Memduh Şevket Esendal'ın hikâye ve romanlarında insan
Human in The Memduh Şevket Esendal's stories and novels
- Tez No: 975047
- Danışmanlar: PROF. DR. OĞUZ ÖCAL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kırıkkale Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Türk edebiyatının önemli isimlerinden Memduh Şevket Esendal, Çehov hikâye tarzını edebiyatımızla tanıştıran, özgün üsluba sahip bir sanatçıdır. Türk siyasi hayatının şekillenmesinde ciddi roller üstlenen, bunu başarılı bir şekilde yürüten Esendal'ın bürokrat bir kimliği de vardır. 1908'den ölüm yılı olan 1952'ye kadar siyasi ve bürokratik işlerinin yoğunluğuna rağmen hikâye ve romanlarını kaleme almaya devam etmiş, üç yüzden fazla hikâye ile üç romanı edebiyatımıza kazandırmıştır. Esendal, Türk edebiyatında hikâye ve roman alanında önemli bir isimdir. Onun eserlerini anlamak için eserlerinde yer alan insanı tanımak gerekir. Bu nedenle Esendal'ın eserlerindeki insanı incelemek amacıyla“insan felsefesinin”varlık şartları esas alındı. İnsan felsefesine göre insanı anlamak için onun varlık şartlarını öğrenmek gerekir. İnsanın diğer varlık şartlarını yönetip belirleyen değerleri duyan varlığıdır. Bu sebeple Esendal'ın eserlerindeki insanı incelemek için onun değerleri duyan varlık şartından hareket edildi. İnsanın bu varlığı ile yakından ilişkili yapıp eden, bilen, isteyen, tavır takınan varlık şartları da incelendi. Esendal'ın hikâye ve romanlarındaki“insan”, iki başlık altında ele alındı. Bunlardan ilki“ben”çevresinde insandır. Buradaki“ben”; kahramanın kendini tanıtması durumundaki“ben”, kahramanları tanıtan anlatıcı durumundaki“ben”ve yazar ben'in bir kahraman olarak tanıtılması durumu olarak üç alt başlıkta ele alındı.“Ben”çevresindeki insanın ortak noktası, ben'in anlatıcı varlık olmasıdır. İnsanı incelediğimiz diğer başlığımız,“ben”dışındaki kişilerdir. Bu bölümde zengin bir insan kadrosu incelendi. Bu insanlar; erkekler, kadınlar, çocuklar, hayvanlar ve insan toplulukları olarak tasnif edildi. Bu gruplarla konu kendi içinde alt başlıklarla detaylandırılarak incelemeyi daha geniş ve etkili kılmak amaçlandı. Felsefi antropolojiye göre insanı somut bir bütünlük içinde ele almanın yolu, onu varlık şartlarıyla incelemekten geçer. Esendal'ın bütün hikâye ve romanlarında yer alan insan, bu bağlamda incelendi. Böylece yazarın yüksek değerleri duyan ve savunan varlığı tespit edilmekle birlikte insanın incelenmesiyle Esendal'ın eserlerindeki tahlilin güçlenmesine zemin oluşturuldu.
Özet (Çeviri)
Memduh Şevket Esendal, one of the significant figures in Turkish literature, is a unique artist who introduced the Chekhovian story style to Turkish literature with his distinctive narrative voice. Esendal also played pivotal roles in shaping Turkish political life and successfully fulfilled these responsibilities, reflecting his bureaucratic identity. Despite the intensity of his political and bureaucratic engagements from 1908 until his passing in 1952, he continued to write stories and novels, contributing over 300 stories and three novels to Turkish literature. Esendal holds a prominent position in the realm of stories and novels within Turkish literature. To understand his works, it is essential to examine the portrayal of humans in his stories and novels. Therefore, this study adopted the conditions of existence from“philosophical anthropology”as the foundation for analyzing the human element in Esendal's works. According to philosophical anthropology, understanding human beings requires learning about their conditions of existence. Among these conditions, the one that governs and shapes others is the“value-sensing”aspect of human existence. Hence, Esendal's works were examined based on this condition. Additionally, related aspects of human existence—such as the capacity to act, to know, to will, and to adopt attitudes—were also explored. The“human”element in Esendal's stories and novels was analyzed under two main categories. The first category is the“self-centered”human. This“self”was examined under three subcategories: the“self”where the protagonist introduces themselves, the“self”as the narrator introducing the characters, and the“self”of the author presented as a character. The common trait of the“self-centered”human is the narrative existence of the“self.”The second category covers“others”outside the“self.”This section examines a rich array of characters, categorized into men, women, children, animals, and human communities. These groups were further detailed with subcategories to enhance the depth and effectiveness of the analysis. According to philosophical anthropology, addressing humans as a concrete whole requires analyzing them through their conditions of existence. The human element in all of Esendal's stories and novels was examined within this framework. This approach not only identified the author's commitment to high values but also strengthened the analytical foundation of Esendal's works by focusing on the human element.
Benzer Tezler
- САБАХАТТИН АЛИНИН ӨМҮРҮ, ЧЫГАРМАЧЫЛЫГЫ ЖАНА ӨРНӨКТҮҮ АҢГЕМЕЛЕРИНИН КЫРГЫЗЧА КОТОРМОСУ
Başlık çevirisi yok
ALİMAN BUZURMANOVA
Yüksek Lisans
Kırgızca
2005
Türk Dili ve EdebiyatıKırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiTürkoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SALİCAN CİGİTOV
- Memduh Şevket Esendal'ın eserlerinde kadın
Women in Memduh Şevket Esendal's works
GİZEM UÇAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Türk Dili ve EdebiyatıMuş Alparslan ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NURCAN ANKAY KARDAŞ
- Memduh Şevket Esendal'ın ilk sekiz hikaye kitabında yer alan hikayelerdeki zarf-fiiller ve zarf-fiil grupları
Gerunds and gerund-clauses that takes part in stories of Memduh Şevket Esendal's first eight story books
JALE ÖZTÜRK
Doktora
Türkçe
2002
Türk Dili ve EdebiyatıÇukurova ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF.DR. MEHMET ÖZMEN
- Memduh Şevket Esendal'ın hikâyelerinde kadın ve kadın eğitimi
Women and women education in the stories of Memduh Şevket Esendal
ZEYNEP ÇAKICI
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Türk Dili ve EdebiyatıDokuz Eylül ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SABAHATTİN ÇAĞIN
- Memduh Şevket Esendal'ın hikâyelerinde kurgu ve anlatım teknikleri
In Memduh Şevket Esendal stories fiction and narration techniques
DENİZ HACIHALİLOĞLU
Doktora
Türkçe
2020
Türk Dili ve EdebiyatıBartın ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MACİT BALIK