Kariyer yelkenlisi modeline dayalı psikoeğitim programının 11. sınıf öğrencilerinin mesleki kimlik statüleri ve kariyer uyum yetenekleri üzerindeki etkisi
The effect of the career sailboard model-based psyco-education program on the vocational identity status and career adaptability of 11th grade students
- Tez No: 974992
- Danışmanlar: DOÇ. DR. NAZLI BÜŞRA AKÇABOZAN KAYABOL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Psikoloji, Education and Training, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Karma yöntemler, Mesleki kimlik, Psikolojik danışma, Mixed methods, Professional identity, Psychological counseling
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bahçeşehir Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, Kariyer Yelkenlisi Modeli'ne (KYM) dayalı olarak geliştirilen psikoeğitim programının 11. sınıf öğrencilerinin mesleki kimlik süreçleri (keşif ve bağlılık) ve kariyer uyum yetenekleri üzerindeki etkisini incelemektir. Bu araştırma, karma yöntem sınıflandırması dikkate alınarak içiçe karma desen kullanılarak tasarlanmıştır. Araştırmada öntest, sontest ve izleme testinden oluşan deney ve kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Sekiz oturumdan oluşan psikoeğitim programının pilot uygulamasının ardından program iki farklı çalışma grubunda (1. Grup, n = 36; 2. Grup, n = 34) eş zamanlı olarak uygulanmıştır. Ayrıca, katılımcıların psikoeğitim programına yönelik görüşlerini değerlendirmek amacıyla her oturum sonunda oturum günlüğü ve son oturumda psikoeğitim programı değerlendirme formu uygulanmış, oturumlar tamamlandıktan sonra katılımcılarla bireysel görüşmeler yapılmıştır. Araştırmanın nicel verileri Mesleki Kimlik Statüleri Değerlendirme Ölçeği ve Kariyer Uyum Yetenekleri Ölçeği Kısa Formu, nitel verileri ise oturum günlükleri değerlendirme formu ve yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığı ile elde edilmiştir. Psikoeğitim programının etkililiği, gruplar ve ölçümler arası karşılaştırmalar yapmak amacıyla uygulanan karışık desen ANOVA testiyle analiz edilmiştir. Nicel analiz sonuçlarına göre deney ve kontrol grupları için keşif toplam, yatay ve dikey keşif alt boyutları ile bağlılık toplam, bağlılık oluşturma alt boyutu arasında ve araştırmanın bir diğer değişkeni olan kariyer uyum yetenekleri toplamı, ilgi, kontrol, merak alt boyutları tekrarlı ölçümlerinden elde edilen puan ortalamaları arasında deney grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu ortaya koyulmuştur. Ayrıca deney ve kontrol grubu farketmesizin keşif toplam ve yatay keşif alt boyutu ile kariyer uyum yetenekleri ve ilgi alt boyutu ön test, sontest ve izleme testlerinin en az biri arasında anlamlı farklılık olduğu görülmüştür. Grup ölçüm ortak etkisinin keşif toplam ve yatay keşif alt boyutu ile kariyer uyum yetenekleri toplamı ve ilgi, konrol, merak ve güven alt boyutlarında anlamlı olduğu ve yatay keşif alt boyutu hariç diğer alt boyutlarda bu etkinin bir ay sonraki izleme testinde de devam ettiği ortaya koyulmuştur. Araştırmanın nitel verileri içerik analizi yoluyla test edilmiştir. Bulgular üç kategori, dokuz tema, beş alt tema ve 37 kod altında bir araya gelmiştir. Araştırma sonuçlarına göre katılımcıların psikoeğitim programından bireysel, sosyal, sistemsel, şans etmenleri bağlamında kazanımlar elde ettikleri ve psikoeğitim programının yapısını ve içeriğini büyük ölçüde etkili buldukları görülmüştür. Buna ek olarak katılımcıların kariyer gelişim süreçlerinde ailenin, kültürün ve toplumsal cinsiyetin etkisi konusunda farkındalık kazandıkları dikkat çekmektedir. Araştırmanın nicel ve nitel bulguları birlikte değerlendirildiğinde, geliştirilen psikoeğitim programının ergenlerin mesleki kimlik gelişimini ve kariyer uyum yeteneklerini desteklemede etkili olduğu görülmektedir. Araştırmanın bulguları ilgili alanyazın kapsamında tartışılmış ve araştırmacılara, uygulayıcılara, kurumlara ve politika yapıcılara yönelik önerilerde bulunulmuştur.