Geri Dön

Constructing transnational feminism: Citational activism in translating feminist and anti-feminist epistemologies in Türkiye (1980-1990)

Ulusötesi feminizmin inşası: Türkiye'de feminist ve antifeminist epistemolojilerin çevirisinde atıf yoluyla aktivizm

PDF İndir

  1. Tez No: 975257
  2. Yazar: GÜLİZ AKÇASOY
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. MÜGE IŞIKLAR KOÇAK
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Siyasal Bilimler, Mütercim-Tercümanlık, Felsefe, Political Science, Translation and Interpretation, Philosophy
  6. Anahtar Kelimeler: Feminist epistemoloji, Kültürel aktivizm, Kültürel anlatı, Maddeci feminizm, Radikal feminizm, Radikal sol, Sosyalist feminizm, Süreli yayınlar, Çeviri bilim, İslami feminizm, Feminist epistemology, Cultural activism, Cultural narrative, Material feminism, Radical feminism, Radical left, Socialist feminism, Periodicals, Science of translation, Islamic feminism
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: İngilizce
  9. Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Mütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Çeviribilim Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu tez, 1980'ler Türkiye'sindeki feminist hareketin ortaya çıkışını, alıntı-çeviri aktivizmi perspektifinden izler. Türkiye'de feminist historiografisi genellikle çeviriden uzak dururken (Ergun, 2016), bu çalışma, feminist aktivistlerin hareketlerini ve temel anlatılarını çeviri etkili pratikler aracılığıyla inşa ettiklerini göstermektedir. Yöntemsel olarak, Mona Baker'ın sosyal-anlatı kuramına (2006) dayanarak, çeviriyi alıntı ve alıntıyı çeviri olarak yeniden kavramsallaştırmakta ve bu çerçeveyi, onun yeniden-çerçevelendirme stratejilerine odaklanarak genişletmektedir. Bu tez, feminist bilginin ulusötesi dolaşımını haritalamak için çeviri-alıntıyı metodolojik bir araç olarak geliştirmektedir ve bu pratiklerin aktivist odaklı olduğunu ve feminist söylemin ulusötesi ağlarına derinlemesine entegre olduğunu vurgulamaktadır. Aktivistler, küresel fikirlerin yalnızca pasif alıcıları değillerdi; bu fikirleri aktif bir şekilde harekete geçirip, Türkiye'nin özgül politik ve sosyal gerçeklikleri içinde yeniden konumlandırarak, feminist hareketin anlatı yapısını şekillendirdiler. Bu tez için özel olarak oluşturulan bir çeviri-alıntı veritabanına dayanan bu çalışma, 1980'ler feminist dergilerinden – Yazko Somut 4. Sayfa, Yapıt 8 Mart Özel Sayısı, Feminist ve Sosyalist Feminist Kaktüs – derlenen yeni çeviri-alıntı kategorileri ve bunlara bağlı hareket eden modülasyonları sunmaktadır. Mikro ölçekte, epistemik parçacıkların, Batılı feminist metinlere yapılan yüzeysel atıflardan daha derin akademik etkileşimlere, örtük alıntılardan açık ulusötesi alışverişe kadar, nasıl Türkçeye aktarıldığını incelemektedir. Makro ölçekte, bu parçacıkların kolektif olarak feminist aktivizmin söylemsel ve anlatısal yapısını nasıl inşa ettiğini haritalamaktadır ve İslamcı-muhafazakâr ve radikal-solcu kamplardaki feminist ve anti-feminist akımlar arasındaki ideolojik mücadeleleri vurgulamaktadır. İslamcı anti-feministler, Batı edebiyatını reddederek feminist söylemi hayali-alıntı ve yanlış-alıntılarla yeniden çerçevelemişlerdir. Radikal-solcular ise, feminist iddiaları burjuva sapmaları olarak küçümsemiş ve çoğunlukla iğneleyici yöntemlere ve köhne kaynaklara başvurmuşlardır. Bu ideolojik mücadelede, çeviri yalnızca dilsel aktarım aracı değil, aktivistlerin feminist anlatıyı şekillendirdiği epistemik bir çatışma haline gelmiştir. Sonuç olarak, bu tez, çeviri-alıntı pratiklerinin bir tür“epistemik eşik bekçiliği”işlevi gördüğünü, anti-feminist ideolojilerin feminist fikirlerin kapsamını sınırlayarak anlatıyı kontrol etmeye çalıştığını ve feminist aktivistlerin bu zorluğu nasıl yalnızca direnişle değil, stratejik bir şekilde feminist söylemi yeniden tanımlayarak ve genişleterek aştığını ortaya koymaktadır. Bu süreçte, entelektüel ve söylemsel bir dayanışma kurarak, feministler, ideolojik karşıtlarını müttefiklere dönüştürerek, anlatıyı yeniden sahiplenip, içerden şekillendirerek ve feminist entelektüel etkiyi ideolojik sınırları aşarak pekiştirmişlerdir.

