Çocukların kriminal incelemelere konu suçlara ilişkin fakındalığının sosyolojik ve kriminoljik açıdan incelenmesi
A sociological and criminological examination of children's awareness of crimes subject to criminal investigations
- Tez No: 975333
- Danışmanlar: DOÇ. DR. EREM SARIKOCA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sosyoloji, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Çocuk suçluluğu, kriminalistik farkındalık, sosyolojik faktörler, kriminolojik analiz, çocuk mağduriyeti, suç önleme stratejileri, Juvenile delinquency, criminalistic awareness, sociological factors, criminological analysis, child victimization, crime prevention strategies
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kriminalistik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın temel amacı, çocukların kriminal incelemelere konu suçlara ilişkin farkındalığının sosyolojik ve kriminolojik açıdan incelenmesi yoluyla, çocuk suçluluğu ve mağduriyetinin önlenmesine yönelik bilimsel temelli öneriler geliştirmektir. Araştırma, çocukların kriminalistik bilim dalının adli uygulamalarına konu inceleme alanlarındaki farkındalık eksikliğinin boyutlarını tespit etmeyi, sosyolojik faktörlerin (sosyal öğrenme, sosyal kontrol, anomi) etkisini analiz etmeyi ve yaş, cinsiyet ve gelişimsel özellikler temelinde kriminolojik değerlendirme yapmayı hedeflemektedir. Yöntem: Araştırma, TÜİK'ten alınan“Güvenlik Birimlerine Getirilen Çocuk İstatistikleri”verilerinin 2020-2023 dönemi için kapsamlı analizini temel almaktadır. Veri analizi, sosyolojik teoriler (Sosyal Dezorganizasyon Teorisi, Sosyal Öğrenme Teorisi, Gerilim Teorisi, vb.) ve kriminolojik yaklaşımlar çerçevesinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın veri analizi üç temel boyutta yapılmıştır: betimsel analiz (çocuk suçluluğu ve mağduriyetinin genel görünümü), karşılaştırmalı analiz (yaş, cinsiyet ve suç türleri bazında farklılıklar) ve trend analizi (zaman serisi analizi ve 2030 projeksiyonları). Bulgular: 2023 yılında 537.583 çocuğun güvenlik birimlerine getirilmesi ve çocukların %47 oranında tekrar eden vakalar sergilemeleri, mevcut farkındalık ve müdahale programlarının yetersizliğini göstermektedir. 15-17 yaş grubundaki 284.429 vaka ile en yüksek oranın tespit edilmesi, bilişsel gelişime rağmen duygusal kontrol ve sonuç değerlendirme kapasitelerinin tam gelişmediğini ortaya koymaktadır. Çocukların özellikle şiddet içeren suçlarda yüksek oranlar göstermesi (2023'te 71.244 yaralama vakası), sosyal çevreden öğrenilen davranış kalıplarının etkisini kanıtlamaktadır. 2023 yılında 242.875 çocuğun mağdur durumuna düşmesi, birincil sosyalleşme kurumu olan ailenin koruyucu işlevinin yetersizliğini işaret etmektedir. Çocukların kriminalistik farkındalık eksikliği üç temel boyutta tezahür etmektedir: sonuç değerlendirme yetersizliği, delil değeri farkındalığı eksikliği ve hukuki süreç bilgisi yetersizliği. Sonuç: Araştırma bulguları, çocukların kriminal incelemelere konu suçlara ilişkin farkındalık eksikliğinin toplumsal yapı ve sosyolojik faktörlerin etkileşiminden kaynaklanan karmaşık bir durum olduğunu ortaya koymaktadır. 2030 projeksiyonuna göre toplam vaka sayısının 595.000'e ulaşacak olması, acil müdahale gerektiren bir toplumsal kriz potansiyeli yaratmaktadır. Çalışma, yaş grubuna özgü müdahale programları, eğitim sistemi entegrasyonu, teknoloji destekli önleme stratejileri, cinsiyet duyarlı yaklaşımlar ve kurumsal işbirliği modelleri önermektedir. Bu bulgular ışığında, çocukların kriminalistik farkındalık eksikliğinin yalnızca bireysel eğitim programlarıyla değil, aynı zamanda toplumsal düzeyde sosyal politika değişiklikleriyle de ele alınması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Özet (Çeviri)