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study is to examine the effects of a psychoeducation program developed based on the Career Sailboat Model (CSM) on 11th grade students' vocational identity processes (exploration and commitment) and career adaptability. The study was designed using an embedded mixed methods design, considering the classification of mixed methods. A quasi-experimental design with pretest, posttest, and follow-up test, including experimental and control groups, was used. Following the pilot implementation of the eight-session psychoeducation program, it was simultaneously administered to two different study groups (Group 1, n = 36; Group 2, n = 34). To evaluate participants' opinions about the program, session diaries were completed at the end of each session, a psychoeducation program evaluation form was administered during the final session, and individual interviews were conducted with each participant after the sessions were completed. Quantitative data were collected using the Vocational Identity Status Assessment Scale and the Short Form of the Career Adapt-Abilities Scale, while qualitative data were obtained through session diaries, the evaluation form, and a semi-structured interview form. The effectiveness of the psychoeducation program was analyzed using a mixed-design ANOVA test to compare the groups and measurements. According to the quantitative analysis results, a statistically significant difference in favor of the experimental group was found between the pretest, posttest, and follow-up mean scores of the exploration total score, the horizontal and vertical exploration subdimensions, the commitment total score, and the commitment-making subdimension, as well as career adaptability total score and its subdimensions of concern, control, and curiosity. Additonally, regardless of the group (experimental or control), a significant difference was observed among at least one of the pretest, posttest, and follow-up scores for the exploration total score, horizontal exploration subdimension, career adaptability total score, and the concern subdimension. The interaction effect of group and time was found to be significant in the exploration total score, horizontal exploration subdimension, career adaptability total score, and its subdimensions of concern, control, curiosity, and confidence. Except for the horizontal exploration subdimension, this interaction effect persisted in the follow-up test conducted one month later. The qualitative data were analyzed through content analysis and were grouped under three categories, nine themes, five subthemes, and 37 codes. The results showed that participants gained individual, social, systemic, and chance-related benefits from the program and found the program's structure and content highly effective. Additionally, it was noteworthy that participants developed awareness regarding the influence of family, culture, and gender on career development. When the quantitative and qualitative findings were evaluated together, the developed psychoeducation program was found to be effective in supporting adolescents' vocational identity development and career adaptability. The findings were discussed within the scope of the relevant literature, and recommendations were provided for researchers, practitioners, institutions, and policymakers.
Benzer Tezler
- Bir boş zaman etkinliği olarak yelkenli yatçılık faaliyetine yönelik motivasyonlar
Motivations of sailing / yachting as a leisure activity
BAHAR KARACA
- Kariyer yönetimi
Başlık çevirisi yok
ŞEHNAZ UYARER
Yüksek Lisans
Türkçe
1989
İşletmeİstanbul ÜniversitesiPersonel Yönetimi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TUĞRAY KAYNAK
- Sigorta sektöründe kariyer planlama çalışması
Başlık çevirisi yok
FİLİZ ARICAK
Yüksek Lisans
Türkçe
1993
Sigortacılıkİstanbul ÜniversitesiÜretim Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET GÜNEŞ GENÇYILMAZ
- Örgütsel kariyer geliştirme sistemleri ve eğitim amaçları
Başlık çevirisi yok
İDİL YİĞİT IŞIK
Yüksek Lisans
Türkçe
1993
İşletmeMarmara ÜniversitesiÖrgütsel Davranış Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SUNA TEVRÜZ
- Ç.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü iktisat ve işletme mezunlarının kariyer gelişimi 1982-1992 dönemi
Başlık çevirisi yok
CEMİLE ÇELİK