İşletmelerin kurumsal sürdürülebilirlik performansını etkileyen faktörlerin tespiti: Gelişmekte olan piyasalar ve dünya sürdürülebilirlik endeksi işletmeleri üzerine bir araştırma
An analysis of factors influencing the corporate sustainability performance of companies: A study on emerging markets and world sustainability index companies
- Tez No: 975600
- Danışmanlar: PROF. DR. ZEYNEP TÜRK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Finansal performans, Finansal sürdürülebilirlik, Kurumsal sürdürülebilirlik, Sosyal sürdürülebilirlik, Sürdürülebilirlik muhasebesi, Çevresel sürdürülebilirlik, Financial performance, Financial sustainability, Corporate sustainability, Social sustainability, Sustainable accounting, Sustainable environment
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, işletmelerin sürdürülebilirlik performansını etkileyen faktörleri tespit etmeyi ve gelişmekte olan piyasalar ile dünya sürdürülebilirlik endeksindeki işletmelerin arasındaki farklılıkları analiz etmeyi amaçlamaktadır. Günümüz iş dünyasında çevresel, sosyal ve yönetişim (ÇSY) konularına yönelik artan farkındalık, işletmelerin sadece finansal değil, sürdürülebilirlik performansları açısından da değerlendirilmesini gerekli kılmaktadır. Bu bağlamda, araştırma; kurumsal yönetişim yapıları, finansal göstergeler ve sektörel hassasiyet gibi değişkenlerin sürdürülebilirlik performansı üzerindeki etkilerini kapsamlı bir şekilde incelemektedir. Araştırma kapsamında, Dow Jones Sürdürülebilirlik Endeksi'nde yer alan gelişmekte olan piyasalar ve dünya piyasaları endekslerindeki işletmelerin verileri analiz edilmiştir. Panel veri analiz yöntemi kullanılarak, 2016-2022 yıllarını kapsayan verilerle üç temel sürdürülebilirlik göstergesi (çevresel, sosyal ve yönetişim açıklama skoru) ve sürdürülebilirlik genel skoru bağımlı değişken olarak ele alınmıştır. Çalışmada bağımsız değişkenler; kurumsal yönetim yapısına ilişkin göstergeler, finansal performans ölçütleri ile işletme ve ülke düzeyine ait yapısal değişkenlerden oluşmaktadır. Bu çalışma, işletmelerin sürdürülebilirlik açıklamalarını etkileyen kurumsal ve finansal faktörleri hem gelişmekte olan hem de dünya piyasaları bağlamında karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Ayrıca sektörlerin çevresel hassasiyet düzeyi (hassas-hassas olmayan sektörler) dikkate alınarak açıklama davranışlarının sektörel farklılıkları da analiz edilmiştir. Panel veri analizlerine dayalı olarak çevresel, sosyal, yönetişim ve genel sürdürülebilirlik açıklama skorları dört başlık altında değerlendirilmiştir. Çevresel açıklama skorları bağlamında, gelişmekte olan piyasalarda CEO'nun yönetim kurulu üyeliği, hisse başına kazanç, borç/özsermaye oranı, net kâr gibi finansal performans ve yönetim yapısına ilişkin değişkenler anlamlı bulunmuştur. Dünya piyasalarında ise çalışan sayısı, bağımsız yönetim kurulu oranı ve AR-GE yoğunluğu gibi yapısal ve inovasyon odaklı değişkenler belirleyici olmuştur. Sektörel analizde, çalışan sayısı, FAVÖK, borçluluk ve piyasa değeri gibi göstergeler her iki sektör grubunda da çevresel açıklamaları etkileyen ortak faktörler olarak öne çıkmıştır. Sosyal açıklama skorları açısından, borç/özsermaye oranı ve hisse başına kazanç her iki piyasa ve sektör grubunda anlamlı bulunmuş; bu durum sosyal açıklamaların finansal sağlamlıkla yakından ilişkili olduğunu göstermiştir. Gelişmekte olan piyasalarda yönetişim mekanizmaları (kurumsal yönetim komitesi, denetim yapısı) ve AR-GE yoğunluğu sosyal açıklamaları etkilerken, hassas sektörlerde kadın yönetici oranı ve denetim kalitesi öne çıkmıştır. Yönetişim açıklama skorları bağlamında, her iki piyasa ve sektör grubunda bağımsız yönetim kurulu oranı, denetim komitesinin bağımsızlığı, denetçinin görev süresi, aktif kârlılık ve borçluluk düzeyi gibi değişkenlerin anlamlı etkileri tespit edilmiştir. Bu durum, yönetişim açıklamalarında daha evrensel bir şeffaflık ve kontrol ihtiyacına işaret etmektedir. Genel sürdürülebilirlik açıklama skorları ise görece daha sınırlı sayıda değişkenle ilişkilendirilmiştir. Denetçinin görev