Purpose: The main objective of this study is to develop evidence-based recommendations for the prevention of juvenile delinquency and victimization through the sociological and criminological examination of children's awareness of crimes subject to criminal investigations. The research aims to identify the dimensions of children's lack of awareness in the examination areas subject to forensic applications of the criminalistic science discipline, analyze the effects of sociological factors (social learning, social control, anomie), and conduct criminological evaluation based on age, gender, and developmental characteristics. Method: The research is based on comprehensive analysis of“Children Brought to Security Units Statistics”data obtained from TURKSTAT for the period 2020-2023. Data analysis was conducted within the framework of sociological theories (Social Disorganization Theory, Social Learning Theory, Strain Theory, etc.) and criminological approaches. The research data analysis was performed in three main dimensions: descriptive analysis (general overview of juvenile delinquency and victimization), comparative analysis (differences based on age, gender, and crime types), and trend analysis (time series analysis and 2030 projections). Findings: The fact that 537,583 children were brought to security units in 2023 and that children showed recurring cases at a rate of 47% indicates the inadequacy of current awareness and intervention programs. The identification of the highest rate with 284,429 cases in the 15-17 age group reveals that emotional control and outcome evaluation capacities are not fully developed despite cognitive development. Children's high rates in violent crimes (71,244 injury cases in 2023) proves the effect of behavioral patterns learned from the social environment. The fact that 242,875 children became victims in 2023 indicates the inadequacy of the protective function of the family as the primary socialization institution. Children's lack of criminalistic awareness manifests in three main dimensions: inadequate outcome evaluation, lack of evidence value awareness, and insufficient legal process knowledge. Results: The research findings reveal that children's lack of awareness regarding crimes subject to criminal investigations is a complex situation arising from the interaction of social structure and sociological factors. According to the 2030 projection, the total number of cases reaching 595,000 creates a potential social crisis that requires urgent intervention. The study proposes age-specific intervention programs, education system integration, technology-supported prevention strategies, gender-sensitive approaches, and institutional cooperation models. In light of these findings, it was concluded that children's lack of criminalistic awareness should be addressed not only through individual educational programs but also through social policy changes at the societal level.
Benzer Tezler
- Müstehcen içerikli görüntülerde yer alan ve 18 yaş altı olabileceğinden şüphelenilen kişilerin yaş tespiti süreci
Age estimation of those depicted in obscene pictures and suspected of being under the age of 18
YUNUS BALI
- Çocukların suça sürüklenme döngüsü: Yapı-aktör ekseninde Sincan Cezaevi örneği
The cycle of children's involvement in crime: A structure-agency based case study of Sincan Prison
AYÇA SÜMEYRA AYKUT SAĞKAN
- Suça sürüklenen çocukların sosyodemografik özellikleri: Karabük ili örneği
Socio-demographic characteristics of children who have been dragged into crime: Example of a Karabük province
SİNAN KARAGÜLLE
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
SosyolojiKarabük ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ KADİR YILMAZ
- Çocuk mahkemelerinde suça sürüklenen çocukların sosyodemografik özellikleri ile verilen koruyucu ve destekleyici tedbir kararlarının incelenmesi
An examination of the sociodemographic characteristics of children dragged into crime in juvenile courts and the protective and supportive measure decisions made
İBRAHİM HALİL CİVAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sosyal HizmetAkdeniz ÜniversitesiSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYTEN KAYA KILIÇ
- Alman ceza adaleti ışığında; hukuki ve kriminal açıdan failin anne olduğu neonatisit ve infantisit cinayetleri
Under the German criminal justice; neonaticides and infanticides perpetrated by mothers from legal and criminal perspectives
SEFA TURAN