derinlik, telif hakkı ve etik sorumluluk gibi meseleler bağlamında nasıl tartışmalara yol açtığı değerlendirilmiştir. Tezin üçüncü bölümünde, yapay zekânın grafik sanatındaki yaratıcılık anlayışını nasıl dönüştürdüğü, yeni üretim pratiklerine nasıl yön verdiği ve sanat eğitimi üzerindeki etkileri kapsamlı bir biçimde ele alınmıştır. Bu bölümde aynı zamanda izleyici algısında yaşanan dönüşüm, estetik normların algoritmik sistemlerle yeniden şekillenmesi ve yapay zekâ destekli sanatın eleştirel kuramlarla nasıl okunabileceği tartışılmıştır. Özellikle yapay zekânın etik sorumluluklar üzerindeki etkisi sanat eserinin telif, özgünlük ve estetik sahiplik gibi kavramlarıyla birlikte değerlendirilmiştir. Bu bağlamda sanatçı, yalnızca estetik bir üretici değil, algoritmalarla iş birliği içinde çalışan, teknolojiyi sorgulayan ve üretim sürecini kavramsal olarak yönlendiren bir özne olarak yeniden tanımlanmaktadır. Dördüncü bölümde yöntem olarak sanat eseri analizi yöntemi tercih edilmiş, açık erişimli ve sanat eleştirisi açısından anlamlı görülen beş yapay zekâ üretimli grafik sanatı eseri çeşitlilik ve temsil kabiliyeti kriterleri doğrultusunda seçilmiştir. Bu eserler, biçimsel, içeriksel, teknolojik ve estetik yönleriyle ayrıntılı biçimde incelenmiştir Her bir eser renk kullanımı, kompozisyon yapısı, anlatı biçimi, tematik bağlamı, kullanılan algoritma türü ve estetik etkileri açısından değerlendirilmiş, bu çözümlemelerde Manovich'in yeni medya estetiği, McLuhan'ın medya teknolojilerinin mesajı dönüştüren doğası, Stuart Hall'un temsil kuramı ve Baudrillard'ın simülasyon ile hipergerçeklik kavramları kuramsal çerçeve olarak kullanılmıştır. Bu çözümlemeler, teknik ve retorik çerçeveleme yaklaşımı temel alınarak yapılandırılmıştır. Sonuç olarak bu çalışma, yapay zekâ destekli grafik sanatının yalnızca yeni bir teknik estetik sunmadığını, aynı zamanda sanatçı kimliği, yaratıcılık ve sanatın anlamı üzerine yeni sorular doğurduğunu göstermektedir. Yapay zekâ, grafik sanatı pratiğinde hem estetik hem de düşünsel bir kırılma noktası yaratmakta ve sanat eğitiminden izleyici algısına, eleştirel okumalardan etik sorumluluklara kadar birçok düzeyde kapsamlı dönüşümler meydana getirmektedir. Üçüncü bölümde ortaya konan kuramsal çerçeve, grafik sanatında yapay zekâ ile şekillenen estetik paradigmaları tartışmaya açarken dördüncü bölümde yapılan sanat eseri analizleri bu kuramsal yaklaşımları somutlaştırarak uygulamalı bir zemin oluşturmuştur. Bu bağlamda yapay zekâ, yalnızca bir teknik üretim aracı olarak değil, aynı zamanda kültürel, etik ve düşünsel bir aktör olarak da geleceğin grafik sanatı ortamında merkezi bir konuma sahiptir.