süresi, borç/özsermaye oranı ve piyasa değeri hem piyasa türüne hem de sektör hassasiyetine göre ortak belirleyici faktörler olarak öne çıkmıştır. Çalışmanın genel bulguları, sürdürülebilirlik açıklamalarının; işletmelerin finansal yapısı, yönetişim mekanizmaları, performans göstergeleri ve inovasyon kapasitesi gibi çok boyutlu faktörlerden etkilendiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca açıklamaların hem piyasa gelişmişliğine hem de sektör hassasiyetine göre anlamlı farklılıklar gösterdiği tespit edilmiştir. Bu durum, sürdürülebilirlik raporlamasında tek tip bir yaklaşım yerine, sektör ve piyasa özelliklerini dikkate alan esnek ve çok katmanlı politikaların benimsenmesi gerektiğine işaret etmektedir. Araştırmada elde edilen sonuçlar, işletmelere sürdürülebilirlik performanslarını iyileştirmek için dikkate almaları gereken kurumsal ve finansal faktörleri ortaya koymaktadır. Ayrıca çalışmanın literatüre katkısı, gelişmekte olan piyasalar ve dünya endeksleri bağlamında sürdürülebilirlik performansına etki eden faktörlerin karşılaştırmalı ve sektörel ayrım gözetilerek analiz edilmesidir. Sonuç olarak bu tez, işletmelerin sürdürülebilirlik stratejilerini daha etkin oluşturabilmeleri için kapsamlı bir veri temelli analiz sunmakta, aynı zamanda politika yapıcılar için sürdürülebilirlik odaklı düzenlemelere zemin hazırlamaktadır. Gelecekte yapılacak çalışmalar için sektörel derinlik ve zaman boyutunun etkisinin daha fazla dikkate alınması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to identify the factors influencing corporate sustainability performance and to analyze the differences between firms listed in emerging markets and in the world sustainability index. In today's business environment, the growing awareness of environmental, social, and governance issues necessitates evaluating companies not only based on their financial performance but also on their sustainability performance. In this context, the research comprehensively examines the effects of various factors such as corporate governance structures, financial indicators, and sectoral sensitivity on sustainability performance. The study analyzes data from companies listed in the Dow Jones Sustainability Index, specifically within the Emerging Markets and World Markets Index. Employing panel data analysis, the research covers the period from 2016 to 2022 and uses three primary sustainability indicators (environmental, social, and governance disclosure scores) as well as an overall sustainability disclosure score as dependent variables. Independent variables include corporate and financial characteristics such as board structure, proportion of female executives, audit committees, financial structure, market value, and profitability. This research provides a comparative examination of the institutional and financial determinants of sustainability disclosure in both emerging and world markets. It also investigates sectoral differences in disclosure behavior by accounting for environmental sensitivity (sensitive vs non-sensitive sectors). Based on the panel data analyses, disclosure scores for environmental, social, governance, and overall sustainability dimensions are assessed under four main categories. In terms of environmental disclosure scores, financial performance and governance-related variables such as CEO board membership, earnings per share, debt-to-equity ratio, and net profit are found to be significant in emerging markets. In global markets, structural and innovation-oriented factors such as number of employees, proportion of independent board members, and R&D intensity emerge as significant determinants. Sectoral analysis reveals that variables such as number of employees, EBITDA, leverage, and market value are commonly influential across both sector groups. Regarding social disclosure scores, the debt-to-equity ratio and earnings per share are significant across both market and sector groups, indicating a strong link between social disclosures and financial robustness. In emerging markets, governance mechanisms (e.g., corporate