Aile kültürel sağlık sermayesi: Bir temellendirilmiş kuram araştırması
Family cultural health capital: A grounded theory study
- Tez No: 975657
- Danışmanlar: DOÇ. DR. NECLA YILMAZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sosyoloji, Sağlık Kurumları Yönetimi, Sociology, Health Care Management
- Anahtar Kelimeler: Bourdieu, Pierre, Kültürel sermaye, Nitel araştırma, Temelli kuram yöntemi, Bourdieu, Pierre, Cultural capital, Qualitative research, Grounded theory method
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Süleyman Demirel Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Aile, bireyin yaşamı boyunca edindiği bilgi, tutum ve davranışların temelini oluşturan, eğitimden değer aktarımına, gündelik pratiklerden sağlıkla ilgili alışkanlıkların gelişimine kadar geniş bir etki alanına sahip temel bir toplumsal kurumdur. Bu araştırma, aile kurumunun bireyin sağlık ve hastalık bilgisi ile bu konulara yönelik alışkanlıklarının oluşumundaki rolünü derinlemesine incelemeyi amaçlamaktadır. Nitel araştırma yöntemlerinden temellendirilmiş kuram deseniyle yürütülen çalışmada, veri toplama aracı olarak literatür ve uzman görüşleri ışığında oluşturulan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırma, ölçüt ve kuramsal örnekleme stratejileri doğrultusunda seçilen, sağlık okuryazarlığı düzeyi yüksek 25 genç yetişkin hemşirelik öğrencisiyle gerçekleştirilmiştir. Görüşmeler sonucunda elde edilen 221 sayfa ve 116.471 sözcükten oluşan veri seti Strauss ve Corbin'in (1998) sistematik kuram oluşturma yaklaşımı çerçevesinde MAXQDA yazılımı aracılığıyla açık, eksenel ve seçici kodlama süreçlerine tabi tutulmuştur. Kodlama süreci, Strauss ve Corbin'in (1998) önerdiği koşullu sonuçsal matris temel alınarak yapılandırılmıştır. Elde edilen kuramsal modelin çekirdek kategorisi“anne”olup, sağlıkla ilgili alışkanlıkların aktarımını açıklayan kuramsal yapı annelik deneyimi üzerinden biçimlenen ve bireyin (formal) sağlık okuryazarlığı yoluyla değil de aile içerisindeki sosyalizasyon sürecinde edinerek habitusuna dahil ettiği sermaye biçimi olarak“aile kültürel sağlık sermayesi”şeklinde kavramsallaştırılmıştır. Araştırmada bireylerin ailelerinden edindiği sağlık alışkanlıkları beslenme, tedavi edici, koruyucu ve önleyici, spor ve egzersiz, beden, bağımlılık, hijyen ve kişisel bakım ile uyku olmak üzere sekiz tematik başlık altında sınıflanmıştır. Araştırma bulguları, aile içinde edinilen sağlık davranışlarının bireylerde farklı biçimlerde tezahür ettiğini göstermektedir. Bazı bireyler, ailelerinden edindiği sağlık pratiklerini sorgulamayıp fakat benimseyerek normatif bir aktarım biçimi sergilerken, bazıları bu pratikleri modern sağlık bilgisi ve bireysel deneyimle harmanlayarak melez bir yapıya dönüştürmektedir. Öte yandan, ailesinden edindiği sağlık davranışlarını eleştirel bir süzgeçten geçirerek sürdürülemez bulan bireylerde ise bu aktarımlar reddetme hâline gelmekte ve uygulamadan çıkarılmaktadır. Bulgular, ailenin sağlık davranışlarının kuşaklar arası aktarımında hem bilgi sağlayan hem de değer ve normları yeniden üreten ve bireysel sağlık pratiklerini biçimlendiren etkin bir aktör olduğunu göstermektedir. Temelini anneden alan aile kültürel sağlık sermayesi, toplumsal cinsiyet rolleri ve kültürel normlar doğrultusunda şekillenen çok boyutlu bir öğrenme ve aktarım alanı olarak öne çıkmaktadır. Elde edilen sonuçlar, sağlık eğitimi ve politika geliştirme alanlarında kültürel aktarım süreçlerinin dikkate alınması gerektiğine işaret etmekte ve sağlık profesyonelleri, eğitimciler ve araştırmacılar için özgün öneriler sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