Özet (Çeviri)
This thesis aims to examine the impact of artificial intelligence (AI) technologies on graphic art, addressing aesthetic transformations, ethical debates, and shifts in artistic identity through a multidimensional perspective. With the process of digitalization, graphic art has undergone transformation not only on a technical level but also on intellectual, creative, and social levels. In particular, the integration of generative AI tools (such as Midjourney, DALL-E, Artbreeder, etc.) into artistic production processes redefines the role of the artist and expands the formal boundaries of graphic art. This study evaluates AI not merely as a production tool, but as a creative agent that directly influences decision-making processes. In the first chapter, the historical development of the concept of artificial intelligence and its relationship with graphic art are addressed on a theoretical level. The second chapter explores the aesthetic and ethical dimensions of AI and its impact on graphic art within the framework of deepfake technology, production ethics, audience taste norms, and practices of art criticism. This section evaluates how AI-generated images spark debates in relation to originality, emotional depth, copyright, and ethical responsibility. The third chapter discusses in detail how AI transforms the understanding of creativity in graphic art, directs new modes of production, and influences art education. This chapter also examines changes in audience perception, the reshaping of aesthetic norms through algorithmic systems, and the ways in which AI-supported art can be interpreted through critical theory. Particular emphasis is placed on the effects of AI on ethical responsibility, including issues such as copyright, originality, and aesthetic ownership. Within this framework, the artist is redefined not merely as an aesthetic producer but as a subject who collaborates with algorithms, critically interrogates technology, and conceptually directs the production process. In the fourth chapter, the artwork analysis method is employed as the research approach. Five open-access AI-generated graphic artworks, deemed significant in terms of art criticism, were selected according to criteria of diversity and representational capacity. These works were analyzed in detail with respect to their formal, contextual, technological, and aesthetic dimensions. Each artwork was evaluated in terms of color usage, compositional structure, narrative form, thematic context, algorithmic basis, and aesthetic impact. The analyses were conducted using the theoretical frameworks of Manovich's new media aesthetics, McLuhan's notion of media technologies as transformative of the message, Stuart Hall's theory of representation, and Baudrillard's concepts of simulation and hyperreality. These analyses were structured based on a technical and rhetorical framing approach. In conclusion, this study demonstrates that AI-supported graphic art not only introduces new technical aesthetics but also raises fundamental questions regarding artistic identity, creativity, and the meaning of art. AI constitutes a rupture in both aesthetic and intellectual dimensions of graphic art practice, producing comprehensive transformations ranging from art education to audience perception, and from critical readings to ethical responsibilities. While the theoretical framework presented in the third chapter discusses the aesthetic paradigms shaped by AI in graphic art, the artwork analyses in the fourth chapter ground these theoretical approaches in practice. In this regard, AI is positioned not only as a technical tool of production but also as a cultural, ethical, and intellectual agent occupying a central role in the future of graphic art.
Benzer Tezler
- Teknolojinin resim sanatına etkisi
The impact of technology on painting
HAMZA ULUĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Güzel SanatlarŞırnak ÜniversitesiResim Ana Sanat Dalı
DOÇ. DR. ABİDİN MÜSLÜM BAYSAL
- İki boyutlu animasyon üretiminde üretken yapay zekâ canlandırma tekniklerinin karşılaştırılması
Comparison of generative artificial intelligence and animation techniques in two-dimensional animation production
BÜŞRA EKMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Güzel SanatlarYıldız Teknik ÜniversitesiSanat Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERTAN TOY
- Yeni gerçeğin üretimi sürecinde fraktal formların kullanımı
The use of fractal forms in the production process of new reality
BEYZA CENNET BATIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Güzel SanatlarDokuz Eylül ÜniversitesiGrafik Ana Sanat Dalı
DOÇ. MEHMET KORKUT ÖZTEKİN
- Sanat akımları bağlamında yapay zeka destekli grafik tasarım yorumlamaları
Artificial intelligence supported graphic design interpretations in the context of art movements
RABİA ULUTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Güzel SanatlarNecmettin Erbakan ÜniversitesiGrafik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MAHMUT SAMİ ÖZTÜRK
- İllüstrasyon ve yapay zekâ
Illustration and artificial intelligence
KEVSER SAFİYYE AYDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Güzel SanatlarSelçuk ÜniversitesiGrafik Ana Sanat Dalı
PROF. DR. HARUN HİLMİ POLAT