Özet (Çeviri)

This dissertation traces the emergence of the feminist movement in 1980s Turkey through the lens of cite-translational activism. While feminist historiography in Turkey often distances itself from translation (Ergun, 2016), this study demonstrates that feminist activists constructed both their movement and foundational narratives through translation-inflected practices. Methodologically, it builds on Mona Baker's socio-narrative theory (2006), reconceptualizing translation as citation and citation as translation, expanding this framework by focusing on her reframing strategies. The thesis develops cite-translationality as a methodological tool to map the transnational circulation of feminist knowledge, emphasizing that these practices were activist-driven and deeply embedded in the transnational networks of feminist discourse. These human activists were not merely passive recipients of global ideas; they actively mobilized, appropriated, and recontextualized these ideas within the specific political and social realities of Turkey, thereby shaping the very narrative architecture of the feminist movement. Based on a dataset of citations that is created exclusively for this thesis, extracted from key 1980s feminist periodicals – Yazko Somut the 4th Page, Yapıt 8th March Special Issue, Feminist, and Sosyalist Feminist Kaktüs – this study offers new categories of cite-translation and accompanying modulations. At the micro scale, it examines how epistemic fragments were transferred into Turkish through citations and translations, Ranging from superficial references to Western feminist texts to more rigorous academic engagements, from covert citations and allusions to openly transnational and structural exchanges. At the macro scale, it maps how these fragments collectively constructed the discursive and narrative architecture of feminist activism, highlighting the ideological struggles among feminist and anti-feminist currents in Islamist-conservative and radical-leftist camps. Islamist anti-feminists rejected Western literature, reframing feminist discourse through mythcitation and selective distortions. Radical-leftists, on the other hand, dismissed feminist claims as bourgeois distractions, often resorting to outdated cite-translational practices. In this ideological struggle, translation became not just a tool for linguistic transfer, but an epistemic confrontation where activists shaped the feminist narrative. Consequently, this dissertation reveals how cite-translational practices functioned as epistemic gatekeeping, with anti-feminist ideologies seeking to control the narrative by restricting the scope of feminist ideas, a challenge that feminist activists not only resisted but actively overcame, strategically redefining and expanding the boundaries of feminist discourse. In doing so, they forged intellectual and discursive solidarity with Muslim feminists, effectively reclaiming the narrative and reshaping it from within, turning ideological opponents into allies and further solidifying feminist intellectual influence across ideological divides.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    805580

    Practical effects in the age of post-digital cinema

    Post-dijital sinema çağında pratik efektler

    ZEYNEP ARAS

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2023

    İletişim Bilimleriİhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi

    İletişim ve Tasarımı Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ COLLEEN BEVIN KENNEDY KARPAT

  2. Tez No

    220131

    Identity negotiations in autobiographical documentary: The case of i am my mother's daughter

    Ben annemin kızıyım örneği üzerinden otobiyografik belgeselde kimlik sorgulamaları

    MELİKE SUNGUR

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2007

    Sahne ve Görüntü SanatlarıBahçeşehir Üniversitesi

    Film ve Televizyon Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. SÜHEYLA KIRCA SCHROEDER

  3. Tez No

    577325

    Avrupa'ya göç sonrası Türkiye kökenli erkeklerin erkeklik pratikleri: İngiltere örneği

    Practices of masculinity of migrant men from Turkey upon immigration to Europe: United Kingdom example

    ESRA KENDİR GÖKCAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    SosyolojiMimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi

    Sosyoloji Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ÇAĞLAYAN KOVANLIKAYA

  4. Tez No

    514766

    Constructing modernist poetics: Transnational representations of london in the poetry of Ezra Pound and T.S. Eliot

    Modernist şiiri inşa etmek: Ezra Pound'un ve T. S. Eliot'ın şiirlerinde Londra'nın ulusaşırı temsilleri

    SEDA ŞEN ALTA

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2018

    İngiliz Dili ve EdebiyatıAtılım Üniversitesi

    İngiliz Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. NÜKET BELGİN ELBİR

  5. Tez No

    952443

    Transnational EFL teacher identity in Türkiye: Teaching practices and experiences

    Türkı̇ye'de ulusötesı̇ EFL öğretmenı̇ kı̇mlı̇ğı̇: Öğretmenlı̇k uygulamaları ve deneyı̇mlerı̇

    IDRIS MAERO NAMBANGA

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2025

    Eğitim ve ÖğretimGaziantep Üniversitesi

    Eğitim Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. EMRAH CİNKARA

Geri Dön