The family is a fundamental social institution that shapes the foundation of individuals' lifelong knowledge, attitudes, and behaviors. It plays a multifaceted role, ranging from the transmission of education and social values to the formation of everyday practices and health-related habits. This research aims to deeply examine the role of the family institution in the formation of an individual's health and disease knowledge and habits in these areas.The research was conducted using a qualitative methodology, specifically the grounded theory design. Data were collected through a semi-structured interview form developed based on literature review and expert opinions. The study was carried out with 25 young adult nursing students who were selected using criterion and theoretical sampling strategies and had high levels of health literacy. The data set, consisting of 221 pages and 116,471 words obtained through the interviews, was analyzed using Strauss and Corbin's (1998) systematic grounded theory approach via the MAXQDA software. The coding process included open, axial, and selective coding and was structured based on the conditional-consequential matrix proposed by Strauss and Corbin (1998). The core category of the resulting theoretical model is“mother”, and the theoretical structure explaining the transmission of health-related habits is conceptualized as“family cultural health capital”as a form of capital that is shaped through the experience of motherhood and acquired by the individual during the socialization process within the family, rather than through (formal) health literacy, and incorporated into the habitus. In the study, the health habits acquired by individuals from their families were classified under eight thematic headings: nutrition, therapeutic, protective and preventive, sports and exercise, body, addiction, hygiene and personal care, and sleep. The findings also reveal that health behaviors acquired within the family manifest in individuals in diverse ways. While some individuals exhibit a normative form of transmission by adopting, rather than questioning, the health practices they acquire from their families, others transform these practices into a hybrid structure by blending them with modern health knowledge and individual experience. Conversely, individuals who critically examine the health behaviors they acquire from their families and find them unsustainable often reject these transmissions and discontinue their practice. The findings demonstrate that the family is an active actor in the intergenerational transmission of health behaviors, providing both information and reproducing values and norms, shaping individual health practices. The family cultural health capital, which derives its basis from the mother, stands out as a multidimensional learning and transfer area shaped in line with gender roles and cultural norms. The results indicate that cultural transmission processes should be considered in health education and policy development and offer unique recommendations for health professionals, educators, and researchers.
Benzer Tezler
- Türk-İngiliz siyasi ve ekonomik ilişkilerinin Türk turizmine yansımaları (1970-2010)
Reflections of Turkish-British political and economic relations on Turkish tourism (1970-2010)
MUHAMMET NİMET ÇAVUŞ
Doktora
Türkçe
2022
TarihAnkara ÜniversitesiAtatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NECDET AYSAL
- Mersin ili kadın esnaf ve sanatkarlarının sosyal-ekonomik profillerinin ve sorunlarının sosyolojik analizi
Sociological analysis of socioeconomic profiles and problems of tradeswomen and craftswomen in Mersin
AHMET YAMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
EkonomiMersin ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DURMUŞ ALİ ARSLAN
- Turizmin çevresel etkilerinin değerlendirilmesi ve çevre duyarlı sürdürülebilir turizm modeli
Environmental impact assesment of tourism and environment sensitive sustainable tourism model
FUAT GÜNDÜZ
- Validebağ Korusu doğal sit alanının tarihi sit olarak tanınması ve korunması için öneriler
Recommendations for the recognition and conservation of Validebağ Grove natural site as a historical site
KÜBRA YÜCEL KARABAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZEYNEP ERES ÖZDOĞAN
- Sustainable development goals in lower-middle income economy: Relevancy and outlook in Cameroon
Alt gelirli ekonomi'de sürdürülebilir kalkınma hedefleri: Kamerun'da uygunluk ve görünüm
HAMAN ADAMA MOHAMADOU
Doktora
İngilizce
2022
EkonomiAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiSosyal Politika Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDULKADİR DEVELİ