governance committee, audit structure) and R&D intensity impact social disclosures, while in sensitive sectors, the proportion of female executives and audit quality stand out. For governance disclosure scores, variables such as the proportion of independent board members, independence of the audit committee, auditor tenure, return on assets, and leverage are found to be significant across both markets and sector groups. This suggests a universal need for transparency and control in governance reporting. In contrast, overall sustainability disclosure scores are associated with a relatively limited number of factors. Auditor tenure, debt-to-equity ratio, and market value are identified as common determinants across both market types and sectoral sensitivities. The general findings of the study reveal that sustainability disclosures are influenced by a multidimensional set of factors, including a firm's financial structure, governance mechanisms, performance indicators, and innovation capacity. Additionally, the results indicate significant variations in disclosure practices depending on market maturity and sectoral sensitivity. These findings suggest that instead of adopting a one-size-fits-all approach, flexible and multi-layered policies that consider market and sector-specific characteristics should be implemented in sustainability reporting. The results provide practical insights for companies seeking to improve their sustainability performance by highlighting the relevant institutional and financial factors. Furthermore, the study contributes to the existing literature by offering a comparative and sectorally disaggregated analysis of the determinants of sustainability performance in both emerging and global market contexts. In conclusion, this thesis presents a comprehensive data-driven analysis to support the development of more effective corporate sustainability strategies and offers a foundation for sustainability-oriented regulations. Future studies are recommended to further explore sectoral depth and the temporal dimension in evaluating sustainability performance.
Benzer Tezler
- Aile işletmelerinin sürdürülebilirliğini etkileyen başarı ve başarısızlık dinamikleri üzerine bir araştırma: Isparta ve Burdur örneği
A research on success and failure dynamics affecting the sustainability of family businesses: the case of Isparta and Burdur
ÖMER ÇATAL
- Turizm işletmelerinde döngüsel ekonomi bağlamında eko yenilikçilik faaliyetlerine ilişkin niyet ve davranışlarının belirlenmesi ve işletme performansına etkilerinin ölçülmesi: Muğla ili örneği
Determining the intentions and behaviors of eco-innovation activities in the context of circular economy in tourism businesses and measuring the effects on business performance: the case of Muğla province
PINAR YALÇINKAYA AKDEMİR
Doktora
Türkçe
2025
İşletmeMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSEYİN ÇEKEN
PROF. DR. TUĞBA UÇMA UYSAL
- Relationship between SDG-Orientation and total funding amount of European digital sustainable startups: A twin transition perspective
Avrupa'daki dijital sürdürülebilir girişimlerde sürdürülebilir kalkınma hedeflerine yönelim ile toplam fonlama miktarı arasındaki ilişki: İkili geçiş perspektifi
ONUR DEMİREL
Doktora
İngilizce
2026
İşletmeİstanbul Teknik Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NİHAN YILDIRIM
- Sürdürülebilirlik raporlaması ve enerji sektöründe kurumsal sürdürülebilirlik performansının TOPSİS yöntemiyle ölçülmesi
Sustainability reporting and measurement of corporate sustainability performance in the energy sector with TOPSİS method
MELİSA ÖZKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
İşletmeErciyes Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT ESMERAY
- Sürdürülebilir tedarik zinciri yönetiminde kritik başarı faktörleri ve işletme performansı
Critical success factors and organizational performance in sustainable supply chain management
HATİCE SERAP SAY
Doktora
Türkçe
2025
İşletmeGaziantep ÜniversitesiUluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HANİFİ MURAT MUTLU